Полицием ипшъэрылъхэм язэшIохынкIэ участковэ уполномоченнэ къулыкъухэм яIофшIэн анахь мэхьанэшхо зэратыхэрэм ащыщ. Участковэ уполномоченнэм иIофшIэн бэкIэ елъытыгъ полицием цыхьэу ыкIи уасэу фашIырэр зыфэдэм. Сыда пIомэ, цIыфхэм екIолIэкIэ тэрэз къызафэбгъотыкIэ, бзэджэшIагъэхэр псынкIэу ыкIи икъоу къычIэбгъэщын плъэкIыщт.

Мы къулыкъум иIофшIэн зыфэдэм, гъэхъагъэу ыкIи щыкIагъэу иIэхэм афэгъэхьыгъэу гущыIэгъу тыфэхъугъ АР-м и МВД иучастковэ уполномоченнэхэм ыкIи зыныбжь имыкъугъэхэм яIофыгъохэмкIэ отделым ипащэу Сергей Баклановым.

— Сергей, полицием иуполномоченнэ участковэм пшъэ­рылъ мин ыкIи зы иIэу аIо. Ахэр зыфэдэхэм тащыгъэгъуа­зэба…

— Ары, пшъэрылъэу иIэр бэ, арэу щытми, анахь шъхьаIэр цIыфхэм ящынэгъончъагъэ ыкIи ярэхьатныгъэ къэухъумэгъэнхэр ары. Ащ нэмыкIэу полицием иуполномоченнэ участковэ ипшъэрылъхэм ахэхьэ пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэм язэхэщэн, псэупIэу зэпхыгъэм дэс цIыфхэм ягумэкIыгъохэм язэшIохын, нэмыкIхэри. Участковэхэр учетым щыт унагъохэм адэжь зэрэкIо­хэрэм имызакъоу, тучан­хэм Iэ­тахъохэм шъон пытэхэр арамыщэнхэм лъэплъэх, терроризмэ нэшанэ зиIэ бзэджэшIагъэ къэ­мы­гъэхъугъэным фэшI псэупIэ­хэм ахэт кIашъохэр ыкIи чIыунэхэр къаплъыхьэх, учетым щытхэу хьапс зытелъыгъэхэр, наркоманхэр, ешъуакIохэр ауп­лъэ­кIух, дзэ къулыкъум зыщызыдзыехэрэм алъэхъух, административнэ хэбзэукъоныгъэ ыкIи бзэджэшIагъэ зезыхьагъэ­хэр къычIагъэщых, унагъохэм ыкIи зэгъунэгъухэм азыфагу зэмызэгъыныгъэу къитаджэрэр зэхафы, ыкIи нэмыкIхэри. Арышъ, сицы­хьэ телъэу къэсIон слъэкIыщт участковэ уполномоченнэ къулы­къур лъэныкъо пстэухэмкIи хэгъэгу кIоцI къулы­къум исистемэ ип­къэу шъхьаIэу зэрэщытыр.

— Полицием иуполномоченнэ участкэ тхьапша рес­пуб­ли­кэм щылажьэрэр. Зы къу­лы­къушIэм гурытымкIэ IофшIэ­нэу ыпшъэ ифэрэр сыд фэдиза?

— Полицием иуполномоченнэ участкови 131-рэ республикэ штатым къыдыхэлъытагъ. Мафэ къэс гурытымкIэ участковэ 90-рэ фэдизмэ Адыгеим къулы­къур щахьы. КъулыкъушIэр зэпхыгъэ административнэ участкэм елъытыгъэу гурытымкIэ зы участковэм нэбгырэ 3804-рэ епхыгъ, УФ-м къыгъэнэфэгъэ шапхъэхэм ар ашъхьадэкIы (зы участковэм нэбгырэ 2800 — 3000-м ыкIи муниципальнэ къоджэ псэупIэу нэбгырэ мин зыщыпсэурэм зы участковэ къулыкъушIэ ателъы­тагъ).

— КъулыкъушIэхэм шъуащыкIэрэба?

— БлэкIыгъэ илъэсым нэбгырэ 15-мэ тащыкIагъ. Илъэс къэс къулыкъушIэ 25-30-рэ Iоф­шIапIэм къэтэштэ.

— Участковэ къулыкъум IукIыжьхэу нэмыкI IофшIапIэ кIожьхэу бэрэ къыхэкIа?

— Щытхъу хэлъэу иIофшIэнкIэ къыхагъэщыгъэ участковэр ежь фаемэ дагъэкIоен ыкIи пэщэ IэнатIэ къыратын, джащ фэдэу IэпэIэсэныгъэу хэлъым елъытыгъэу следствием ыкIи дознанием иподразделение агъэкIон алъэкIыщт. КъулыкъушIэхэм Iоф ашIэзэ, МВД-м иапшъэрэ еджапIэхэм фэгъэкIотэныгъэ яIэу ачIэхьанхэ амал яI. Участко­вэхэм япроцент 25-м илъэсым нахь мымакIэу стаж яI.

— БлэкIыгъэ 2022-рэ илъэ­сым участковэхэм яIофшIэн изэфэхьысыжьхэр сыд фэдэха? ЦIыфхэм ядэо тхьапша зэхафыгъэр, бзэджэшIагъэу къычIагъэщыгъэр сыд фэдиза?

— 2022-рэ илъэсым полицием иучастковэ уполномоченнэхэм бзэджэшIэгъэ 526-рэ къычIагъэщыгъ, административнэ протокол 6605-рэ зэхагъэуцуагъ, цIыфхэм ядаохэмкIэ материал 34649-мэ ахэплъа­гъэх.

— Республикэм ирайонхэм ячIыпIэ къулыкъухэр пштэмэ, яIофшIэнкIэ анахь къэгъэлъэ­гъон дэгъухэр зиIэхэр къыхэбгъэщын плъэкIыщта?

— МВД-м исистемэ ичIыпIэ къулыкъухэу район мэхьанэ зи­Iэхэм лъэныкъо зэфэшъхьаф­хэмкIэ яIофшIэн уасэ афашIы, арышъ участковэ подразделение анахь дэгъур къыхэгъэщыгъуай. 2022-рэ илъэсым оперативнэ-къу­лыкъу IофшIэным изэфэхьысыжьхэмкIэ Урысыем хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ иотделэу Мыекъопэ районым щыIэр анахь дэгъоу къыхагъэщыгъ.

— ГъэпцIагъэ зыхэлъ бзэ­джэшIагъэу Адыгеим щызэрахьэхэрэр нахь макIэ шIыгъэнымкIэ сыд фэдэ Iофтхьабза зешъухьэхэрэр?

— КъэбарлъыгъэIэс амалхэр къызфагъэфедэхэзэ мылъкум епхыгъэ бзэджэшIагъэхэр къэмыгъэхъугъэным фэшI пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэу «ГъэпцIа­кIохэм шъуафэсакъ» зыфиIорэр Адыгеим ренэу щырагъэкIокIы. Iофтхьабзэм изэхэщэнкIэ полицием иуполномоченнэ участковэхэм ямызакъоу Урысыем и МВД ичIыпIэ подразделениехэм якъулыкъушIэхэм яшIуагъэ къагъакIо. Ащ нэмыкIэу полицием икъулыкъушIэхэм зэкIэми япшъэрылъ узыгъэгъозэрэ зэдэгущыIэгъухэр цIыфхэм адашIынхэр. 2022-рэ илъэсым полицием икъулыкъушIэхэм зэкIэмкIи мыщ фэдэ зэдэгущыIэгъу 52823-рэ рагъэкIокIыгъ, узыгъэгъозэрэ тхьэпэ 49425-рэ агощыгъ. ПэшIорыгъэшъ Iоф­тхьабзэхэм язэхэщэн волонтер 77-рэ къыхагъэлэжьагъ.

— Нахьыбэу хэта бзэджэшIагъэ зезыхьэхэрэр?

— Ахэр илъэс 25-м къыщегъэжьагъэу 49-м нэс зыныбжь хъулъфыгъэхэу Iоф зымышIэ­хэрэр ары. Мыхэм япроцент 30-м ыпэкIэ уголовнэ пшъэ­дэкIыжь ахьыгъэу щыт.

— Участковэхэм яIофшIэн зэIухыгъэу щыт ыкIи ахэм цIыфхэм занкIэу зафагъэзэн алъэкIы. О уишIошIыкIэ, участковэм сыд фэдэ шэн зекIуакIа хэлъынэу щытыр. Мы къулыкъум Iоф щызышIэнэу фаеу къакIохэрэр сыд фэдэ шапхъэ­хэмкIэ къыхэшъухыхэра?

— Шапхъэу щыIэхэр: апшъэрэ гъэсэныгъэ иIэныр, ипсауныгъэ изытет ыкIи ипсихикэ дэгъуныр, IофшIэным фэкъулаеу щытыныр. Ащ нэмыкIэу къулыкъушIэм ыныбжь илъэс 35-м шIокIы ыкIи хьапс телъыгъэу хъущтэп ыкIи УФ-м ицIыфэу щытын фае. Участковэм апэрапшIэ щэIагъэ хэлъынэу щыт, IофшIэныр шIу ылъэгъоу, ыгу зэIухыгъэу цIыф­хэм ахэтын, жабзэ къафигъотын, законыр ышIэн фае.

— Узэпхыгъэ участковэр сыдэущтэу къэпшIэщта?

— Урысыем и МВД исайтэу «01.МВД.РФ» зыфиIорэм инэ­кIубгъоу «контактым» узихьэкIэ «Ваш участковый» ыIоу итхагъ. Ащ узыщыпсэурэ адресыр зип­тхэкIэ узэпхыгъэ участковэм икъэбар къыридзэщт. Ащ нэмыкIэу полицием идежурнэ часть ителефон номерэу 02-м узытеокIэ къыуаIощт. Джащ фэдэу чIыпIэ общественнэ зыгъэIорышIэжьын комитетым е унэм истаршэ зафэбгъазэмэ полицием иучастковэ пункт зыдэщыIэр къыуаIонэу щыт.

— О уишIошIыкIэ Iэтахъо­хэм бзэджэшIагъэхэр зэрахьэнхэр сыда къызыхэкIырэр?

— Непэ лъэхъанэу тызыхэтым ифэмэ-бжьымэхэр ныбжьыкIэхэм къатекIох. Зыныбжь имыкъугъэ­хэм бзэджэшIагъэхэр зэрахьэнхэм лъапсэ фэхъурэр янэ-ятэхэр ыкIи хабзэм илIыкIохэр икъоу ахэм зэралъымыплъэхэрэр ыкIи къулыкъухэм икъоу пэшIоры­гъэшъ IофшIэнхэр зэращызэхамыщэхэрэр ары. Мыщ фэгъэзэгъэхэ уполномоченнэ къулыкъу­хэм мы лъэныкъомкIэ яIофшIэн агъэлъэшын фае.

— Зыныбжь имыкъугъэхэм бзэджэшIэгъэ тхьапша блэкIыгъэ илъэсым Адыгеим щызэрахьагъэр?

— 2022-рэ илъэсым зыныбжь имыкъугъэхэм бзэджэшIэгъи 112-рэ зэрахьагъэу агъэунэ­фыгъ, Iэтэхъо 89-мэ уголовнэ пшъэдэкIыжь арагъэхьыгъ.

— Сергей, зыныбжь имыкъугъэхэм ыкIи ахэм яунагъо­хэм сыдэущтэу IэпыIэгъу шъуафэхъура?

— Участковэ уполномоченнэм пшъэрылъ шъхьаIэу иIэхэм ащыщ хэбзэукъоныгъэ зезыхьэгъэ ыкIи лъыплъэн зимыIэ Iэта­хъохэм пэшIорыгъэшъ Iоф­тхьаб­зэхэр адызехьэгъэнхэр. А Iоф­­шIэным къыхэлажьэх зыныбжь имыкъугъэхэм яIофыгъохэмкIэ ыкIи ахэм яфитыныгъэхэр къэ­ухъумэгъэнхэмкIэ чIыпIэ комиссиехэр, гъэсэныгъэмкIэ гъэIорышIапIэхэр, псауныгъэр ыкIи цIыфхэр социальнэу къэу­хъумэгъэнхэмкIэ къулыкъухэр, нэмыкIхэри. ГущыIэм пае, кIэлэцIыкIум ифитыныгъэхэр зэраукъуагъэм епхыгъэ бзэджэшIагъэ зэрахьагъэу макъэ къы­загъэIукIэ къулыкъум иIофы­шIэхэр Iэтахъор зыщыпсэурэ чIыпIэм макIох, ащ ищыIэкIэ-псэукIэ зыфэдэр зэрагъэлъэгъу, унагъом гъотэу иIэр зыфэдэм, щыIэкIэ амалэу иIэхэм защагъэ­гъуазэ. Iэтахъом янэ-ятэхэр ешъуакIохэу, унэ кIоцIым изытет санитар шапхъэхэм адимыштэу, ашхын ыкIи ащыгъын ямыIэу къызыхагъэщыкIэ, ащ фэдэ ны-тыхэм пшъэдэкIыжь арагъэхьы. Джащ фэдэу зыныбжь имыкъугъэхэм яIофыгъохэмкIэ ыкIи ахэм яфитыныгъэхэр къэухъу­мэгъэнхэмкIэ комиссием къырагъэблагъэх ыкIи адэгущыIэх. Ясабыйхэм икъоу анаIэ атырамыгъэтэу ыкIи япшъэрылъхэр амыгъэцакIэхэу къызыхагъэщкIэ тазыр зыпылъ административнэ пшъэдэкIыжь арагъэхьы ыкIи унагъор учетым хагъэуцо.

— Къулыкъур езыгъэжьэгъакIэхэм сыда анахьэу анаIэ зытырагъэтын фаер?

— НыбжьыкIэхэм ренэу ясэIо участковэу Iоф пшIэныр псынкIэ Iофэу зэрэщымытыр ыкIи лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ икъоу шIэныгъэ зэрэуиIэн фаер. ЦIыф пэпчъ екIолIакIэ къыфэбгъотын ыкIи чэщ-зымафэм зэпхыныгъэ дыуиIэн фае. ГумэкIыгъо хэфагъэхэм апэ зызфагъазэ­рэр участковэр ары. Арышъ, обществэм цыхьэу къытфишIырэр къэдгъэшъыпкъэжьын фае.

КIАРЭ Фатим.