Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат непэ Кощхьэблэ районым щыIагъ, къэралыгъо программэу «Къоджэ псэупIэхэм зэдиштэу хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэныр» зыфиIорэм къыдыхэлъытэгъэ псэуалъэхэу ашIыгъэхэр зэригъэлъэгъугъэх.

Адыгеим и ЛIышъхьэ игъусагъэх АР-м мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Къуанэ Анзаур, АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэ­нымкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем, АР-м культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ, Адыгеим ыцIэкIэ УФ-м и Къэралыгъо Думэ идепутатэу Хьасанэкъо Мурат, АР-м физическэ культурэмрэ спортымрэкIэ и Комитет итхьаматэу Дэгужъые Мурат.

Социальнэ псэуалъэхэр

Кощхьэблэ районым ипащэу Хьамырзэ Заур къызэриIотагъэмкIэ, къоджэ псэупIэ­хэм зэдиштэу хэхъоныгъэ зэрарагъэшIырэ программэм тетэу сомэ миллион 392-рэ зытефэгъэ социальнэ псэолъи 9 гъэ­ре­кIо агъэ­псыгъ. Ахэр зэкIэ ипIалъэм атыгъэх. Къоджэдэс­хэм мыщ фэдэ Iоф­шIэным осэшIу къыратыгъ. Ащ фэ­гъэ­хьыгъэу респуб­ликэм и ЛIышъхьэ заIокIэм къыфаIо­тагъ. «ЗэкIэри тэ зыфатшIэрэр цIыфхэр ары. УФ-м и Президентэу Владимир Путинымрэ УФ-м и Правительствэрэ къы­татырэ IэпыIэгъум ишIуагъэкIэ тикъоджэдэсхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыкъезыгъэIэтыгъэ Iоф дэгъубэ зэшIотхын тлъэкIыгъ. Непэ ахэм къакIэкIуагъэр ти­нэрылъэгъу. ШъыпкъэмкIэ, псэупIэхэр нахь зэтегъэпсы­хьэгъэнхэмкIэ гухэлъ горэхэр джыри тиIэх. Ау анахьэу мэхьа­нэ зиIэр къоджэдэсхэри гъэпсын IофшIэнхэм къахэлэжьэнхэр, япсэупIэхэм апашъхьэ ит Iофыгъохэр зэгъусэхэу зэдызэшIуахынхэр ары», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат амбулаториерэ псауныгъэр зыщагъэпытэрэ физкультурэ комплексрэ зыщагъэпсыгъэ Вольнэм дэсхэм адэгущыIэзэ.

Программэу «Къоджэ псэупIэхэм зэдиштэу хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэныр» зыфиIорэм диштэу гъэрекIо Кощхьэблэ районым спортивнэ псэолъищ щагъэпсыгъ. Ахэр псэупIэхэу Вольнэм, Еджэркъуае, Казенно-Кужорскэм къадэтэджагъэх.

Адыгеим и ЛIышъхьэ а псэуалъэхэр зызэрегъэлъэгъухэм, цIыфхэр спортым пылъынхэм мэхьанэшхо зэриIэр къыхигъэщыгъ. Федеральнэ гупчэр яIэпыIэ­гъоу спорт инфраструктуракIэ республикэм зэрэщагъэпсырэр ащ къыIуагъ.

«Спортым зегъэушъомбгъугъэнымкIэ пшъэрылъхэр тиреспубликэ гъэ­хъа­гъэ хэлъэу щагъэцакIэх. Спорт псэолъакIэ­хэр, джэгупIэхэр респуб­ликэм щагъэпсых, ренэу зэнэкъокъу­хэр щызэхащэх. Федеральнэ IэпыIэгъур къызфагъэфедэзэ Урысыем и Президентэу Владимир Путиным къыгъэуцугъэ пшъэрылъхэр агъэцакIэ», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

АР-м и ЛIышъхьэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, спорт инфраструктурэу агъэпсырэм къоджэдэсхэми къэлэдэсхэми физкультурэмрэ спортымрэ апылъын­хэмкIэ зэфэдэ амалхэр арегъэгъоты. ГущыIэм пае, псауныгъэр зыщагъэпытэрэ физкультурэ комплексэу квадрат метрэ 837-рэ зэрылъэу Вольнэм щагъэпсы­гъэм залитIу, зытIэкIыпIэхэр, зыгъэпскIыпIэхэр, медицинэ кабинетыр, административнэ унэхэр хэтых. Спорт псэолъа­кIэр къутырэу Казенно-Кужорскэм дэт гурыт еджапIэм щагъэпсыгъ. Квадрат метрэ 540-рэ зэлъызыубытырэ, джырэ шапхъэхэм адиштэрэ унэм спортзали нэмыкIхэри хэтых. Сэкъатныгъэ зиIэхэм ахэр атегъэпсыхьагъэх.

Нэужым АР-м и ЛIышъхьэ спорткомплексэу Еджэркъуае къыщызэIуахыгъэр зэригъэлъэгъугъ. Квадрат метрэ 800-м ехъурэ къатитIоу зэтет унэм залищ, административнэ ыкIи нэмыкI унэхэр хэтых.

Адыгеим и ЛIышъхьэ спорт псэолъа­кIэхэр зэрафагъэпсыгъэхэмкIэ къоджэ­дэсхэм афэгушIуагъ. КъумпIыл Мурат Кощхьэблэ районым щыщ спортсменхэм гъэхъагъэу яIэхэм, ахэм республикэм испортивнэ текIоныгъэхэм яIахь зэрахашIыхьэрэм ягугъу къышIыгъ. Ары пакIопышъ, районым испортсмен цIэры­Iохэм ачIыпIэ ныбжьыкIэхэр къеуцох. Еджэркъуае щыщ кIэлабэ бэнэкIэ лъэпкъ зэфэшъхьафхэмкIэ хэгъэгум и Къыблэ щыпэрыт. Волейболист ныбжьыкIэхэми хэхъоныгъэ ашIынэу амал яI. Спорт­сменхэмрэ тренерхэмрэ АР-м и ЛIышъхьэ къыфаIотагъ гъэхъагъэу яIэхэм афэ­гъэхьыгъэу. Спортым зегъэушъом­бгъугъэным, районым испортсмен, итренер сэнаущхэм IэпыIэгъу ягъэгъо­тыгъэ­ным япхыгъэ Iофыгъохэм язэшIохын ренэу анаIэ зэрэтырагъэтырэм фэшI республикэм ипащэхэм зэрафэразэхэр къаIуагъ.

«СпортымкIэ хэбзэ дэгъухэр Кощ­хьэблэ районым иIэх. Спорт псэолъа­кIэхэм яшIуагъэкIэ а лъэныкъомкIэ гъэхъагъэхэр зэрашIыщтхэм, спор­тым зызэрэрагъэушъомбгъущтым, зэнэкъо­къушхохэм текIоныгъакIэхэр къащыдэхыгъэнхэм спортсменхэр зэрэкIагъэгушIущтхэм сицыхьэ телъ», — къы­Iуагъ КъумпIыл Мурат.

ЦIыфхэм япсауныгъэ гъэпытэгъэным пай

Селоу Вольнэмрэ псэупIэу Майскэмрэ врач амбулаториитIу ащашIыгъэх. Рес­публикэм и ЛIышъхьэ псэуалъэ пэпчъ щыIагъ, псэолъэшIыныр зэрэкIорэм нэIуасэ зыфишIыгъ. Зы къат хъурэ унэхэм ящыкIагъэр зэкIэ ахэт: регистра­циер зыщыкIорэр, мэфэ стационарыр, процедурнэр, зыщяплъыхэрэр ыкIи прививкэхэр зыщашIыхэрэр, врачхэм якабинетхэр, джырэ шапхъэхэм адиштэрэ нэмыкI унэхэр. Джырэ уахътэм диштэрэ медицинэ Iэмэ-псымэхэмкIэ ыкIи мебелымкIэ а амбулаториехэр зэтегъэпсыхьагъэх.

Адыгэ Республикэм псауныгъэр къэу­хъумэгъэнымкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем къызэриIуагъэмкIэ, медицинэм иучреждениехэм цIыфхэм ядиспансеризацие ыкIи поликлиникэм ифэIо-фашIэ­хэм япхыгъэ Iофтхьабзэхэр ащызэшIуа­хыщтых. Ащ нэмыкIэу нахь зыщыкIэхэрэ врачхэми цIыфхэр рагъэблэгъэнхэм епхыгъэ Iофтхьабзэхэр зэшIуахыщтых. Вольнэмрэ Майскэмрэ ямызакъоу ахэм къапэблэгъэ цIыф псэупIэхэми адэсхэм учреждениякIэхэм яфэIо-фашIэхэр афагъэцэкIэщтых.

Къуаджэхэм ащыпсэурэ цIыфхэм медицинэ IэпыIэгъоу аратырэр нахь дэгъоу зэхэщэгъэным тегъэпсыхьэгъэ пшъэрылъхэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыгъэ­уцугъэх ыкIи «Псауныгъэм имэшIокукIэ» заджэхэрэр зэхащэнэу ари­Iуагъ. Ащ тетэу ашIымэ, нахьыбэу цIыфхэр къоджэ диспансеризацием къыхиубытэщтых ыкIи врачхэр упчIэжьэгъу ашIынхэм иамал яIэщт. Республикэм и ЛIышъхьэ гущыIэгъу зафэхъум селоу Вольнэм дэсхэр а IофыгъомкIэ къелъэ­Iугъэх.

КъумпIыл Мурат джащ фэдэу къыхигъэщыгъ псауныгъэм икъэухъумэнкIэ поликлиникэхэм яIоф зэрэзэхэщагъэр нахьышIу шIыгъэнымкIэ Урысыем и Президентэу Владимир Путиным пшъэ­рылъ инхэр шъолъырхэм апашъхьэ къы­зэрэщигъэуцухэрэр. Лъэпкъ проектымрэ къэралыгъо программэхэмрэ яамалхэр зэкIэ ащкIэ гъэфедэгъэнхэ фае. Респуб­ликэм псауныгъэм икъэухъумэнкIэ псэ­уалъэхэр щашIых ыкIи щагъэцэкIэжьых.

ГущыIэм пае, фельдшер-мамыку IэзэпIитIу Кощхьэблэ районым щашIынэу щыт. Районым ипащэу Хьамырзэ Заур къызэриIуагъэмкIэ, къутырхэу Игнатьевскэмрэ Красный Фарсрэ ахэр къадэтэджэщтых. Мы илъэсым псэупIэу Дружбэм джыри зы амбулаторие къыщызэIуахыщт. Ащ IэпыIэгъу псынкIэр цIыфхэм аритын ылъэкIыщт, кIэлэцIыкIухэм ыкIи зыныбжь икъугъэхэм медикэ-санитарнэ IэпыIэгъу аригъэгъотыщт, мэфэ стационарми Iоф ышIэщт, джащ фэдэу планэу зэхагъэуцуагъэм тетэу цIыфхэм япсауныгъэ изытет ауплъэкIузэ ашIыщт.

«Урысые Федерацием и Президент цIыфхэм медицинэ фэIо-фашIэхэр дэгъоу ыкIи игъом афызэшIохыгъэнхэмкIэ пшъэрылъэу къыгъэуцугъэхэр гъэцэкIагъэ хъунхэм пае зэшIотхын фэе Iофыгъо инхэр щыIэх. ТапэкIи ахэр гъэцэкIагъэ хъунхэм тынаIэ тед­гъэтыщт. Сымэджэщхэм, амбулаторие­хэм, фельдшер-мамыку IэзапIэхэм амалэу щарагъэгъотыхэрэм сымаджэ­хэм нахь тэрэзэу ыкIи нахь псынкIэу яIэзэгъэнхэмкIэ яшIогъэшхо къэкIощт. Ау ежь медицинэ IофышIэхэми бэ ялъытыгъэр. Ахэм сымаджэхэм икъоу анаIэ атырагъэтын, афэгумэкIынхэ, ялъэIухэр зэхашIыкIын фае. А пстэури зэхэубытагъэу мэхьанэшхо зиIэ лъэныкъоу щытых цIыфхэм япсауныгъэ изытет нахьышIу шIыгъэнымкIэ», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат врач амбулаториехэм яIофышIэхэм гущыIэгъу зафэхъум.

Ащ нэужым АР-м и ЛIышъхьэ къызэ­рэхигъэщыгъэмкIэ, кадрэ ныбжьыкIэхэр къуаджэхэм нахьыбэу къящэлIэгъэнхэм епхыгъэ пшъэрылъым къыделъытэ программэу «Земский доктор» зыфиIорэр къызфэгъэфедэгъэныр ыкIи унагъо, сабый зиIэ IофышIэ ныбжьыкIэхэм IэпыIэгъу зэрафэхъущтхэм тегъэпсыхьэгъэ нэмыкI проектхэр зэшIохыгъэнхэр.

Культурэм и Ун

ПсэупIэу Майскэм культурэм икъоджэ Унэ мы илъэсыр ары загъэпсыгъэр. Ащ сомэ миллиони 101,2-м ехъу пэIуагъэ­хьагъ. Квадрат метрэ 1200-рэ фэдиз зыубытырэ унэм нэбгырэ 200-м телъы­тэгъэ актовэ зал, тхылъеджапIэ хэтых. Джырэ уахътэм диштэрэ техническэ амалхэмкIэ ыкIи оборудованиемкIэ ар зэтегъэпсыхьагъ. Искусствэм илъэныкъо зэфэшъхьафхэм апылъынхэмкIэ, цIыфхэр жъугъэу зыхэлэжьэхэрэ культурэ Iоф­тхьабзэхэр зэрахьанхэмкIэ ящыкIэгъэ амалхэр зэкIэ мыщ щагъотых. Кощхьэблэ районым ипащэу Хьамырзэ Заур къызэ­риIуагъэмкIэ, культурэм иунакIэ бэмы­шIэу ипчъэхэр къызэIуихыгъэх, ау псын­кIэу цIыфхэм якIуапIэ хъугъэ. ПсэупIэм дэс анахьыжъхэм ащыщэу Владимир Скрипниченкэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къоджэдэсхэм анаIэ къызэратыригъэтырэм, культурэм иунакIэ зэрафашIыгъэм пае зэрэфэразэр къыIуагъ. Культурэм и Унэ 1984-рэ илъэсыр ары зашIыгъагъэр, аужырэ илъэсхэм зэхэтэкъоным ар нэсыгъагъ.

КъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэм­кIэ, хэгъэгум и Президентэу Владимир Путиным къуаджэхэм хэхъоныгъэ ягъэ­шIыгъэным лъэшэу ынаIэ тырегъэты, социальнэ инфраструктурэм ипсэуалъэ­хэу анахь мэхьанэ зиIэхэм ащыщых культурэм иунэхэр. КъумпIыл Мурат къыкIигъэтхъыгъ псэупIэ пэпчъ творческэ IофшIэным зыщегъэушъомбгъугъэным мэхьанэшхо зэриIэр ыкIи псэупIэу Майскэм культурэм и Унэу щашIыгъэм исценакIэ сэнаущыгъэ зыхэлъ цIыфхэу ащ дэсхэм ямызакъоу, республикэм итворческэ коллектив пэрытхэми зыкъы­щагъэлъэгъон зэралъэкIыщтыр.

«Хабзэ зэрэхъугъэу, культурэм и Унэхэм псэупIэхэм чIыпIэ гъэнэфагъэ ащаубыты, джащ фэдэу цIыфхэм якультурнэ щыIакIи апшъэрэ мэхьанэ щызыIыгъхэм ахэр ащыщ хъунхэ фае. ПсэупIэу Майскэм культурэм и УнакIэу щашIыгъэм творчествэм яшъыпкъэу зэрэщыпылъхэр тигуапэ, IофшIэныр жъоты зыхъукIэ, культурэм ипсэуалъэ­хэми шIуагъэ къызэрахьырэр нахь нэрылъэгъу мэхъу», — къыIуагъ респуб­ликэм ипащэ.

АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу

Сурэтхэр: А. Гусев.