Тиадыгабзэ «шIу» зыфиIорэ гущыIэ лъапсэр кIигъэтхъэу гущыIэжъ дэгъубэ хэт: «ШIу шIи псым хадз», «ШIу зышIэрэм шIу фыщылъ», «ШIушIагъэр кIодырэп»... Мыхэм ямэхьанэ рыгъуазэу щыIагъ шIэныгъэлэжьэу, АКъУ-м илъэсыбэрэ Iоф щызышIагъэу, шIэныгъэ— гъэсэныгъэ гъогум ныбжьыкIабэ тезыщагъэу, наукэм гъогу гъэнэфагъэ щыпхырызыщыгъэу, зигупшысэ илъэпкъ, ихэгъэгу фэзыгъэлэжьагъэу ЩэшIэ Казбек Хьисэ ыкъор.

Мэзаем и 18-м, 1939-рэ илъэсым ар Теуцожь районым итыгъэ къуаджэу Къэ­зэныкъуае къыщыхъугъ. Адыгэ къэралыгъо институтыр къыухи, 1964-рэ илъэсым икъуаджэ къыгъэзэжьи, еджапIэм изавучэу Iоф ышIагъ. 1969-рэ илъэсым ар филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидат хъугъэ, 1979-рэ илъэсым — доктор. ЩэшIэ Казбек 1969-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу Адыгэ къэралыгъо пединститутым икIэлэегъэджэ шъхьаIэу, доцентэу, урыс ыкIи IэкIыб литературэмкIэ кафедрэм ипрофессорэу щытыгъ, ащ ыужым, 1982-м къыщыублагъэу 2012-рэ илъэсым нэс Адыгэ къэралыгъо университетым литературэмрэ журналистикэмрэкIэ икафедрэ ипэщагъ. Щэч хэлъэп лIы гъэсагъэм Адыгеим иныбжьыкIэхэр шIэныгъэм, сэнэхьатым ишъэфхэм афэщэгъэнхэмкIэ Iофышхо зэришIагъэм. КIэлэегъэджэ сэнэхьатым нэбгыри 100 пчъагъэм агу фигъэшIугъ, джащ фэдэу шIэныгъэ хьасэми хищагъэх.

ЩэшIэ Казбек 1961-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу ытхыхэрэр хиутыщтыгъэх. АдыгабзэкIэ ащ критическэ ыкIи литературнэ IофшIагъэхэр (тхылъхэр) къыдигъэкIыгъэх: «Уахътэм иджэмакъ», «Псэ зыпыт гущыIэхэр», «Шъыпкъэныгъэм игъогухэр», нэмыкIхэри.

ЫужыкIэ урысыбзэкIэ тхылъхэр къыхиутыгъэх: «Художественная структура конфликтов эпохи и духовно-философские искания личности», «Пламя тревоги нашей», «ХХ век: эпоха и человек», «В художественном мире Исхака Машбаша», мыхэм анэмыкIхэри.

ЩэшIэ Казбек инаучнэ ыкIи критическэ тхыгъэхэр журналхэу «Наш современник», «Новый мир», «Дружба народов», «Дон», «Литературная Россия» зыфиIохэрэм къарыхьэщтыгъэх. 1985-рэ илъэсым К. ЩашIэм ихудожественнэ повестэу «Ос фаб», икомедиеу «Шъо­зэбэн» атехыгъэ спектаклэхэр 1990-рэ илъэсым театрэм щагъэуцугъэх. 2000-рэ илъэсым Адыгэ тхылъ тедзапIэм тхакIом исборникэу «Бжыхьэпэ чэщ гумэкIхэр» къыщыдэкIыгъ. Адыгэ Лъэпкъ театрэм щагъэуцугъэх У. Шекспир итрагедиехэу «Отелло» ыкIи «Король Лир» Казбек зэридзэкIыгъэхэу.

ЩэшIэ Казбек Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетми урыс литературэмкIэ кафедрэм ипащэу илъэсыбэрэ Iоф щишIагъ. К. ЩашIэр – АР-м ыкIи УФ-м шIэныгъэмкIэ язаслуженнэ IофышIэкIошхуагъ, естественнэ шIэныгъэ­хэмкIэ Урысые академием ыкIи шIэныгъэхэмкIэ Дунэе академием (АМАН) яакадемикыгъ. АКъУ-м литературэмкIэ диссертациехэр къэгъэшъыпкъэжьыгъэнхэмкIэ советэу щызэхэщагъэм итхьамэтагъ. Казбек шIэныгъэм ылъэныкъокIэ АР-м и Къэралыгъо премие илауреа­тыгъ, Урысыем итхакIохэм я Союз 1982-рэ илъэсым щегъэжьагъэу хэтыгъ.

Аужырэ илъэсхэм усэ сборникэу «Ыуа­сэр гъашIэ» зыфиIорэр ыкIи зыщымыIэжь ужым, «Тыгъэ нэпс» (2019) зыфиIоу Казбек пьесэу ытхыгъэхэр ыкIи зэри­дзэкIыгъэхэр зыдэтхэр АР-м итхылъ тедзапIэ къыщыдэкIыгъ. ЩэшIэ Казбек щэIэфэ цIыфым фэгумэкIэу, фэлъэкIырэр ышIэу, хьалэлэу, зафэу, шъыпкъэм рыгъуазэу зэрэщыIагъэм мыщ фэдиз шIушIагъэр къакIэкIуагъ, лIы гъэсагъэр зыщыщ лъэпкъым щыгъупшэрэп, ыцIэ шIукIэ реIо.

Мамырыкъо Нуриет.