Истамбыл щыпсэугъэ, адыгэгу зиIэгъэ, адыга­псэу щытыгъэ бэслъыные кIалэу, хэхэсхэмрэ хэкурысхэмрэ язэпхыныгъэ игъэпытэн зищыIэныгъэ фэзыгъэIорышIэгъэ Чурей Алый идунай ыхъожьыгъ. Лъэшэу гухэкI ащыхъоу ащкIэ макъэ къытагъэIугъ шIэныгъэхэмкIэ Дунэе Адыгэ Академием (ШIДАА) итхьаматэу Къанокъо Арсен, ШIДАА-м инаучнэ секретарь шъхьаIэу Шъхьэгъэпсэу Сэфэрбый, КъБР-м, АР-м, КъЩР-м янароднэ тхакIоу, IофшIэным и ЛIы­хъужъэу МэщбэшIэ Исхьакъ, Дунэе Адыгэ Хасэм итхьаматэу Сэхъурокъо Хьэутий, ШIДАА-м ивице-президентэу, Къэбэртэе Адыгэ Хасэм итхьаматэу ХьашIуцIэ Мухьамэд, Урысыем ис адыгэхэм я Федеральнэ лъэпкъ-культурнэ автономие ипрезидентэу Охътэ Александр ыкIи нэмыкIхэми:

"Чурей Алый Тыркуем ивилайетэу Амасье хэхьэрэ Хьитамие (Чэнчыкъое) къуаджэм къы­щыхъугъ. Дзэ еджэпIэ шъхьаIэр Анкара къызыщеухым дзэм къулыкъу щихьыгъ. Дунаим тет адыгэхэм ар зэрашIэрэр хьатхэм ятарихъ куоу зышIэщтыгъэ, ахэм абзэ зэзыгъашIэщтыгъэ, хьатхэм ягущыIалъэ зэхэзыгъэуцогъэ шIэны­гъэ­лэжьэу ары. Ащ ытхыгъэхэм ащыщых ­«Адыгэхэмрэ динымрэ», «Адыгэхэмрэ КъокIыпIэ Гъунэгъумрэ», «Адыгэхэмрэ хьатхэмрэ», «ХьТ» зитамыгъэ хьат-хьатит лъэпкъыр ишъып­къапIэкIэ зыщыщыр», «Пасэрей адыгэхэм я псалъэ», «Адыгэхэм я пасэрей тхыдэр» зыфиIорэ тхылъхэр ыкIи нэмыкIхэр. Хьатхэмрэ хьетхэмрэ афэгъэхьыгъэ, философие, тарихъ мэхьанэ зиIэ тхылъ 15 фэдиз Алый къызэрэдигъэкIыгъэр къэIуагъэмэ хъущт.

Чурей Алый итхыгъэ гъэшIэгъонхэр адыгэхэм Тыркуем къыщыдагъэкIырэ гъэзетхэм, хэкум къыщыхаутырэ тедзэгъухэу «Iошъхьэмафэм» (Налщык), «Зэкъошныгъэм» (Мыекъуапэ), ­«Адыгэ псалъэм» (КъБР), «Черкес хэкум» (КъЩР), «Адыгэ макъэм» (АР) къарыхьэщтыгъэх. Истам­был итхылъ тедзапIэу «Нартым» иредактор шъхьаIэуи ар щытыгъ.

Алый фэдэу адыгэхэр шIу зылъэгъущтыгъэ цIыф IэкIыб къэралыгъохэм арысыгъэу тыщыгъуазэп. Ащ ыпхъу закъо хэкум щеджэнэу, щыпсэунэу къыгъэкIожьыгъ. Тыжьын апшъэрэ гъэсэныгъэ хэкужъым щызэригъэгъотыгъ, филологиемкIэ кандидат, доктор диссертациехэр къыухъумагъэх, унагъо ышIагъ. Аужырэ илъэс­хэм ар анахьэу зыдэлажьэрэр адыгэ-абхъаз лъэпкъхэм яIорIуатэхэр ары. Чурей Алый зыфеджагъэр дзэ Iофыр ары, ар танкистыгъ. Ау пасэу дзэкъулыкъум къыхэкIыжьи, аужырэ илъэс 40-м адыгэ лъэпкъым фэлэжьагъ.

Ар хэкум лъэшэу щагъэлъапIэщтыгъ, осэшхо фашIыщтыгъ. Тиныбджэгъу шIэныгъэхэмкIэ Дунэе Адыгэ Академием иакадемик гъэшIуагъэу, ичлен-корреспондентэу щытыгъ.

Чурей Алый хэкум фишIагъэр зыкIи тщыгъу­пшэщтэп. Тхьэм ахърэт нэф ащ къырет. Ащ фэдэлIы цIэрыIохэр адыгэхэм къахэкIыфэ лъэп­къыр зэрэщыIэщтри нафэ. Тхьэм джыри нахьыбэу ткъош фэдэ цIыф шIагъохэр къытет".