ХэушъхьафыкIыгъэ дзэ операциер Украинэм зыщыкIорэр мэзаем и 24-м илъэс мэхъу. Ащ гъэхъагъэу щашIыхэрэм якъэкIуапIэр тидзэкIолIхэм ялIыхъужъныгъ ыкIи ялIыгъ ары. Мы операцием нафэ къешIы Урысыем ицIыфхэм я Хэгъэгу шIу зэралъэгъурэр, патриотэу зэрэщытхэр.

Адыгеим икIыгъэ дзэкIолIхэр чанэу хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлажьэх, лIыхъужъныгъэу зэрахьэрэм ишыхьатэу тын лъапIэхэр къафагъэшъуа­шэх. Щытхъу хэлъэу ыкIи зэрифэшъуашэу зипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ тидзэкIолIхэм ягъэхъагъэхэр цIыфхэм зэлъядгъэшIэныр типшъэрылъ шъхьа­Iэхэм ащыщ. Амал зэриIэкIэ тигъэзет инэкIубгъохэм ахэр къарытэгъахьэх.

АР-м идзэ комиссариат ипащэ дзэ патриотическэ IофшIэнымкIэ иIэпыIэгъоу Одэжьдэкъо Руслъан къызэриIуагъэмкIэ, хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операциер зырагъэжьагъэм къыщыублагъэу Адыгеим пстэумкIи нэбгырэ мини 2,5-м ехъу икIыгъ.

— КъулыкъушIэхэм ягъэхъагъэхэм ялъытыгъэу тынэу къаратыхэрэм афэгъэхьыгъэ къэбархэр дзэ комиссариатым къыIэкIэхьэх, — еIо Р. Одэжьдэкъом. — Ахэр язытыжьыхэрэр муниципальнэ образованиехэу зыщыпсэухэрэм япащэхэр ары. Адыгеим пстэумкIи нэбгырэ 96-рэ тын зэфэшъхьафхэмкIэ къыхагъэщыгъэх. «Урысые Федерацием и ЛIыхъужъ» щытхъу­цIэр зы нэбгыр зыфагъэшъошагъэр, ар зыпсэ зыгъэтIылъыгъэ Валерий Заволянскэр ары. ЛIыхъужъныгъэм иорден Адыгеим щыщ нэбгырэ 48-мэ къафагъэшъошагъ, медалэу «За отвагу» зыфиIорэр нэбгырэ 44-мэ, «Хэгъэгум ыпашъхьэ щы­риIэ гъэхъагъэхэм апае» зыфиIорэ орденым имедалэу я II-рэ шъуашэ зиIэр нэбгыри 3-мэ къаратыгъ.

Къэралыгъо тын лъапIэу ЛIы­хъужъныгъэм иорден къызэратыгъэхэм ащыщ кIэлэ ныбжьыкIэу Эдуард Вагановыр (Шэуджэн ятэ ылъэкъуацIэкIэ). Апэрэ ма­фэхэм къащегъэ­жьагъэу илъэс­ныкъом къыкIоцI хэ­ушъхьа­фыкIыгъэ дзэ операцием ар хэ­тыгъ.

Эдуард 2019-рэ илъэсым Мыекъопэ къэралыгъо гуманитарнэ технологическэ колледжэу N 79-р къызэреухэу дзэм къу­лыкъур щихьынэу кIуагъэ. Инженернэ-сапернэ батальоным хэтэу илъэсыр зэкIом, 2020-рэ илъэ­сым Iоныгъо мазэм зэзэгъыныгъэм кIэтхагъ.

— Зэзэгъыныгъэм тетэу къу­лыкъур зысхьырэр илъэсрэ ныкъорэ хъугъэу 2022-рэ илъэ­сым, щылэ мазэм апэрэ гаубичнэ артиллерийскэ дивизионым сыхэтэу командировкэ Къырым сагъэкIуагъ, — къеIуа­тэ Эдуард. – Мэзаем и 24-м хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операциер зырагъажьэм сызхэт ба­тар­еер ащ кIонэу хъугъэ. Херсон ыкIи Николаево апэмычыжьэу къулыкъур щысхьыгъ. МашIом ижъотыпIэ хэфэгъэ кIалэу илъэс 23-рэ нахь зымыныбжьым хъурэр апэ къыгурыIуа­гъэп. Илъэсныкъоу Украинэм щигъэкIуагъэр игукъэкIыжьхэм лъэуж гъэнэфагъэу къыхэнагъ, бэмэ зыщафигъэсэнэу зэрэхъу­гъэр, пытагъэр, лIыхъужъныгъэр, лIыблэнагъэр, гукIэгъуныгъэр къызыщыпхэфэн фэе чIыпIэхэм зэрарыфагъэр тизэдэгущыIэгъу къыщыхигъэщыгъ.

— Апэрэ къэонхэм тызахафэм ыуж хъурэ-шIэрэр къыдгурыIуагъ, — къеIуатэ Эдуард. — Анахь сыгу къинагъэхэм ащыщ къышъуфэсIотэн. Мафэ горэм кIым-сымэу, Iашэхэр дгъэкъэбзэнхэу командирым унашъоу къытфишIыгъэр дгъэцакIэу тыщысэу шъуй макъэ фэдэ къэIоу зэхэтхыгъэ, охътэ кIэкIым топыщэхэр къыттыратэкъуагъэх. ЗэкIэми чIы­шъхьашъом тыкъытыридзагъ, Iугъом, сапэм зи тимыгъэлъэгъужьэу тыкъыухъурэигъ. Псаоу чъэшъухэрэм кIаIагъ. Сэри сыкъызэтэджым, уIагъэ зэрэстемылъыр къызгурыIуагъ, тIэкIу сыкъылъыкIотагъэу тигъусэхэм ащыщхэр къауIагъэу, IэпыIэгъу ящыкIагъэу пцIымамэхэу зэхэсхыгъэ. СфэмыщыIэу къэзгъэзэжьи, апэ сапэ къифагъэр къэслъэшъунэу сежьагъ. Ащ фэдизым топыщэхэр зэпымыоу къатэкъущтыгъ ыкIи щэм икъутафэ къыстефагъ, щэр зыпхырымыкIырэ ныбалъэм сыкъыухъумагъ. ТабгъукIэ нэмыкI отрядэу щытыгъэм хэт кIалэхэм ащыщ гу къыслъити, къесхьы­жьэгъэ уIагъэр зытелъыр ащ сIихыгъ. Нэужым згъэзэжьи, къэнагъэхэм IэпыIэгъу сафэ­хъугъ, къауIэгъэ синыбджэгъуи­тфыр тызэрысыгъэ КАМАЗ-м къетхьылIэжьыхи, гъунэгъу гос­питалым нэдгъэсыгъэх, псаоу къэнэжьыгъэх. ГухэкI нахь мы­шIэми, ащ дэжьым къытхэтыгъэ зы водителыр къаукIыгъ.

ГъэшIэгъоны, цIыфым ыпсэ ытыным зи арыхэп ищыкIагъэр. Эдуард къызэриIуагъэмкIэ, «разгурзка» зыфаIорэр (хъэдэным хэшIыкIыгъ) ыкIи щэр зыпхырымыкIырэ ныбалъэр зэблахъузэ зыщалъэу хабзэ. А мафэм бэрэ егупшысагъ кIалэр ащыщэу къыхихыщтым. ЫгукIэ къышIагъэм фэдэу зыухъумэщт пкъыгъор зыщилъагъ.

Эдуард уасэ зыфишIэу къыхигъэщыгъэхэм ащыщ иныбджэгъухэм IэпыIэгъу зэрафэхъу­гъэр зэрэзэхашIыкIыгъэр ыкIи ащ ишыхьатэу ахэм рэзэныгъэ зы­хэлъ тхыгъэхэр бэу къызэрэфагъэхьыгъэхэр. Анахь лъэш дэдэу къауIэгъэ кIалэ горэм усэхэри къыфитхыгъэх.

— Ащ фэдэ чIыпIэ гузэжъогъум узи­фэкIэ тын лъапIэ къыуатыным е уигугъу дахэкIэ зэрашIыщтым уягуп­шысэрэп, — еIо Эдуард. — Мыщ дэжьым гукIэгъуныгъэри лIыгъэри щы­зэ­готых, ащ дакIоу ущынэнэу щытэп. Нэ­ужым сизе­кIуакIэ тын лъапIэкIэ къы­зэрэха­гъэщырэр къы­­саIуагъ, сигуапэ хъугъэ, кIуачIэ нахь къыс­хилъхьагъ. ДзэкIолI ныбжьыкIэм къыратыгъэ тхылъым итхагъэм те­джагъ: «Дзэ пшъэ­рылъыр ыгъэ­ца­кIэзэ, ищыIэныгъэкIэ щынагъо шъхьарытэу игъу­сэ къулыкъу­шIэу къау­Iагъэхэр къы­гъэнэ­жьынхэм пае псэемыблэжьыны­гъэу, лIыгъэу ыкIи блэнагъэу зэри­хьагъэхэм афэшI ЛIы­хъужъныгъэм иорден къыфагъэ­шъошагъ».

Илъэсныкъом къыкIоцI дзэ­кIолI ныбжьыкIэр окоп щыIэныгъэми, чъыIэми, нэмыкI къиныгъохэми апхырыкIыгъ. Окопым щаупщэрыхьыщтыгъэ макаронхэм, гречкэм яIэшIугъи ыгу къэкIыжьы.

— Ащ фэдэ къиныгъохэр зыщыIагъэр апэрэ мафэхэр ары, — къеIуатэ Эдуард. — Нэужым зэкIэри бэу къытагъэуалIэ­щтыгъ. ПытапIэм тызыщэIэми гъомылапхъи тыщыкIагъэп, дэгъоуи тыфэпэгъагъ. Дзэ частыр зыдэтым тыкъызыкIожькIи псэупIэхэм адэсхэр нэгушIоу къыт­фыщытыгъэх. «Нацистхэр зэришъуфыжьыщтым шъупылъ, тхьашъуегъэпсэу» бэрэ къытаIощтыгъ. Унэм щашIыгъэ хьалы­жъо­хэр къытатыщтыгъэх, хъыз­мэтшIапIэ зиIэхэми щэм, хьалыгъум тащагъэкIагъэп. Старшинам гъомылапхъэхэр къызытфищэхэкIэ, тэри ахэм тадэгуащэщтыгъ. Урысыем ыкIуачIэ ины, фэлъэкIыщтыр бэ. Мамырныгъэ щыIакIэр шIэхэу Украинэм зэрэщагъэпытэщтым тигущыIэгъу ицыхьэ телъ. Хэгъэгур къэу­хъумэгъэнымкIэ зипшъэрылъ зыгъэцакIэу ащ щыIэхэм щынэр амышIэу, теубытагъэ ахэлъэу зызекIохэкIэ, щэч хэлъэп ар къызэрадэхъущтым.

Мы уахътэм Эдуард кIочIэ структурэхэм ащыщ хэхьанэу зегъэхьазыры. Ащ дакIоу дунэе экономическэ зэпхыныгъэхэмкIэ институтэу Москва дэтым июри­дическэ факультет заочнэу щеджэ. Игъо къэсэу къызеджэ­хэкIэ, хэгъэгур къыухъумэным фэхьазыр.

Iэшъынэ Сусан.