ОшIэ-дэмышIагъэ зыхэлъ тхьамыкIагъохэр къэмыгъэ­хъугъэнхэмкIэ ыкIи ахэм якIэ­уххэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ къэралыгъо системэ зыкIым ишъолъыр чIыпIэ подсистемэ иIофшIэн 2022-рэ илъэсым зэхэщагъэ зэрэхъугъэм икIэ­ух­хэр республикэм иправительствэ и Унэ щызэфахьысы­жьыгъэх. Iофтхьабзэр зэрищагъ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.

Мы зэIукIэм хэлэжьагъэх АР-м и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ КIэрэщэ Анзаур, федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, АР-м иминистрэхэм я Кабинет хэтхэр, ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ Министерствэм и ГъэIорышIапIэу Адыгэ Рес­пуб­ликэм щыIэм ипащэхэр, АР-м ипрокуратурэ, АР-м и МВД, ФСБ-м и ГъэIорышапIэу Адыгэ Республикэм щыIэм, АР-м и Росгвардие, АР-м и На­роднэ фронт, гидрометео­рологиемкIэ Адыгэ гупчэм, му­ниципальнэ оразованиехэм яIэшъхьэтетхэр ыкIи нэмыкIхэр.

Республикэм и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, илъэсэу икIыгъэм зэкIэ министерст­вэхэм ыкIи къулыкъухэм зэгуры­Iоныгъэ-зэдегъэштэныгъэ азыфагу илъэу Iоф зэрашIа­гъэмкIэ кIэуххэр зэфахьысы­жьыгъэх. МэшIогъэкIосэным фэгъэзэгъэ къэралыгъо къулыкъум гъогогъу 1200-м ехъурэ машIоу зыкъэзы­штагъэр ыгъэ­кIосэжьыгъ. Километри 10-м ехъу зикIыхьэгъэ дамбэр зыпкъ рагъэуцожьыгъ, псыхъо нэпкъ километри 2-м ехъу агъэкъэ­бзагъ.

«ОшIэ-дэмышIэгъэ IофхэмкIэ Министерствэм иIофшIэн икIэ­уххэм бэкIэ ялъытыгъ респуб­ликэм щыпсэухэрэмрэ ащ ихьа­кIэхэмрэ ящынэгъончъагъэ зы­фэдэщтыр. ЗэкIэхэми, гъэIорышIэным икъулыкъухэм тыря­гъусэу машIом нахь зыкъызщи­штэрэ ыкIи псыр нахь къызщыдэкIырэ лъэхъаным авто­матизированнэ системэу цIыф­хэм къэхъун ылъэкIыщтымкIэ макъэ зэрарагъэIущтым изэтегъэпсыхьан лъыдгъэкIотэн фае, ащ нэмыкIэу аппарат-программэ комплексэу «Къэлэ щынэгъончъэр» зыфиIорэм зегъэу­шъомбгъугъэнымкIэ Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэри зэшIохыгъэнхэ фае», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

Урысыем и Президентэу Владимир Путиным хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием те­гъэпсыхьагъэу къыгъэуцугъэ пшъэрылъхэм ягъэцэкIэн хэу­шъхьафыкIыгъэу республикэм и ЛIышъхьэ къащыуцугъ. Илъэсэу икIыгъэм партиеу «Единэ Россием» и Адыгэ шъолъыр къутамэ ыкIи МЧС-м яIэпыIэгъу хэлъэу Херсон хэкум и Геническэ район шIушIэ IэпыIэгъу тонни 180-м ехъу IэкIагъэхьагъ. Ащ нэмыкIэу республикэм щыщ­хэу мобилизацием къыхиубытагъэхэм ыкIи дзэ къулыкъур зыхьыхэрэм IэпыIэгъу ятыгъэнымкIэ IофшIэн гъэнэфагъэр лъэкIуатэ. Донбассрэ Херсон хэкумрэ кIэлэцIыкIу 500 фэдиз къаращи гъэмэфэ лагерьхэм къызэрэрагъэблэгъагъэхэм фэгъэхьыгъэу Адыгеим и ЛIышъхьэ къызеIом, Геническэ районым республикэм имедицинэ брига­дэхэр гъогогъуи 3-рэ зэрэкIогъагъэхэри къыкIигъэтхъыгъ. Ащ нэмыкIэу Херсон хэкум егъэзыгъэ IофкIэ зышъхьэ къизы­хыжьыгъэ нэбгырэ 570-м ехъу республикэм ригъэблэгъагъ. Ахэм псэупIэ сертификатхэр ятыгъэным епхыгъэ IофшIэныр лъэкIуатэ.

ОшIэ-дэмышIагъэ зыхэлъ тхьа­мыкIагъохэмкIэ Министерствэм и ГъэIорышIапIэу Адыгэ Республикэм щыIэм ипащэу Станислав Илющенкэр къызэгу­щыIэм социальнэ мэхьанэ зиIэ тхьамыкIагъоу къэхъугъэхэм игъэкIотыгъэу къащыуцугъ. Ахэм зыкIэ ащыщ Тэхъутэмыкъое районымкIэ пыдзэфэ пытэхэр зыщыратэкъухэрэ полигонэу Iоф зымышIэжьырэм зыкъы­щы­зыштэгъэгъэ машIор, Кощхьэблэ районымкIэ дэгъэшI зводым къы­зэрэкIэнэгъагъэр, Мыекъопэ районым МЧС-м иавиацие иIэ­пыIэгъу хэлъэу зекIо нэбгыри 6 къызэрэщагъэнэжьыгъэр. Джащ фэдэу псыхэм къащы­хъу­рэ гумэкIыгъо хъугъэ-шIагъэхэр.

Мы ведомствэм хэбзэ ухъу­мэкIо къулыкъухэмрэ общест­веннэ организациехэмрэ игъу­сэхэу зызыщыбгъэпскIы мы­хъущт чIыпIэхэм якъыхэгъэщын Iоф дашIэ. Илъэсэу икIыгъэм Кубанскэ ыкIи Тщикскэ псыIыгъыпIэхэм, псыхъохэу Пшызэ, Шъхьэгуащэ ыкIи Къурджыпс яIэгъо-блэгъухэм ащ фэдэ чIыпIэ 18 ащагъэунэфыгъ. Ащ фэ­дэу псыхэм тхьамыкIагъоу къа­щыхъун ылъэкIыщтым тегъэ­псыхьагъэу цIыфхэр гущыIэгъу ашIыгъэх ыкIи инструкциехэр аIэкIагъэхьагъэх.

Лъыхъон-къэгъэнэжьын Iоф­шIэн 270-рэ фэдиз загъэцакIэм, нэбгырэ 260-м ехъу къагъэ­нэ­жьын алъэкIыгъ. Гъогогъу 1244-рэ машIом зыкъыштагъэу агъэ­кIосэжьыгъ. Республикэм и ЛIы­шъхьэ пшъэрылъ зэрафи­шIыгъэм тетэу гъот макIэ зиIэ унагъохэу сабыибэ зэрысхэм яунэхэм машIом закъыщиштэмэ псынкIэу макъэ къэзыгъэIущт пкъыгъохэр ахагъэуцуагъэх. 2018-рэ илъэсым къыщыублагъэу унэ 324-мэ ахэр ахагъэуцуагъэх, кIэлэцIыкIу мин 1,5-м ехъу ахэм зэращыпсэурэр къы­хэгъэщыгъэн фае. ОшIэ-дэмы­шIагъэ зыхэлъ тхьамыкIагъоу муниципальнэ ыкIи шъолъыр нэшанэ зиIэхэм апкъ къикIэу зэрар зыхьыгъэ цIыфхэм ­мылъку IэпыIэгъу ятыгъэнымкIэ цифрэ шIыкIэм игъэфедэн УрысыемкIэ апэрэу Адыгеир ары зыщырагъэжьагъэр.

КъумпIыл Мурат муниципалитетхэм япащэхэм пшъэрылъ афишIыгъ машIом зыкъызэри­штагъэмкIэ макъэ къэзыгъэIун зылъэкIыщт пкъыгъохэр зэрагъэуцохэрэ унэхэм япчъагъэ нахьыбэ ашIынэу. Гъэтхапэм и 1-м къыщыублагъэу хэбзэгъэуцугъэ гъэнэфагъэкIэ ар гъэпытэжьыгъэ хъущт. Ащ дакIоу республикэм и ЛIышъхьэ чIыпIэхэм япащэхэм анаIэ тыраригъэдзагъ зыщыбгъэпсынкIэ щынагъоу щымыт чIыпIэхэр нахь зэтегъэпсыхьэгъэнхэм телъытэгъэ къэралыгъо программэм хэлэжьэнхэмкIэ лъэIу тхылъхэр къагъэхьазырынхэу, а Iофым бизнесри къыхагъэлэжьэнэу.

Мы зэIукIэм къыщыгущыIагъ Адыгэ Республикэм цIыфхэм якъэухъумэнрэ ошIэ-дэмышIагъэ зыхэлъ тхьамыкIагъохэмрэ япхы­гъэ Iофхэм афэгъэзэгъэ ко­митетым итхьаматэу Вячеслав Лотаковыр. ЧIыопс ыкIи техногеннэ нэшанэ зиIэ тхьамыкIагъохэм цIыфхэр ащыухъумэ­гъэнхэмкIэ Iофтхьабзэхэу зэра­хьэхэрэм ар къатегущыIагъ. Шэпхъэ правовой базэр на­хьышIу шIыгъэнымкIэ, ошIэ-дэмышIагъэ зыхэлъ тхьамыкIа­гъохэр къэмыгъэхъугъэнхэмкIэ комиссиехэм яIофшIэн шIуагъэу къытырэм зыкъегъэIэтыгъэнымкIэ, мэшIогъэкIосэ къулыкъухэм, джащ фэдэу псыр къыдэмыкIыным епхыгъэ Iофтхьабзэхэм язехьан фэгъэзагъэхэм яIоф нахьышIоу зэхэщэгъэнымкIэ яIофшIэн зэрэгъэпсыгъэр къыриIотыкIыгъ.

Адыгеим и ЛIышъхьэ муници­палитетхэм анахь зыгъэгумэкIырэ Iофыгъоу яIэхэр зэшIохыгъэнхэмкIэ IофшIэныр агъэлъэшынэу пшъэрылъ афишIыгъ. Анахьэу «Щынэгъончъэ къалэр» зыфиIорэ проектым зегъэу­шъомбгъугъэныр, цIыфхэм ма­къэ ягъэIугъэнымкIэ системэ зыкIым иIофшIэн тэрэзэу зэхэщэгъэныр, урамхэр цIыф псэу­пIэхэм икъоу ащыгъэнэфы­гъэнхэр, псэолъакIэхэм язытет ви­деолъыплъэным тетэу зэхэщэгъэныр, чIыопс ыкIи техногеннэ нэшанэ зиIэ тхьамыкIагъохэм цIыфхэр ащыухъумэ­гъэнхэр.

ОшIэ-дэмышIагъэ зыхэлъ тхьа­мыкIагъохэмкIэ Министерствэм и ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэм ипащэхэм ыкIи ащ Iоф щызышIэхэрэм, цIыфхэм якъэгъэнэжьынкIэ ыкIи ошIэ-дэмы­шIагъэ зыхэлъ тхьамыкIа­гъохэм япхыгъэ Iофхэм афэгъэзэгъэ комитетым щылажьэхэрэм, «Единэ Россием» и Адыгэ шъо­лъыр къутамэ хэтхэм, нэмыкI къулыкъухэм зэдегъэштэныгъэ ахэлъэу Iоф зэрашIагъэм пае зэрафэразэр икIэухым КъумпIыл Мурат къыIуагъ.

Анахьэу цIыфхэм ящыIэныгъэрэ япсауныгъэрэ афэгъэзэгъэ къулыкъухэм апшъэрэ мэхьанэ зэряIэр ащ къыхигъэ­щыгъ.

АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу

Сурэтхэр: А. Гусев.