Илъэс хъущт Украинэм щыкIорэ хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операциер зырагъэжьагъэр. Ащ къыщыублагъэу Адыгеим пстэумкIи нэбгырэ мини 2,5-м ехъу икIыгъ. Ахэм ащыщэу гуфакIоу Анатолий Марарь ЛIыхъужъныгъэм иорденэу къыфагъэшъошагъэр тыгъуасэ АР-м идзэ комиссариат щыратыжьыгъ. ДзэкIолIыр редакцием къедгъэблагъи, гущыIэгъу тыфэхъугъ.

— Анатолий, нахь благъэу нэIуасэ тызэфэхъуным фэшI уищыIэныгъэ гъогу, дзэ къулыкъур къызэрэхэпхыгъэм тащыбгъэгъозагъэмэ дэгъугъэ.

— Краснодар краим и Крымскэ район сыщыщ. Сянэ-сятэхэри, сшы-сшы­пхъухэри ащ щэпсэух. 1990-рэ илъэсым дзэм къулыкъу щысхьынэу къысэджа­гъэх. Апэ Казахстан еджэпIэ подразделением сыщыIагъ, нэужым советскэ дзэхэу Германием щыIагъэхэм сахэтэу къулыкъум щыпысыдзагъ. Ащ апэрэ зэзэгъыныгъэм сыщыкIэтхагъ. Германием ти­дзэхэр къызекIыжьхэм, 1994-рэ илъэсым сэри къулыкъум сыкъыхэкIыжьыгъ.

Нэужым Мыекъуапэ щыщ пшъашъэу Наталье нэIуасэ сыфэхъуи, тыкъэзэ­рэщагъ ыкIи мыщ тыщыпсэунэу тыкъыдэнагъ. Дзэм згъэзэжьынэу исхъухьи, зэ­зэгъыныгъэм сыкIэтхагъ. Брига- дэм сыхэтэу Чэчэным, Абхъазым ыкIи ­Грузием, Къыблэ Осетием къулыкъур илъэс зэкIэлъыкIохэм ащыс­хьыгъ. 2017-рэ илъэсым сы­ныбжь елъытыгъэу сыкъыхэ­кIыжьыгъ. ПстэумкIи сищыIэныгъэ щыщ илъэс 25-м ехъурэр дзэ къулыкъум фэгъэхьыгъагъ.

— СызэрэщыгъуазэмкIэ, о уишIоигъоныгъэкIэ хэушъ­хьафыкIыгъэ дзэ операцием укIуагъ. Ащ фэдэ унэшъо мы­псынкIэ пшIыныр сыдым къыхэкIыгъа?

— Дзэ операциер Украинэм зыщырагъэжьагъэм къыщыублагъэу мафэ къэс телевизорым, интернетым къэбарэу къаты­хэ­рэм сядэIущтыгъ, ащ щыхъурэ­щышIэхэрэм защызгъэгъуазэщтыгъ. КIэлэ ныбжьыкIэхэр ащ зэрэщыIэхэр, къинэу алъэгъу­рэр, зэрэхэкIуадэхэрэр нэры­лъэгъу тфэхъугъэх. Джащ дэ­жьым сегупшысагъ: «Ахэр мэзаох, хэкIуадэх, сыда тэщ фэдэу ныбжь зиIэу зыгорэ зы­лъэгъугъэу, дзэ IофымкIэ Iэ­пэIэсэныгъэ зыхэлъыр зыкIэмыкIон, къотэгъу зыкIафэмы­хъун фаер?». Ти Хэгъэгу къэтыухъумэныр хэти ипшъэрылъ, тэрмырмэ, хэта? Бэ тесымы­гъашIэу хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием сыкIонэу исхъухьагъ.

— Ащ фэдэ зекIуакIэм уигу­псэхэм къыдырагъэштагъа?

— А лъэбэкъур сымышIыным пае сишъхьэгъуси, сиIахьылхэри бэрэ къысэдэуагъэх. Ахэм ягу­мэкIыгъуи къыдгурэIо. Ау тэ тиунагъокIэ дзэ Iофым тыфэгъэ­загъэу щыт. Сшы нэбгырищми Украинэм илъэс зэфэшъхьафхэм къулыкъур щахьыгъ, лIыхъужъныгъэу зэрахьагъэм фэшI къэралыгъо тын лъапIэхэр къафагъэшъошагъэх (ягугъу ашIынэу фаехэп). СикIэлэ нахьыжъэу Аркадий зыщыпсэурэ Набе­режные Челны мобилизацием щыхэфагъэу хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операциеу Украинэм щыкIорэм хэлажьэ, разведыва­тельнэ ротэм ар хэт. Сэри бэрэ семыгупшысэу симурад згъэцэ­кIагъэ. Апэ Ростов-на-Дону щыIэ къэзэкъ лагерым ухьазырыныгъэ щыскIугъ, отрядым хэтыгъэ­хэм ищыкIэгъэ Iашэхэр къыта­тыхи, типшъэрылъ дгъэцэкIэнэу тежьагъ Украинэм. Запорожьер ары нахьыбэрэм сыздэщыIа­гъэр.

— Анатолий, ыпшъэкIэ къы­зэрэщыпIуагъэу, дзэ операцие зэфэшъхьафхэм уахэлэжьэнэу хъугъэ. Ахэр непэ Украи­нэм щыкIорэм зебгъапшэхэкIэ, сы­да нахь къыхэбгъэщыщтыр?

— Джыдэдэм Украинэм щы­хъурэм ипхъэшагъэ «чIыпIэ плъыр» пстэоу щыIагъэхэм ябгъэпшэн плъэкIыщтэп, бэкIэ апэчыжь. Дзэ Iофым ылъэныкъокIэ технологиехэр ыпэкIэ лъыкIотагъэх. Тызыпэуцугъэ неонацистхэм къэралыгъуабэхэр якъотэгъухэу космическэ отрас­лэм щагъэфедэрэ пкъыгъо зэ­фэшъхьафхэр къаIэкIагъахьэх. Ахэм яшIуагъэкIэ тэ чIышъхьа­шъом щытшIэрэр ежьхэм ошъо­гумкIэ къалъэгъу. Джащ пае чэщрэ нэфынэр къэзытырэ пкъыгъохэу автомобилым хэлъхэр зэкIэ гъэкIосагъэхэу тызекIон фаеу мэхъу. ЦIыфыр метри 5 — 10-кIэ автомобилым ыпэ итэу ащ къытырэ ныбжьыкъум тырэгъуазэ.

— ЛIыхъужъныгъэм иорден къыпфагъэшъошэнэу зэрэхъу­гъэм тыщыгъэгъуазэба.

— Мы тын лъапIэр сэ сиза­къоу къэсылэжьыгъэп, ар сыз­хэтыгъэ отрядэу «Барс 8» зыфиIорэм хэтыгъэ кIалэхэм зэ­кIэми ягъэхъагъэу сэлъытэ. Сыд фэдэрэ зэо-зэпыуцужьи мэхьанэ зиIэр дзэкIолI ныбджэгъухэр зэрэзэкъотхэр, игъом IэпыIэгъу зэрэзэфэхъухэрэр ары. Мафэ горэм тиотряд хы лъэсыдзэм игъусэу разведкэм тыкIонэу унашъо къытфашIыгъ. Къоджэ псэупIэм пэмычыжьэу пыим зызщигъэпытэгъэ чIыпIэхэр къы­хэдгъэщынхэу щытыгъ. МашинитIу хъоу зэуж титэу те­жьагъ. Сэ водителэу сызэрысыгъэр ыпэ итым метрэ 50 фэдизкIэ ыуж къинагъэу тыкIо­зэ, апэрэ машинэр лагъымэм къегъао. Ащ исыгъэхэм ащыщ­хэр хэкIодагъэх, командирым нэбгыритIу игъусэу шъобж хьы­лъэхэр атещагъэхэу къарытхыжь­хи, сэ сызэрыс автомобилымкIэ хы лъэсыдзэм иштаб иIэзапIэ къесщэлIэжьыгъэх. Ащ тыкъы­хэкIыжьыфэ пыим оныр къыддиубли, къиныгъокIэ шъоф нэ­кIыр къызэпытчыжьыгъ.

— Джыри нэмыкI тынхэр уиIэхэу щыта?

— Къэралыгъо тынхэр, ахъщэ къэсылэжьынхэм апаеп сызкIэ­кIуагъэр. ЫпшъэкIэ къызэрэщысIуагъэу, дзэкIолI ныбжьыкIэ­хэм саготыным, IэпыIэгъу са­фэ­хъуным фэшI. Арэущтэу щыт нахь мышIэми, илъэс 25-м къы­кIоцI УФ-м зыкъэухъумэжьы­нымкIэ и Министерствэ итын лъэпIэ зэфэшъхьафхэр къысфагъэшъошагъэх. Ахэм ащыщэу анахь мэхьанэ зэстыщтыгъэр Чэчэным щыIэгъэ зэпэуцужьым сызэрэхэлэжьагъэм фэшI Суворовым имедалэу къысатыгъэр ары. Джы ащ нахь лъаг ЛIы­хъужъныгъэм иорден.

— Анатолий, Украинэм щы­кIорэ хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием кIонэу зызыгъэ­хьазырхэрэм сыда япIо пшIои­гъор?

— КIо зышIоигъохэми, бэмышIэу кIуагъэхэми зызэрафэз­гъазэ сшIоигъор зы — зыми шъущымыщын ыкIи лIыгъэ къыз­хэжъугъаф. Шъыпкъэ, хьылъэ къышъущыхъущт, къиныгъуабэ зэпышъучыщт. Ащ пае щэIагъэ, зэмыблэжьыныгъэ, зэолI гукъы­дэщэен шъухэлъынхэу щыт.

P.S. Зыныбжь илъэс 50-м къехъугъэ Анатолий Марарь мы уахътэм ядэжь къэкIожьыгъэу ипсауныгъэ зэтырегъэуцожьы. Ащ ыуж джыри хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием ыгъэзэ­жьын гухэлъ иI.

Iэшъынэ Сусан. Сурэтхэр: А. Лаутеншлегер.