Гъэтхапэм и 9-м къыщегъэжьагъэу и 14-м нэс Адыгэ къэралыгъо уни­верситетым я 8-рэ Кавказ хьисап олимпиадэр щыкIуагъ.

Хабзэ зэрэхъугъэу, Урысыем имызакъоу, нэмыкI къэралы­гъохэм ялIыкIохэми ащ зыщаушэтыгъ. Мы илъэсым кIэлэ­еджэкIуи 130-рэ фэдиз ащ хэлэжьагъ. Ахэр Армением, Абхъазым, Белоруссием, Перу, Таджикистан, Узбекистан, джащ фэдэу Урысыем ишъолъыр 22-мэ къарыкIыгъэ ныбжьыкIэх. Апэрэу ДНР-м, ЛНР-м, Запорожскэ ыкIи Херсонскэ шъо­лъырхэм якIэлэеджакIохэр ащ хэлэжьагъэх.

АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэ­ныгъэмрэкIэ и Министерствэ, Адыгэ къэралыгъо универси­тетыр, мы апшъэрэ еджапIэм и Кавказ хьисап гупчэ, респуб­ликэ естественнэ-хьисап еджапIэр, «Полярис-Адыгея» зыфи­Iорэр Iофтхьабзэм кIэщакIо фэ­хъугъэх.

Гъэтхапэм и 9-м мэфэкI шIы­кIэм тетэу олимпиадэр къызэ­Iуахыгъагъ, къэралыгъо зэфэшъхьафхэм, Кавказым исубъектхэм къарыкIыгъэ ныбжьыкIэхэм быракъхэр аIыгъхэу сценэм къытехьэгъагъэх. Зэрэхабзэу, олимпиадэм «италисман» — шIэныгъэм епхыгъэ хьисап чъыгыр къыхагъэнагъ ыкIи мэфитфым къыкIоцI ныбжьыкIэхэм заушэтыгъ, яшIэныгъэхэм ахагъэхъуагъ.

Олимпиадэр очнэу ыкIи пэ­Iудзыгъэ шIыкIэм тетэу кIуагъэ. Хэлэжьагъэхэм аныбжь елъытыгъэу зэтефыгъэхэу зэнэкъо­къугъэх. Апэрэ купым я 8 — 9-рэ классхэм ащеджэхэрэр хэтыгъэх, я 2-рэ купым (лигэм) я 10 — 11-рэ классхэр хахьэщтыгъэх.

Зэнэкъокъур уцугъуитIоу рагъэкIокIыгъ. Уцугъо пэпчъ кIэлэеджакIохэм задачэхэр къыща­шIыгъэх, кIэлэеджакIохэр якоман­дэ текIоныгъэ къыди­хыным фэбэнагъэх. Ащ фэдэу зэнэкъокъум зыхэм задачэхэр къыщашIыхэ зэхъум, нэмыкIхэм Кавказ хьисап гупчэм Iоф­тхьэбзэ гъэшIэгъонхэр ащыфызэхащагъэх. Олимпиадэм изы мафэ пэпчъ шIуагъэ къытэу, гъэшIэгъонэу зэрэкIощтым зэ­хэщакIохэр пылъыгъэх.

Джащ фэдэу Кавказ хьисап олимпиадэм къыдыхэлъытагъэу «Интеграл по городу» зы­фиIорэ квест-джэгукIэр Мые­къуапэ щыкIуагъ. Ащ командэ 81-рэ (нэбгырэ 276-рэ) хэлэ­жьагъ. Ахэр Мыекъуапэ, Моск­ва, Санкт­-Петербург, Краснодар краим, Ростов ыкIи Вол­гоградскэ хэкухэм къарыкIы-гъэх.

Олимпиадэр шIуагъэ къытэу, гъэшIэгъонэу зэрэкIощтым зэ­хэщакIохэр пылъыгъэх. ЯшIэныгъэхэм зэрахагъэхъуагъэм нэмыкIэу ахэм языгъэпсэфын программи дэгъоу афызэха­щагъ.

Культурнэ-спорт программэ афызэхагъэуцуи, республикэм ичIыпIэ зэфэшъхьафхэр ара­гъэлъэгъугъэх, тарихъыр, шэн­-хабзэхэр къафаIотагъэх.

Гъэтхапэм и 14-м Кавказ хьисап олимпиадэр мэфэкI шIы­кIэм тетэу зэфашIыжьыгъ, те­кIоныгъэ ыкIи хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдэзыхыгъэхэр агъэшIуагъэх.

Адыгэ къэралыгъо универ­си­тетым иректорэу Мамый Дау­тэ игущыIэ къызэрэщыхигъэщы­гъэмкIэ, къэралыгъо зэфэшъхьафхэм ялIыкIохэр олимпиадэм къызэрэхэлажьэхэрэм мэхьанэшхо иI, ныбжьыкIэхэм яшIэ­ныгъэ зэрэхагъахъорэм да­кIоу ахэр зэрепхых, ныбджэгъуныгъэ азыфагу къехьэ.

— ХьисапымкIэ сэнаущыгъэ ин зыхэлъхэр Адыгеим щытыугъоинхэр, къэралыгъохэм азыфагу зэныбджэгъуныгъэ илъыныр ары пшъэрылъ шъхьаIэу тиIэр. Мы илъэсым апэрэу ДНР-м, ЛНР-м,

Запорожскэ ыкIи Херсонскэ шъолъырхэм къарыкIыгъэхэр олимпиадэм зэрэхэла­жьэхэрэр тигуапэ. Дунэе мэ­хьанэ иIэ зэрэхъугъэм тегъэгушхо, — еIо Мамый Даутэ.

Зэфэхьысыжьхэм къызэра­гъэлъэгъуагъэмкIэ, «Интеграл по городу» зыфиIорэ квест-джэгукIэм апэрэ чIыпIэр къыщыдэзыхыгъэр Ставрополь краим ыкIи Астраханскэ шъолъырым къарыкIыгъэ ныбжьыкIэхэр зы­хэхьэгъэ командэу «Геомофобы» зыфиIорэр ары, ятIонэрэ хъугъэ Пензэ къикIыгъэ ныбжьыкIэхэр зыхэтыгъэ командэу «Нетиповые» зыцIэр, ящэнэрэ чIыпIэ къыдахыгъ Севастополь, Курган шъолъырым ыкIи Мые­къуапэ щыщхэр зыхэхьэгъэ командэу «ЮМК-КМО» зыфи­Iорэм.

Нэужым олимпиадэм хэлэ­жьагъэхэм щытхъу тхылъхэр, сертификатхэр аратыжьыгъэх. Апэрэ шъуашэ зиIэ дипломыр къэзылэжьыгъэхэм АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Евгений Лебедевым, Къыблэ федеральнэ универ­ситетым ипрезидентэу, Урысыем и Къыблэ иапшъэрэ еджапIэхэм яректорхэм я Совет ипащэу Марина Боровскаям ыкIи Адыгэ къэралыгъо уни­верситетым иректорэу Мамый Дау­тэ аратыжьыгъэх.

«Юниорская лига» зыфиIо­рэмкIэ анахь шIэныгъэ куухэр къэзыгъэлъэгъуагъэхэр Краснодар краим къикIыгъэхэ Юрий Буркинымрэ Роман Кравчен­кэмрэ ыкIи Курган шъолъырым щыщ Евгений Русановымрэ Кирилл Ятченкэмрэ. «Сеньор лига» зыфиIорэмкIэ апэрэ чIыпIэр къыдэзыхыгъэхэр Ставрополь краим къикIыгъэ Алексей Билоусрэ Пензэ шъолъырым щыщ Максим Ивановымрэ. Пэ­Iудзыгъэ шIыкIэмкIэ Перу щыщ ныбжьыкIэхэм текIоныгъэ къыдахыгъ.

— Кавказ олимпиадэм текIоныгъэ къызэрэщыдэсхыгъэр сигуапэ. ГъэцэкIэнэу къытатыгъэхэр сыгу рихьыгъэх. Я 4-рэ классым къыщегъэжьагъэу хьи­сапыр куоу зэсэгъашIэ, сищыIэныгъэ гъогу ащ еспхы сшIоигъу. IофшIэнхэм якъиныгъэ елъытыгъэу къызэкIэлъыкIуа­гъэх, ащ фэдизэу къысфэхьылъагъэ­хэп, екIолIэкIэ зэфэшъхьаф­хэмкIэ задачэхэр къэсшIыгъэх. СишIэныгъэхэм зэрахэзгъэхъуагъэм имызакъоу, силэгъухэм нэIуасэ сафэхъугъ, — еIо Евгений Русановым.

— IофшIэнэу къыстефагъэр сыгу рихьыгъ, гъэшIэгъонэу зэхэгъэуцогъагъ. Нахь къин зыпыслъэгъуагъэр аужырэ задачэхэр ары, ау ахэри къэсшIыгъэх. ТекIоныгъэ къызэрэ­дэсхыгъэм мэхьанэ ин есэты, мы предметымкIэ сишIэныгъэ­хэм джыри ахэзгъэхъон мурад сиI, — еIо Кирилл Ятченкэм.

2020-рэ илъэсым Дунэе хьисап олимпиадэм идышъэ медаль къызыфагъэшъошагъэу, Кавказ хьисап олимпиадэм плIэгъогогъо текIоныгъэ къыщыдэзыхыгъэ, Румынием щыкIогъэ я 12-рэ олимпиадэм дышъэ медаль къизыхыгъэу, непэрэ Москва ифизикэ-техническэ институт щеджэрэ Данила Деминыр жюрим зэрэхэсым ыгъэгушхоу къытиIуагъ. Ар илъэс къэс гъэ­шIэгъонэу зэрэзэхащэрэр къыхигъэщыгъ ыкIи ныбжьыкIэхэм шIэныгъэ куухэр къызэрагъэ­лъэгъуагъэр игуапэу къыIуагъ.

Кавказ хьисап олимпиадэр шэпхъэ инхэм адиштэу респуб­ликэм щызэхащагъ. Хьисап чъыгыр агъэкIосэжьыгъ. Iофтхьа­бзэр республикэм икъэшъо­кIо купхэм, иорэдыIохэм къагъэ­баигъ.

ДЕЛЭКЪО Анет. Сурэтхэр: АКъУ-м ипресс-­къулыкъу.