Хэгъэгу зэошхом илъэхъан Адыгеир тидзэхэм шъхьафит зашIыжьыгъэр илъэс 80 зэрэхъугъэм, Хэгъэгум иухъумакIо и Мафэ афэгъэхьыгъэ зэхахьэхэр мэзаем и 18-м республикэм щыкIуагъэх.

ЛIыхъужъхэр агъэлъапIэх

Мыекъуапэ игупчэ саугъэт пчэдыжьым зэIукIэр щырагъэжьагъ. Ащ хэлэжьагъ АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.

Джащ фэдэу Iофтхьабзэм къыщызэрэугъоигъэх АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, министрэхэм я Кабинет и Тхьаматэу КIэрэщэ Анзаур, республикэ парламентым идепутатхэр, ветеранхэр, хабзэм икъулыкъухэм япащэхэр, общественнэ организациехэм ялIыкIохэр, ныбжьыкIэхэр, кIэлэеджакIохэр.

Хэгъэгу зэошхом лIыхъужъныгъэ щызезыхьэгъэ тидзэкIолIхэм яшIэжь зэрагъэлъапIэрэм фэгъэхьыгъэ гущыIэхэр пчэгум щыIугъэх. ЗэкIэ Iофтхьабзэм хэлэжьагъэхэм «ЕгъэшIэрэ машIом» блэрхэр ыкIи къэгъэгъэ Iэрамхэр кIэралъхьагъэх. Хэгъэгур къаухъумэзэ зыпсэ зытыгъэхэм яшIэжь агъэлъапIэзэ зы такъикъэ афэшъыгъуагъэх.

— Непэ тиреспубликэ ита­рихъкIэ анахь мэхьанэшхо зиIэ мафэхэм зыкIэ ащыщ. Илъэс 80-кIэ узэкIэIэбэжьмэ, мы мафэр ары пыир Адыгеим рафыжьи, оккупацием къыхи­убытэгъэ аужырэ къуаджэхэу Афыпсыпэрэ Псэйтыкурэ шъхьафит зашIыжьыгъэхэр. Хэгъэгу зэошхом илъэхъан тизэолIхэм лIыхъужъныгъэу зэрахьагъэмрэ пытагъэу къахэфагъэмрэ къыткIэхъухьэрэ лIэужхэм ящысэтехыпI. Тишъхьафитыныгъэ фэбэна­гъэхэм ялIыхъужъныгъэ зыщыдгъэгъупшэ хъущтэп ыкIи шъхьа­щэ афэтшIын, заом епхыгъэ къэбар шъыпкъэр къызэтедгъэнэн фае, — къыщиIуагъ КъумпIыл Мурат къэбар жъу­гъэм иамалхэм адыриIэгъэ зэдэгущыIэгъум.

Шъугу къэдгъэкIыжьын, АдыгеимкIэ 1943-рэ илъэсым ищылэ мазэ фашистхэр апэдэдэ зыдафыжьыгъагъэхэр станицэу Дахъор ары. Щылэ мазэм ыкIэхэм анэс Дзэ Плъыжьым хэтхэм Мыекъуапэ, Мыекъопэ, Джэджэ, Кощхьэблэ, Шэуджэн районхэм техакIохэр арафыжьыгъагъэх. Красногвардейскэ районыр мэзаем и 2-м, Теуцожь районыр мэзаем и 4-м шъхьафит ашIыжьыгъэх. 1943-рэ илъэсым мэзаем и 18-м Дзэ Плъыжьым хэтхэм шъхьафит ашIыжьыгъагъэх Тэхъутэмыкъое районымкIэ къуаджэхэу Афыпсыпэрэ Псэйтыкурэ. А мафэр ары респуб­ликэм шъхьафитыныгъэ ыгъотыжьыгъэу залъытэрэр.

Адыгеим щыщ нэбгырэ мин 80 Хэ­гъэгу зэошхом хэлэжьагъ, мин 33-рэ заом щыфэхыгъ. «Советскэ Союзым и ЛIыхъужъ» ыкIи «Щытхъум иорден икавалер» зыфиIохэрэр джащ фэдэу нэбгырэ 59-мэ къафагъэшъошагъ. Заом ыкIыб щыIэхэу чэщи мафи лажьэхэзэ, нэбгырэ мин пчъагъэмэ лIыгъэ зэра­хьагъ, ТекIоныгъэм и Мафэ къагъэблэгъагъ.

Гъогу кIыхьэ техьагъэх

Мыекъуапэ и Темыр лъэныкъокIэ щыIэ зэхэт саугъэтхэм абгъукIэ автомобилыбэ къыщызэрэугъоигъ. Ахэм патриотическэ пIуныгъэм ехьылIэгъэ нэрылъэгъу IэпыIэгъухэр ягъэпкIыгъэх, яшъхьангъупчъэхэм къарыщырэ быракъхэр мэбыбатэх.

Урысыем и ДОСААФ икъутамэу Адыгэ Республикэм щыIэмрэ республикэм иветеранхэм я Советрэ кIэщакIо зыфэхъу­гъэхэ автопробегым АР-м и ЛIышъхьэ ублапIэ фишIыгъ.

Машинэхэр зэхэтхэу Мыекъуапэ икIыхи, щытхъум епхыгъэ чIыпIэхэу Адыгеим иIэхэм къащыуцухэзэ, Тэхъу­тэмыкъое районым икъуаджэу Афыпсыпэ кIуагъэх.

Купыр гъогу чыжьэ техьаным ыпэкIэ Адыгэ Республикэм иветеранхэм я Совет итхьаматэу Къоджэ Аслъанрэ Адыгеим и ДОСААФ ипащэу Барцо Тимуррэ гущыIэгъу тафэхъугъ.

— Тарихъым инэкIубгъохэр тщыгъуп­шэхэрэп, — къыIуагъ Къоджэ Аслъан. — ШIэжь тиIэу тэпсэу. НыбжьыкIэхэм тарихъыр нахьышIоу ашIэным фэшI мыщ фэдэ зэIукIэгъухэр илъэс къэс зэхэтэщэх.

— ШIэжь тиIэнымкIэ, Адыгеир шъхьафит зышIыжьыгъэ­хэм лIыгъэу зэрахьагъэр дгъэ­лъэпIэнымкIэ, тиныбжьыкIэхэм патриотизмэр ахэлъэу пIугъэнхэмкIэ мы Iофтхьабзэм мэхьэнэшхо иI. Теуцожь, Тэхъу­тэмыкъое районхэм якъуа­джэхэм, Адыгэкъалэ тыкъащыуцущт, цIыфхэм таIукIэщт, аужырэ чIыпIэу Iоф­тхьабзэр зыщытыухыщтыр къуа­джэу Афыпсып, — хигъэунэфыкIыгъ Барцо Тимур.

Машинэхэр зэхэтхэу къуаджэхэм адэхьагъэх, Урысыем, Адыгеим ябыракъхэр ащагъэбыбэтагъэх. ШIэжь яIэу ныбжьыкIэхэр зэрапIухэрэм тегъэгушхо, мамыр псэукIэр нахьышIу зэрэхъущтым цIыфхэм яцыхьэ зэрэтелъыр зэхахьэхэм къащаIуагъ.

Iэшъынэ Сусан.