Тихэгъэгу итарихъ анахь чIыпIэ ин щызыубытырэмэ ащыщ Хэгъэгу зэошхор. Ар ушэтыпIэ къин дэдагъ.

Советскэ цIыфхэу заом пэшIуекIощтыгъэхэр зыч-зыпчэгъу­гъэх, гъабли, чъыIи ашIоIофы­гъэп, пстэури яхэгъэгу жъалымыгъэ-хьазабым зэрэщаухъумэщтым зэфэдэу пылъыгъэх, псэ­емыблэжьыгъэх, лIыгъэшхо ыкIи щэIагъэ ахэлъыгъ, апсэ атызэ ар къаухъумагъ.

Хэгъэгу зэошхом итарихъ нэкIубгъо инэу, тихэгъэгу къырыкIощтымкIэ мэхьанэшхо зиIагъэр Сталинград дэжь щыкIогъэ заор ары. Пытагъэу къахэфа­гъэм тисоветскэ дзэкIолIхэр ыпэкIэ лъигъэкIотагъэх. ТичIыгу, тихэгъэгу, тицIыфхэр шъхьафит зэрашIыжьыщтхэм шIошI пытэ фыряIагъ. Джащ фэдэ анахь зэошхо плъыр-стырыр 1942 — 1943-рэ илъэс­хэм Волгэ псыхъо Iус Сталинград ща­уб­лагъ. Гынгъоз шIуцIэм зэкIэ огуи, чIыгуи зэхыуигъэшIыкIыжьыщтыгъэп, ау зы лъэбэкъу цIыкIу закъокIи къы­зэкIакIохэ зэрэмыхъущтыр къагурыIоу, тицIыфхэр пыим ебэныщты­гъэх. Сталинград заом илIыхъужъ гъогу советскэ народыр текIоныгъэм къызэрэфэкIощтыр апэрэу къыщынэфагъ. Лъыпсыр псыхъоу чъэщтыгъэ, ау нэмыц техакIохэм кIуапIэ зэрямыIэр арагъашIэу, амалэу яIэр зэкIэ зэраугъоилIагъэу тидзэкIолIхэр замышIэжьэу пыижъ мэхъаджэм пэшIуекIощтыгъэх, ебэныщты­гъэх. Советскэ Союзым фашист Германиер зэхикъутэн зэри­лъэкIыгъэр мы чIыпIэм къыщы­лъэгъуагъ.

Сталинград заор мэфэ 200-рэ кIуагъэ. ГуимыкIыжь зэошхор Дзэ Плъыжьым итекIоныгъэкIэ мэзаем и 2-м, 1943-рэ илъэсым аухыгъ. Гъэтхапэм и 3-м, 1995-рэ илъэсым аштэгъэ федеральнэ хэбзэгъэуцугъэу «О днях воинской славы и памятных датах России» зыфиIорэм ди­штэу, мэзаем и 2-р Сталинград заом советскэ дзэхэм фашистхэр зыщызэхакъутагъэм и Мафэу агъэнэфагъ. Тарихъыр, шIэжьыр агъэлъапIэу, Сталинград иухъумакIохэм ялIыгъэ-щэIагъэ, ялIыблэнэгъэ ин афыраIотыкIымэ ашIоигъоу, АР-м и Лъэпкъ тхылъеджапIэ лIыхъужъ сыхьатэу «Великая Победа на Волге» зыфиIорэр щызэхащэгъагъ. Зигъо Iофтхьабзэм икъызэIухын тегъэпсыхьэгъагъ тхылъ къэгъэлъэгъоныр ыкIи электроннэ лъэтегъэуцоу «Битва за Сталинград (фотохроника)» зыфиIорэр.

Ащ къырагъэблэгъагъэх Адыгэ кIэлэегъэджэ колледжэу Хъу. Андырхъуаем ыцIэ зыхьырэм ыкIи гуманитар колледжым ащеджэхэрэр, кIэлэегъаджэхэр, тхылъеджапIэм иIофышIэхэр, СМИ-хэр. Тхылъ къэгъэлъэгъонэу «Великая Победа на Волге» зыфиIорэр ыкIи электроннэ лъэтегъэуцор IупкIэу, зэгъэфагъэу еджакIохэм къафыриIотыкIыгъ Лъэпкъ тхылъеджапIэм иIо­фы­шIэу Хъыщт Саидэт.

Джащ фэдэу Сталинград заор фашистхэр къызэтегъэуцо­гъэнхэмкIэ Хэ­гъэгу зэошхом гъэзэпIэ-уб­лэпIэ ин зэрэфэхъугъэр студентхэм гъэ­шIэгъо­нэу къафиIотагъ педколледжым об­ществе­ннэ дисципли­нэхэмкIэ икIэ­лэегъа­джэу В. И. Шевчен­кэм.

Сталинград заор зыщыIагъэр мэзаем и 2-м илъэс 80 хъугъэ. Титарихъ пстэуми ягъэшIэгъэным, ащымыгъупшэным мэхьанэшхо зэриIэр, мы IофтхьабзэмкIэ зэхэщакIохэм къыраIотыкIыгъ, къекIолIагъэхэр агъэгупшыса­гъэх.