Top.Mail.Ru

Адыгэу укъэнэжын щхьэкIэ...

Image description

Анэдэлъхубзэм и «IункIыбзэIухыр» зыIыгъри псом япэу ар сабийм езытыфынури къыщалъхуа, зрапIыкI унагъуэрщ, адэ-анэрщ, адэкIэ я бзэм зыщиужьынур еджапIэрщ.

Ди тхакIуэ, усакIуэ гъуэзэджэхэм я тхыгъэ купщIафIэхэм удезыгъэхьэхыфын егъэджакIуэ къыпIэрыхьэнри насыпы­шхуэщ, мыхьэнэшхуэ зиIэ лэжьыгъэщ дэтхэнэ зы еджакIуэри шэрыуэу и бзэмкIэ псэлъэфу ебгъэсэфынри.

А лэжьыгъэ мытыншым зи гъащIэри зи гуащIэри щхьэузыхь хуэзыщI цIыху емызэшхэщ къэбэрдей-шэрджэсыбзэмрэ литературэмрэ Лэскэн щIыналъэм и курыт школхэм щезыгъэдж егъэджакIуэ­хэр. Дэтхэнэми хужыпIэнрэ щIыжыпIэнрэ фIы и лъэныкъуэкIэ куэду бгъуэтынущ. Анэдэлъхубзэр гуми псэми и Iэщэу, лъэпкъ зэхэщIыкIым зезыгъэужь, езыгъэ­фIакIуэ, нэхъ лъагэ зыщI и хэкIыпIэу, цIыхум и гупсысэм и кууагъыр къызэращIэр абы и псалъэхэрауэ зэрыщытыр а егъэджакIуэ емызэшхэм я еджакIуэхэм хапщэныр махуэ къэси я пщэрылъ нэхъ ин дыдэхэм ящыщщ.

Абыхэм я къалэныр тэрэзу гъэзэщIэнымкIэ дэIэпыкъуэгъу нэс къахуохъу Лэскэн щIыналъэм къэбэрдей-шэрджэсыбзэмрэ литературэмрэ щезыгъэджхэм я метод зэгухьэныгъэм и методист Атэ­лыкъ Альмирэ. Зыхэт гупым елъытауэ Альмирэ куэдкIэ нэхъ щIалэми, абы хузэфIэкIащ езым и лэжьыгъэ бгъэды­хьэкIэ зэпэщ иубзыхуу абы гупыр хуишэныр. Лэжьыгъэ къапэщылъхэр нэсу, щызу гъэзэщIа хъунымкIэ чэнджэщ щхьэпэхэр къозытыф, зыпэрыт Iуэхур фIыуэ зылъагъу икIи хэзыщIыкI унафэщI Iэзэу зыкъыщигъэлъэгъуащ а пщащэ гуакIуэм егъэджакIуэ гупым. Альмирэ и жэрдэмкIэ Лэскэн щIыналъэм бзэм ехьэлIа зэпеуэ, зэхыхьэ зэмылIэужьыгъуэ куэд щрагъэкIуэкI.

Бзэр зы лъэпкъыр адрейхэм къащхьэщызыгъэкI фащэщ, ар имыIэмэ, лъэп­къым и лъэпкъыгъэр фIокIуэд. Бзэр икIи тхыдэтхщ — лъэпкъым и блэкIар зыхъумэр, ди деж ахэр къэзыхьэсар бзэрщ. Абы и фIыгъэкIэ дэ дыщыгъуазэщ пасэрей цIыхум и дуней еплъыкIами, тхыдэм къыщыхъуа Iуэхугъуэ инхэми. Апхуэдэ къа­лэнышхуэ зыгъэзащIэ анэдэлъхубзэр зыфIэмыIэфIрэ зыфIэмыдахэу мы дунейм зы лъэпкъи тету къыщIэкIынкъым. Апхуэ­диз дахагъэмрэ IэфIагъэмрэ бзэм зэрыбгъэдэлъыр дерсхэм къызэрыщащIэм и щыхьэту къызолъытэ республикэ олимпиадэхэм бжьыпэр щызыубыдхэм ди щIыналъэм и еджакIуэ хэмыту зы гъэ закъуи зэрыблэмыкIыр. Дерс къудейкIэ егъэджакIуэхэм я лэжьыгъэр къызэтеувы­Iэркъым. Езы егъэджакIуэхэри я гъэсэн­хэри республикэ зэхьэзэхуэ зэхуэмыдэхэм жыджэру хэтхэщ. Абыхэм ящыщщ КъБР-м Егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и министерствэм гъэ къэс къызэригъэпэщ «Си бзэ — си псэ, си дуней» зэпеуэр, эссе, сочиненэ нэхъыфIу зытххэм я зэхьэзэхуэхэр, ХьэтIохъущокъуэ Къазий и цIэр зезыхьэ Адыгэбзэ Хасэм къызэригъэпэщ зэхыхьэ гъэщIэгъуэн зэхуэмыдэхэр, «Адыгэ дуней» лъэпкъ фондым ди щIалэгъуалэм папщIэ зэхишэ Iуэхугъуэ­хэр, нэгъуэщI куэдхэри.

Бзэм и гъащIэр зи IэмыщIэ илъыр зэзыгъэпэща лъэпкъыращ. Ар абы фIыуэ илъагъумэ, тэрэзу игъэлажьэмэ, абы сытым дежи щхьэлъапIэгъуэ иIэнущ. Лъэпкъым ущыщу зыщыббжыжкIэ, а лъэпкъым и нагъыщэ нэхъыщхьэу щыт бзэри пщIэну уи къалэнщ. Зы бзэкIэ тхар нэгъуэщIыбзэкIэ зэрадзэкI хабзэщ, адрей лъэпкъхэр щыгъуазэ ящIын щхьэкIэ. Ауэ, ди жагъуэ зэрыхъущи, ущрихьэлIэ щыIэщ ди тхыгъэ купщIафIэхэм урысыбзэкIэ зэдзэкIауэ къеджэмэ нэхъ къэзыщтэ. Си щхьэкIэ насыпыншэу зыкъэслъы­тэжынут, ди нартыжь пшыналъэхэм, ди хъыбарыжьхэм, ди тхакIуэ, усакIуэ нэ­хъыфIхэм я тхыгъэ гъэщIэгъуэнхэм щыгъуазэ сыхъун, абыхэм я IэфIыр зыхэс­щIэн папщIэ тхыгъэ зэдзэкIахэр къэзгъэсэбэпын хуей хъуамэ.

Ди лъэпкъым и тхыдэр тщIэжу, къыдэкIуэтей щIэблэр абы щыгъуазэу къэхъу­ну дыхуеймэ, къыддалъхуа бзэр, адыгэбзэр, тхъумэжыным дэтхэнэ зыри дыхущIэкъун хуейщ. Арыншэу ди лъэпкъым и блэкIари и къэкIуэнури, пшахъуэу лъэлъэжынурэ, жьым дихьыжынущ. Апхуэдэ бзэ дахэрэ лъэпкъым и щхьэр лъагэу езыгъэIэтыф бзэ къулейрэ дунейм текIыжыныр къэхъункIэ Iэмал зимыIэ Iуэхугъуэщ! Ар къэмыгъэхъуным къару­ушхуэ ирахьэлIэ адыгэбзэмкIэ егъэджа­кIуэхэм, ауэ абыхэм къищынэмыщIауи, адыгэу зызыбжыж дэтхэнэми и къалэнщ мащIэ-куэдми и гуащIэ гуэр абы и зыужьыныгъэм хилъхьэну. Псалъэм папщIэ, адыгэбзэм узэрырипсалъэ къудейм абы и гъуэгум къыпещэ, уэ пIурылъу зэхих бзэрщ уи щIэблэми къищтэнур, апхуэ­дэурэ иджыри лIэщIыгъуэкIэрэ абы и гъащIэм къыпыща хъунущ.

БИЩIО Мафурэ. Лэскэн щIыналъэм къэбэрдей-шэр­джэ­сыбзэмрэ литературэмрэ щезыгъэджхэм я метод зэгухьэныгъэм и унафэщI.