Мэзаем и 6-м Тыр­куем ыкIи Шам ошIэ-дэмышIэу чIыгур къызащэсысым тхьамыкIэгъошхо къызфихьыгъэхэм тилъэпкъэгъухэри бэу ахэтых.

Мы мафэхэм яхъулIэу зэрагъэунэфыгъэмкIэ, нэбгырэ мин 33-м ехъу хэкIодагъ, нэбгырэ шъэ пчъагъэмэ шъобжхэр атещагъэхэ хъугъэ. Унэ мин пчъа­гъэ зэхигъэуагъ. Тыркуем ошIэ­дэмышIэ IофхэмкIэ и ГъэIорышIапIэ чIыгусысынэу щыIа-гъэр атомнэ бомбэ 500-р къызэрэорэм фигъэдагъ.

Тыркуем и Президент къызэриIуагъэмкIэ, 1939-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу джы щыIэгъэ кIочIэ ин зиIэ чIыгу­сысыным фэдэ къыхэкIыгъэп. ЗэкIэмкIи псэупIэ 6500-рэ зэхигъэуагъ. ТхьамыкIагъом къыз­дихьыгъэ гумэкIыгъохэм ядэ­гъэзыжьын пстэуми зыпэIуа­дзагъ. Зэрарышхо арихыгъ, псэупIэ зимыIэжьэу къэнагъэр бэдэд. Къэралыгъом фэлъэкIыщтыр ешIэ.

УФ-м и Президентэу Вла­димир Путиным Урысыем ошIэ­дэмышIэ IофхэмкIэ и Минис­терствэ унашъо зэрэфишIыгъэм тетэу IэпэIэсэныгъэ зыIэкIэлъ къэгъэнэжьакIохэр, техникэр ыкIи врачхэр тхьамыкIагъо хэ­фэгъэхэ Тыркуем ыкIи Шам ирайонхэм агъэкIуагъэхэу цIыф­хэм якъэгъэнэжьынкIэ яшIогъэ­шхо къагъакIо.

Тилъэпкъэгъухэр Тыркуеми Шами бэу ащэпсэух. Гукъау нахь мышIэми, адыгэхэр бэу зыщыпсэурэ чIыпIэхэр чIыгу­сысыным къыхиубытагъэх. Хэ­кIодагъэхэмрэ зэрар зыхьыгъэ­хэмрэ афэгъэхьыгъэ къэбар гу­мэкIхэр ахэм къытIэкIагъа­хьэх.

ТыркуемкIэ нахь зэрар зэри­хыгъэ къэлипшIым адыгэхэр жъугъэу зыщыпсэухэрэ чIыпIэ­хэу Кахраманмараш, Адана, Хьэтай, Газиентеп къахэфагъэх. Шам ылъэныкъокIэ — Алеппо, Идлиб, Латакия. Мыхэм адыгэ чылагъохэу къягъэтIысэкIыгъэ­хэми чIыгусысыныр зэхашIагъ.

Истамбыл щыщэу, псэолъэшIэу Шъынэхъо Мэмэт телефонкIэ тыдэгущыIагъ, къэбарэу щыIэр къедгъэIотагъ.

Ащ къызэрэтиIуагъэмкIэ, чIыгур зы­щысысыгъэ чIыпIэхэм ­адыгэ къоджэ 20 фэдиз къахиубытагъ. Мы мафэхэм яхъулIэу нэбгырэ 50 фэдиз хэкIодагъэу къалъытагъ, процент 70-м нэсэу унэхэр зэхикъутагъэх. Адыгэ хасэхэр зэкIэ зэкъоуцохи, хэ­кIыпIэхэм алъыхъунхэу фежьагъэх. Анахьэу гъомылапхъэхэр, щыгъын фабэхэр, унэхэр къэзы­гъэфэбэрэ генераторхэм язэгъэгъотын ыуж итыгъэх. Анахь Iофыгъо шъхьаIэу къэуцугъэр джыдэдэм зычIэсыщтхэ псэу­пIэхэр цIыфхэм ягъэгъотыгъэныр ары. Ащ пае къуаджэхэм адэт унэ нэкIхэм, общежитиехэм, хьакIэщхэм псэупIэ зимы­Iэу къэнагъэхэр ачIагъэтIыс­хьэх. Къэралыгъом ипащэ цIыф­хэр ыгъэгугъагъэх илъэсым къы­кIоцI унэхэр афашIыжьынхэу. Хасэхэр зэкIэ аIэ зэкIэдзагъэу зэкъоуцуагъэхэу зэдэлажьэх, хэкIыпIэхэм алъэхъух.

АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат тхьамыкIагъом хэфа­гъэхэм зафигъэзагъ. ЯщыкIэгъэ IэпыIэгъур хэгъэгуитIуми зэрарагъэгъотыщтыр къыIуагъ ыкIи тиреспубликэ ыцIэкIэ хэкIодагъэхэм яунагъохэм афэтхьаусыхагъ.

Зэрар зыхьыгъэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэным фэшI Адыгэ Ха­сэми, Адыгеим ыкIи Пшызэ шъо­лъыр ащыпсэурэ быслъы­мэнхэм я ДиндэлэжьапIи счетхэр къызэIуахыгъэх. Ахъщэр зэкIэ зэхаугъоещт ыкIи Адыгеим щы­псэухэрэм ацIэкIэ ти­лъэпкъэ­гъоу IэкIыбым исхэм афагъэ­хьыщт.

Республикэм ипащэ мы Iоф­шIэным мэхьанэшхо ратынэу, амалэу яIэмкIэ финанс Iэпы­Iэгъу къафэхъун зылъэкIыщтхэм къэбарыр алъагъэIэсынэу пшъэ­рылъ къафишIыгъ.

— Мы тхьамыкIэгъошхоу къэ­хъугъэм ымыгъэгумэкIырэ цIыф Адыгеим зэримысым сицыхьэ телъ. Бэхэр IэпыIэгъу афэхъунхэу фаех, арышъ а IофшIэныр шIуагъэ къытэу зэхэщэгъэн фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

Общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» итхьаматэу ЛIымыщэкъо Рэмэзан къызэриIуагъэмкIэ, Тыркуем ыкIи Шам къащыхъугъэ тхьамыкIагъом зэрар къызфихьыгъэхэм IэпыIэгъу афэхъунхэм фэшI «Адыгэ Хасэм» счет къызэIуихыгъэу ахъщэ IэпыIэгъур еугъои.

— Тыркуем ит Каффед Хасэм ыкIи Дунэе Адыгэ Хасэу къыддэлажьэхэрэм ятхьаматэ­хэм, джащ фэдэу тинэIуасэхэм, организациехэм япащэхэм садэгущыIагъ. Къин алъэгъу, унэхэр зэхэтэкъуагъэ, зыздагъэ­зэщтыр ашIэрэп. Анахьэу гъомылапхъэм, щыгъын фабэхэм, Iэзэгъу уцхэм ащэкIэх. Ахъщэр нахь ящыкIагъэу ары къы­зэ­рэтаIуагъэр. Ащ къыхэкIэу ахъ­щэм икъэугъоин блэкIыгъэ бэ­рэ­скэшхом тыублагъэ, мы тхьа­мафэм ар лъыдгъэкIотэщт. Къэтыугъоирэм ибагъэ елъы­тыгъэу ар IэпыIэгъу зищыкIа­гъэхэм алъыдгъэIэсыщт, — къы­Iуагъ ЛIымыщэкъо Рэмэзан.

— Бэрэскэшхом нэс ахъщэр джыри къэтыугъоищт, счетым къихьагъэри, нэмыкIэу цIыфхэм къатыгъэхэри зэхэтыугъоен­хэшъ, IэкIыбым щыIэ тичIыпIэ­гъухэу IэпыIэгъу зищыкIагъэхэм афэдгъэхьыщт, — къыIуагъ Къэрдэнэ Аскэрбый.

ШIушIэ IэпыIэгъум чанэу хэ­лажьэх Адыгеим иволонтерхэр, ар шIукIэ афэплъэгъунэу щыт. ИлъэситIу хъугъэу шIушIэным пылъ тучан зыгъэлэжьэрэ Пэ­нэшъу Саидэ. Ащ къызэрэти­IуагъэмкIэ, Шам щыщ ныбжьыкIэхэм якультурнэ гупчэу Краснодар щыIэм ипащэу Аласми Ахмад закъыфигъэзагъ IэпыIэгъу ящыкIагъэу.

— ПсэупIэ ямыIэу бэ къэнагъэр. Ахэр анахьэу къызкIэлъэ­Iугъэхэр пIэтехъо ыкIи щыгъын фабэхэр ары. Мыекъуапэ иура­мэу Жуковскэм ыцIэ зы­хьырэм тет унэу 38-м пункт къы­щызэIуахыгъэу ащ шIушIэ IэпыIэгъур къыращалIэ. Къы­хэзгъэщы сшIоигъу зэкIэ рес­публикэм ирайонхэр мыщ чанэу къызэрэхэлажьэхэрэр, ана­хьэу Шэуджэн районыр, къуа­джэхэу Еджэркъуае ыкIи Фэдз. Тэхъутэмыкъое районым къыщаугъоигъэр занкIэу Краснодар ащэ. Псы, медицинэ Iэмэ­псымэхэр, щыгъын ыкIи техъо фабэхэр, гъомылэпхъэ зэфэ­шъхьафхэр кIэлэцIыкIу шхы­ны­гъохэр, нэмыкIхэри бэу къы­ращалIэх. Станицэу Ханскэм дэт тучанэу «Фабрика Солнца» зыфиIорэм ипащэ дэгъэ бэшэрэб 600 ыкIи тхьацухэкI къэмлэнэ 210-рэ къаригъэщагъ. Метри 6 зикIыхьэгъэ машини 4-м зэрифэу IэпыIэгъур мы мафэхэм Краснодар ядгъэщагъ. Нэужым шъолъырхэм къаращыгъэхэр зэкIэ аугъоинхэшъ, Шам ипосольствэу Москва щыIэм IэкIагъэхьащтых. ШIу­шIэ IэпыIэгъур зэпыугъо имыIэу лъытэгъэкIуатэ, — къыIуагъ Саидэ.

АР-м щылэжьэрэ шIушIэ фон­дэу «Сделаем вместе» зыфиIорэм 2020-рэ илъэсым къы­щыублагъэу Iоф ешIэ. КIэща­кIохэм ащыщэу Барцо Руслъан тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, фонд­хэм ятхьаматэхэу, яныб­джэгъу кIалэхэу Къэрэщэе-­Щэрджэсым, Дагъыстан ащы­псэухэрэр зэ­рэзэдэгущыIэжьыгъэхэм тетэу Шам щыщхэу къиныр къызы­лъыIэсыгъэхэм адэIэпыIэнхэу рахъухьагъ. — ТызэрэщыгъуазэмкIэ, Тыр­куем IэпыIэгъур нахь егъоты, — къеIуатэ Руслъан. — Ащ къыхэкIэу Шам щыщ ныбжьыкIэхэм якультурнэ гупчэу Краснодар щыIэм ипащэу Аласми Ахмад щыдгъэгъозагъ тиIэпы­Iэгъу ядгъэкIы зэрэтшIоигъом. Нахьыбэу ящыкIагъэхэр къедгъаIуи, гъомылэпхъэ зэфэшъхьафхэу тонным ехъу къэтыугъоигъ. Ащ нэмыкIэу кIэлэцIыкIухэм апае пкъыгъо зэфэшъхьафхэр, шхыныгъохэр Афы­псыпэ, Хьащтыку, Пэнэхэс къа­­ращыгъэх. ШIушIэ IэпыIэгъур мэзаем и 15-м зэфэтшIыжьынэу ары. IэпыIэгъум лъэкI зиIэхэр, предпринимательхэр къыхэла­жьэх. Ахъщэу ахэм къатыгъэмкIэ пIэтехъо фабэхэр тщэфыщтых.

«Хымэ лыуз щыIэп» аIо адыгэ­хэм. Тыркуем ыкIи Шам ащыпсэухэу къин хэфагъэхэм ялыуз Адыгеим щызэхашIагъ ыкIи шъхьадж иамал къызэрихьэу иIэпыIэгъу арегъэкIы. Агу амыгъэкIодэу, щыIэныгъэм къатырилъхьэгъэ къиныр адагощыным пылъых. Мыщ фэдиз къин, хьазаб зэпызычыгъэ цIыфхэм ящыIакIэ зэтеуцожьы­нэу тафэлъаIо.

КIАРЭ Фатим.