Адыгабзэм изэгъэшIэнкIэ Айдэмыр иапэрэ лъэбэкъу
Адыгабзэм икъэухъумэн, ихэгъэхъон непэ анахь Iофыгъо шъхьаIэхэм ащыщ. Лъэхъанэу тызхэтым, лъэпкъ цIыкIухэм абзэхэр кIодыжьынхэм ищынагъо къызашъхьэщыуцуагъэм, ахэм якъэгъэнэжьын ыкIи яхэгъэхъон пае жъугъэу еджапIэхэм, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм ащагъэфедэх компьютернэ ыкIи телекоммуникационнэ технологиякIэхэр.
Ащ фэдэ цифрэ амал зэфэшъхьафхэу егъэджэн-пIуныгъэм фэIорышIэхэрэр непэрэ щыIакIэм дештэх. Ахэм ащыщых электроннэ, видео-аудио тхылъхэр, нэмыкIхэри. Ахэр лъэшэу Iэрфэгъух. КIэлэеджакIор ежь зыщыфэе чIыпIэм, уахътэм ищыкIэгъэ материалыр къыгъотын ыкIи еплъын, едэIун амал егъоты. Ащ фэд непэ зигугъу къэтшIымэ тшIоигъо аудио тетхагъэхэр.
Адыгабзэм изэгъэшIэнкIэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм къащегъэжьагъэу ублэпIэ классхэм ащеджэрэ кIэлэеджакIохэм анэсэу бгъэфедэнкIэ Iэрыфэгъоу гаджет гъэшIэгъон Китаим изавод горэм къыщыдагъэкIыгъ. А гаджетым икъыдэгъэкIын икIэщакIор ыкIи мылкъоу тефэщтымкIэ IэпыIэгъу къафэхъугъэр зэлъашIэрэ меценатэу, бизнесменэу Шъэумэн Хьазрэт Мэджыдэ ыкъор ары. Хьазрэт Мэджыдэ ыкъом лъэпкъым ыбзэ къырыкIощтым ыкIи кIэлэцIыкIухэм адыгабзэр икъу фэдизэу яжабзэ зэрэщамыгъэфедэшъурэм, урысыбзэр язэдэгущыIэгъухэм нахь къызэращытекIорэм лъэшэу егъэгумэкIы. «КIэлэцIыкIум иныдэлъфыбзэ дэгъоу ышIэнымкIэ лъэпсэ-къегъэжьапIэу иIэр унагъор ары. Унагъом ныдэлъфыбзэу щигъэфедагъэмрэ хэбзэ-зэхэтыкIэу зыфагъэсагъэмрэ къыкIэлъыкIорэ илъэсхэм ищыIэныгъэ щыпхырыщыгъэ хъущтых», - еIо ащ. Ащ демыгъэштэн плъэкIыщтэп.
Гаджетым адыгабзэкIэ материалэу илъыщтым икъэугъоини, итетхэни зыпшъэ дэкIыгъэр ООО-у «Мегаинтеркорп» зифиIорэм игенеральнэ пащэу Битэ Айдэмыр. Ар исэнэхьаткIэ кIэлэегъаджэп, ау бзэм икъэухъумэн ыгъэгумэкIырэ цIыфхэм ащыщ.
Гаджетыр пкъыгъуищэу зэхэт: планшетыр, смартфоныр, сыхьат цIыкIур. А пкъыгъуищыми якъегъэжьапIэм кIэлэцIыкIухэм мырэущтэу закъыфагъазэ: «Ныбджэгъу цIыкIухэр! Непэ интеркорпым шъукъырегъэблагъэ!» ЕтIанэ смартфонымрэ сыхьат цIыкIумрэ атетхэгъэ материалым адыгабзэкIи, урысыбзэкIи нэIуасэ уафешIы. Арышъ, мы гаджетыр адыгабзэр зэзыгъашIэ зышIоигъо пстэуми агъэфедэн алъэкIыщт, зыщыщ лъэпкъым емылъытыгъэу.
Пкъыгъуищыри къэмлан пкIырапкIынэм илъых. Ащ Шъэумэн Хьазрэт исурэт тет ыкIи игущыIэхэу кIэлэцIыкIухэм зыкъызэрафигъазэхэрэр тетхагъэх: «Ныбджэгъу цIыкIухэр! Тиныдэлъфыбзэрэ тихабзэрэ жъугъэлъапIэх!»
Планшетым адыгэ пшысэ 16 тетхагъ. Ахэр мыщ фэдэх: «ЛIышIум ыкъо закъу», «ЛIыжъ тхьамыкIэм игощакI», «Бзыужъыемрэ бэджэжъыемрэ», «Бжьахъом къехъулIагъэр», «Унэ цыгъомрэ хэшъо цыгъомрэ», «Зызыгъэгупсэфын зикIэсэгъэ ныор», «ЛIыжъ мыгъо щыгъумыт», «АмкIышъ», «АмкIышъэмрэ пылымрэ», «ПыжъитIумрэ шъыхьэ чъэрымрэ», «Къуалэр, къанджыр, баджэр», «Пшъэшъэ шъхьахынэр», «Хьэ нэй-псый», «Тыгъурыгъу», «Баим имылъку кIэлэ тхьамыкIэм къызэрэфэнагъэр», «Тыгъужъ кIэныр Iэзэгъу».
Смартфоным темэ хэушъхьафыкIыгъэхэу 16 тет: «Алфавитыр», «Пхъэшъхьэ-мышъхьэхэр», «ХэтэрыкIхэр», «ЦIыфым ипкъынэ-лынэхэр», «Унэгъо псэушъхьэхэр», «Мэзым хэс псэушъхьэхэр е псэушъхьэ Iэлхэр», «Щыгъынхэр», «Адыгэ шхынхэр», «Унэгъо Iэмэ-псымэхэр», «Къолэбзыухэр», «Чъыгхэр», «ЧIыопсыр», «ГущыIэ зэгъусэхэр», «ПлъышъуацIэхэр», «Глаголхэр», нэмыкIхэри.
Сыхьат цIыкIуми темэ 16 тет. Ахэм ащыщхэр: «ЛъытакIэр 1-м къыщегъэжьагъэу 10-м нэсэу», «Шъо зэфэшъхьафхэр», «Унагъом щыпсэухэрэр», «Тхьамафэм имафэхэр», «Адыгэ лъэпкъхэр», «Илъэсым иуахътэхэмрэ мазэмэ ацIэхэмрэ», «Ным иорэд» зыфиIорэр.
«Ным иорэд» зыфиIорэм гущыIэхэри, орэдышъори зиер Нэгъуцу Саид, къэзыIорэр орэдыIоу Хъурэнэ Аз.
ЗэкIэмкIи смартфонми, сыхьат цIыкIуми зэхэубытагъэу гущыIэ 300 ащыгъэфедагъ. Мыщ фэдэу лъэныкъо пстэури къызэдиубытэу джынэс IофшIагъэ щыIагъэп. Арышъ, непэ мы IофшIагъэм мэхьанэшхо иIэу теплъы. Адыгэ пшысэхэр, адыгабзэм хэт гущыIэхэр ыкIи орэдыр кIэлэцIыкIухэм, кIэлэеджакIохэм къин къафэмыхъоу зэрагъэшIэнымкIэ гаджетыр IэпыIэгъу дэгъу хъущт.
Тыгъэгъазэм икъихьагъум 2022-рэ илъэсым Адыгэ къэралыгъо университетым дунэе конференциеу зэхищэгъагъэм апэрэу Айдэмыр иIофшIагъэ кIэлэегъаджэхэу адыгабзэмкIэ езыгъаджэхэрэр нэIуасэ щыфишIыгъэх ыкIи лъэш дэдэу агу рихьыгъ, осэ ини къыфашIыгъ. Апэрэ къыдэгъэкIыгъоу Айдэмыр къыздихьыгъэр а мафэм ащ щызэбгырыкIыгъ.
Нэужым Айдэмыр сэнэхьатхэм зыщахагъэхъорэ Адыгэ республикэ институтым ипащэу Тхьагъо Фитимэ зыкъыIуигъэкIагъ ыкIи Iуагъэ зэдашIыгъэ тапэкIэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм, еджапIэхэм, унагъохэм мы гаджетхэр аIэкIэхьагъэ зыхъукIэ, уплъэкIун IофшIэн зэфэшъхьафхэр ащыредгъэкIокIынэу. А уплъэкIунхэм къагъэлъагъорэм тетэу IофшIэныр джыри лъагъэкIотэщт.
Адыгэ лъэпкъым ыбзэ инеущрэ мафэ зыфэдэщтым ыгъэгумэкIырэмэ Айдэмыр ащыщ. «Илъэс хьылъабэ къызэпызычыгъэ тиадыгабзэ зыIэкIэдгъэзы хъущтэп», — еIо ащ. Адыгабзэм ихэгъэхъонрэ икъэухъумэнрэ иIахьышIу хишIыхьанэу пшъэрылъ зыфишIыжьыгъ.
Адыгабзэм изэгъэшIэнкIэ Айдэмыр иапэрэ лъэбэкъур мафэ хъунэу ыкIи игухэлъ къыдэхъунэу фэтэIо!
КIэсэбэжъ Нэфсэт. Cэнэхьатхэм зыщахагъэхъорэ Адыгэ республикэ институтым инаучнэ IофышI.