НыбжьыкIэхэр ащаухъумэх

«Терроризмэм ыкIи экстремизмэм ныбжьыкIэхэр ащыухъумэгъэнхэр» зы­фиIорэ семинар АР-м шIэныгъэхэм зыщахагъахъорэ иинститут щы­кIуагъ. Ащ зэкIэмкIи нэбгырэ 80 фэдиз хэ­лэжьагъ.

КIэлэегъаджэхэм, психологхэм ыкIи методистхэм ямызакъоу зэхахьэм хэлэжьагъ АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ экстремизмэм пэшIуекIогъэнымкIэ игупчэ икъулыкъушIэу ГутIэ Рэмэзан. Ащ къыIотагъ экстремизмэм епхыгъэу Iоф зышIэрэ орга­низациехэм ныбжьыкIэхэр ахащэнхэмкIэ бзэджашIэхэм шIыкIэу агъэфедэхэрэр. Мы лъэныкъомкIэ кIэлэ­егъаджэхэм ыкIи ны-тыхэм анахьэу анаIэ зытыра­гъэтын фаехэр къулыкъушIэм къыгъэнэфагъэх. Джащ фэдэу Iэтахъохэр интернетым епхылIагъэ зэрэхъу­гъэхэм, къэбар нэпцIхэр къызэрэрагъэкIокIырэ шIыкIэхэм ягугъу къышIыгъ.

КъэIогъэн фае, АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ мыщ фэдэ пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэр ренэу зэхещэх. Экстремизмэм пэшIуекIогъэнымкIэ ведомствэм игупчэ икъулыкъушIэхэм кIэлэегъа­джэхэр, ны-тыхэр, кIэлэеджакIохэр ыкIи студентхэр къыхагъэлажьэхэзэ ренэу зэдэгущыIэгъухэр адашIых.

АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ и Общественнэ совет илIыкIохэр ыкIи журналистхэр ведомствэм икъэбарлъыгъэIэс гупчэ щыIагъэх. Ащ иподразделениехэм яIофшIэн зэрэзэхащэрэм зыщагъэгъозагъ.

Къэралыгъо автоинспекцием и МРЭО икъулыкъу­шIэхэм 2022-рэ илъэсым яIофшIэн зэфэхьысыжьэу фэхъугъэхэр хьакIэхэм къафаIотагъ.

Хэгъэгу кIоцI къулыкъум иподразделение ипащэ иIэнатIэ зыгъэцэкIэрэ Нэхэе Заур гупчэм фэIо-фашIэу ыгъэцакIэхэрэр къафиIотагъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, мы аужырэ илъэсхэм цIыфхэр нахьыбэу къызыкIэ­упчIэхэрэр хьапс ателъмэ е атемылъмэ зэрыт справкэм игъэхьазырын ары.

ГущыIэм пае, 2022-рэ илъэсым къэбарлъыгъэIэс гупчэм икъулыкъушIэхэм мыщ фэдэ справкэ мин 21-рэ агъэхьазырыгъ. 2021-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, мы пчъагъэр мини 4-кIэ нахьыб.

Нэхэе Заур къызэриIуагъэмкIэ, IэпыIэгъу зищыкIагъэу закъыфэзыгъазэ зышIоигъохэм апае ведомствэм иадминистративнэ псэупIэ иапэрэ къат хэушъхьафыкIыгъэ унэ хэтэу ащ фэIо-фашIэхэр щагъэцакIэх.

КIэухым Хъунэго Рэщыдэ подразделением иIофшIэн осэшIу къыфишIыгъ. КъэбарлъыгъэIэс гупчэр цIыфхэмкIэ IэпыIэгъушIоу зэрэщытыр къыхигъэщыгъ.

Сомэ миллион шIуатыгъугъ

ГъэпцIагъэ зыхэлъ бзэджэшIагъэ зэрадызэрахьагъэм фэгъэхьыгъэ къэбар Мыекъуапэ хэгъэгу кIоцI къулыкъум идежурнэ часть къыIэкIэхьагъ.

Илъэс 41-рэ зыныбжь хъулъфыгъэу Мыекъуапэ щыпсэурэм полицием икъулыкъушIэхэм къызэрари­IуагъэмкIэ, мы илъэсым щылэ мазэм ыгузэгу къыщегъэ­жьагъэу ымышIэрэ горэ телефонымкIэ мызэу, мытIоу къыфытеуагъ. Ахъщэ псынкIэ къыгъэхъэн зэрилъэкIыщтыр къыгуригъэIуагъ, ащ пае имылъку криптовалютэм хилъхьан фаеу гъэпцIакIом къыриIуагъ. Хъулъфыгъэм ышIошъ ыгъэхъуи, ащ езэгъыгъ.

ГъэпцIакIом зыфиIуагъэм ахъщэр хилъхьаным фэшI хъулъфыгъэм тфэгъогогъо банкым чIыфэу сомэ миллиони 5 фэдиз къыIихыгъ, нэужым къыриIогъэ счетым ахъщэр зэкIэ ригъэхьагъ. Ащ ыуж бзэджашIэр хъулъфыгъэм къыфытеуи къыриIуагъ имылъку тегъэ­хъуагъэу къызэрэфырагъэгъэзэжьыщтыр, ащ пае тIэ­кIурэ ежэн зэрэфаер. Ау 2023-рэ илъэсым иапэрэ мафэхэм хъулъфыгъэр иахъщэ кIэупчIэнэу зыфытеом, телефоным номерыр пыхыгъэу къычIэкIыгъ, бзэджашIэм зигъэбылъыжьыгъ.

Мы хъугъэ-шIагъэмкIэ следствием уголовнэ Iоф къызэIуихыгъ.

АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ цIыфхэм джыри закъыфегъазэ сакъыныгъэ къызха­гъэфэнэу. «Ахъщэ псынкIэ» къагъэхъэн алъэкIынэу цIыфхэм араIозэ мы аужырэ уахътэм гъэпцIагъэу зэрахьэхэрэм япчъагъэ хэхъуагъ. ШъумышIэрэм цыхьэ фэшъумышI. Джэнджэш горэ шъугу къихьагъэмэ, банкым занкIэу шъукIон ыкIи ащ шъущыкIэупчIэн шъулъэкIыщт.

Пенсионерым етыгъуагъ

Урысыем и МВД уголовнэ лъыхъу­нымкIэ иотделэу Мыекъуапэ щыIэм икъулыкъушIэхэм лъыхъун Iофтхьабзэу зэрахьагъэхэм яшIуагъэкIэ ыпэкIэ гъогогъу пчъагъэрэ хьапс зытелъыгъэ илъэс 47-рэ зыныбжь хъулъфыгъэр къаубытыгъ.

ЗэрагъэунэфыгъэмкIэ, щылэ мазэм иапэрэ мафэхэм инэIосэ пенсионерэу илъэс 63-рэ зыныбжьым ибанк картэр охътэ гъэнэфагъэкIэ къыIихыгъ, ау ахъщэр рихынэу ар гугъагъэп.

Къаубытыгъэм картэм ипин-код ышIэзэ тучанхэм ащыщэфагъ, зэкIэмкIи сомэ мини 120-м ехъу зэрар хъулъфыгъэм рихыгъ.

Уголовнэ Iоф къызэIуахыгъ. БзэджашIэм илъэси 6-м нэс хьапс тыралъхьан алъэкIыщт.

Наркотик къыкъуахыгъ

АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ наркотикхэр хэбзэнчъэу къызэрэрагъэкIокIыхэрэм ебэныгъэным­кIэ и ГъэIорышIапIэ икъулы­къушIэ­хэм Iофтхьабзэу зэрахьагъэхэм къакIэлъыкIоу бгъэфедэ мыхъущт вещест­вор хэбзэнчъэу къезыгъэкIокIыщтыгъэ хъулъфыгъэу илъэс 32-рэ зыныбжьыр къаубытыгъ.

КъулыкъушIэхэм зэрагъэунэфыгъэмкIэ, ащ Мые­къуапэ щыпсэурэ горэм марихуанэр (ихьэлъагъэкIэ грамм 20) рищагъ.

Урысыем и МВД иотделэу Мыекъуапэ щыIэм икъу­лыкъушIэхэм материалэу къаугъоигъэмкIэ хъулъфыгъэм уголовнэ Iоф къыфызэIуахыгъ. Джы ащ илъэси 8-м нэс хьапс тыралъхьан алъэкIыщт. Мы уахътэм ехъулIэу хъулъфыгъэр нэмыкI бзэджэшIагъэхэм ахэщагъэмэ ауплъэкIу.

Шъон пытэр зыщэрэр къаубытыгъ

Хабзэр аукъозэ шъон пытэр зы­щэ­хэрэм алъэныкъокIэ полицием икъулыкъушIэхэм уплъэкIунхэр рагъэ­кIокIых.

ЦIыфым ипсауныгъэкIэ ыкIи ищыIэныгъэкIэ щынагъоу щыт спирт зыхэт шъонхэр цIыфхэм ашIэу макIэп къулыкъушIэхэм къызэрэхагъэщырэр. ГущыIэм пае, Мыекъопэ районым щыIэ полицием иуполномоченнэ участковэ къэбар къыIэкIэхьагъ илъэс 77-рэ зыныбжь бзылъфыгъэу мыщ щыпсэурэм иунэ спирт зыхэт шъон нэпцIыр щишIэу. КъулыкъушIэхэм дэкIыгъо уплъэкIунхэр зашIыхэм къэбарыр шъыпкъэу къычIэкIыгъ.

Джащ фэдэу Кощхьэблэ районым щыпсэурэ илъэс 27-рэ зыныбжь бзылъфыгъэм хэбзэнчъэу спирт зыхэт шъон нэпцIыр иунэ щишIызэ ыщэщтыгъэу къычIагъэщыгъ. ЗэкIэ шъонэу иунэ итыгъэр къыIахи, экспертизэм рагъэхьыгъ. Мы IофитIумкIи уплъэкIунхэр лъагъэкIуатэх, кIэухэу афэхъухэрэмкIэ унашъохэр ашIыщтых.

Адыгеим иполицие икъулыкъушIэхэм цIыфхэм къя­джэ, зыфэдэр амышIэрэ шъонхэр къамыщэфынхэу. Шъон нэпцIыр зыщэхэрэм якъэбар шъущыгъуазэмэ полицием ителефон номерэу 02-м е (мобильнэ номерэу 102-м) шъуатеуи макъэ яжъугъэIу.

ТыгъуакIор къаубытыгъ

Мэзаем иапэрэ мафэхэм Урысыем и МВД идежурнэ частэу Мыекъуапэ щыIэм илъэс 64-рэ зыныбжь бзылъ­фы­гъэм макъэ къыригъэIугъ дышъэм хэшIыкIыгъэ хьапщып 17 ыкIи техни­кэр иунэ чIатыгъукIыгъэу.

Следственнэ-оперативнэ купыр ыкIи эксперт-криминалистыр мы чIыпIэм къызэсыхэм агъэунэфыгъ тыгъуакIор шъхьаныгъупчъэмкIэ унэм зэрихьагъэр.

Уголовнэ лъыхъуным икъулыкъушIэхэм Iофтхьабзэу зэрахьагъэхэм къакIэлъыкIоу лажьэ зиIэу зэгуца­фэхэрэр къаубытыгъ. БзэджашIэр Краснодар щыщ, илъэс 40 ыныбжь, ыпэкIэ мызэу, мытIоу хьапсым чIэсыгъ. Мы хъугъэ-шIагъэмкIэ ащ уголовнэ Iоф къы­фызэIуахыгъ, илъэси 6-м нэс хьапс тыралъхьан ­алъэкIыщт.

НэкIубгъор зыгъэхьазырыгъэр КIАРЭ Фатим.