Кавказ къэралыгъо биосфернэ заповедникым и Гъозэрыплъэ кордон къыгъэгъунэрэ чIыпIэм домбаитIу щаIыгъ. Зыр Муника — Приокскэ-Терраснэ псэушъхьэ IыгъыпIэм къыращыгъ. ЯтIонэрэм ыцIэр Кавказ. ИлъэситIу фэдиз ыныбжь. Илъэс хъугъэу Гъозэрыплъэ кордоным щыфашIыгъэ вольерым ар щэпсэу.

2021-рэ илъэсым имэлылъфэгъу мазэ ХъымыщкIэй щыпсэухэрэм Шъхьэгуащэ ипсыIушъо ар къыщагъотыжьыгъагъ. Янэ кIэрычыгъэ хъугъэ домбай щырым ащыгъум тхьамэфитIу фэдиз ныIэп ыныбжьыгъэр. КIочIаджэу, хъыбэй дэдэу ар щытыгъ. Кавказ къэралыгъо биосфернэ заповедникым иIофышIэхэм домбай цIыкIур ылъэ тырагъэуцожьыгъ, къаухъумагъ. ОцIыкIуфэ ветеренархэм ащыщ ар ышти, ыгъашхэу, къыгъэгъунэу ыIыгъыгъ. Ащ фэдэу пIугъэ хъугъэ домбай щырыр цIыфхэм лъэшэу ясагъ. Ау ыныбжь хахъо къэс нахь ин хъузэ, чIыпIэ шъхьаф псэушъхьэм фыхэхыгъэным нэсыгъ. Гъозэрыплъэ кордоным щыфашIыгъэ вольер-IыгъыпIэр домбаим тынчыпIэ фэхъугъ. Ар гектар фэдиз мэхъу. Бгъагъэ иIэу шхапIэ тет. ГъучI чэу лъагэкIэ къэшIыхьагъ. Кавказ къушъхьэтхыхэр шъхьащытхэу хъупIэм щыгупсэф.

Гъозэрыплъэ къыщесыгъэ осыр домбаим ищыпэлъэ­гъум фэд. Заповедникым иIофышIэхэм ащ лъэшэу анаIэ тырагъэты, ишхэгъу благъэкIырэп. Пхъэшъхьэ-мышъхьэхэр, пцел чъыг комэжъыехэр ишхыныгъо шъхьаIэ дырагъэкIокIых. Джыдэдэм а домбаим ыцIэ къыгъэшъыпкъэжьэу дахэу, пкъышIоу зиушхугъ. Килограмм 300 фэдиз къещэчы. Ныбжь зиIэ домбайхэм яонтэгъугъэ тонным кIагъахьэ. Арышъ, джыри нахь ин хъунэу щыт.

Кавказ къэралыгъо биосфернэ заповедникым ипресс-секретарэу Янина Реенсон къызэрэтиIуагъэмкIэ, мыгъэ домбайхэу Муникэрэ Кавказрэ зы вольер рагъэкIужьыщтых:

«Гъэхъунэ плъыжьым щыIэ псэушъхьэ IыгъыпIэу «Лаура» зыцIэм зекIоу къыдахьэрэм ипчъагъэ егъэп­шагъэмэ, Адыгеим ылъэныкъокIэ Гъозэрыплъэ кордоным къакIорэр бэкIэ нахьыб. 2024-рэ илъэсым заповедникыр къызызэIуахыгъэр илъэси 100 хъущт. Ащ ехъулIэу мыгъэ проект зэфэшъхьафхэр тэгъэхьазырых ыкIи зэшIотхыщтых. Гъозэрыплъэ пхырыкIыхэу зекIо гъогукIэхэр къызэIутхынхэ тимурад. Адыгеим зекIоным хэхъоныгъэу щыфэхъухэрэм яшIуагъэкIэ, цIыф кIуапIэ ар хъугъэ. Тэри тапэкIэ проектхэм ахэдгъэхъонэу тэгъэнафэ». Кавказ къушъхьэ сыджхэм япсэушъхьэ пачъыхьэу домбаим тичIыопс къыгъэбаижьыгъ.

Тэу Замир.