Мы илъэсым республикэм ихьыкумышIхэм юбилей заулэ хагъэунэфыкIы: Адыгеим хьыкумхэр зыщызэхащагъэхэр илъэси 100, АР-м и Апшъэрэ хьыкум — илъэс 30, АР-м ихьыкумышIхэм я Совет — илъэс 30 зэрэхъухэрэр.

МэфэкI зэхахьэр къызэIуихыгъ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.

Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, Адыгэ РеспубликэмкIэ МВД-м, Адыгэ Республикэм и Прокуратурэ, УФ-м и Следственнэ комитет и Следственнэ гъэIорышIапIэу АР-м щыIэм, АР-м и Арбитраж хьыкум, Мыекъопэ гарнизон дзэ хьыкумым, ФСБ-м Адыгэ РеспубликэмкIэ и ГъэIорышIапIэ, МЧС-м Адыгэ РеспубликэмкIэ и Гъэ­IорышIапIэ, ФСИН-м и ГъэIорышIапIэу Адыгеим щыIэм, ФССП-м и ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэм, АР-м и Нотариальнэ палатэ, АР-м ихьыкумышIхэм яве­теранхэм я Совет, Адыгэ Республикэм и Очылхэм япалатэ ялIыкIохэр ыкIи нэмыкIхэр.

ЗэIукIэр зезыщагъэр АР-м и Апшъэрэ хьыкум итхьаматэу Шумэн Байзэт. Рес­публикэм и Апшъэрэ хьыкум ипащэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, Адыгеим къэралыгъо гъэпсыкIэ иIэ зыхъугъэм ия 100-рэ илъэс зэпхыгъэ шъыпкъэу щытыр Адыгеим ихьыкумышI системэ иуцунрэ ихэхъоныгъэрэ ары. 1922-рэ илъэсым тыгъэгъазэм и 1-м Адыгэ хэку хьыкумым изэхэщэн фэгъэхьыгъэ унашъом кIэтхэгъагъэх. Адыгеим ихьыкумышIхэм лIэшIэгъу фэдиз зикIыхьэгъэ тарихъ гъогоу къакIугъэм бэ щызэшIуахыгъэр, Урысые Федерацием ихьыкумышI системэ изы ­Iахьэу ар хъугъэ.

ХьыкумышIхэм ялIыкIохэм къафэгушIозэ, республикэм и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, лIэшIэгъу гъогоу республикэм ихьыкумышIхэм къакIугъэм Адыгеими, хэгъэгуми ятарихъ епхыгъэ, къэгъэзэпIэ мэхьанэ зиIэ хъугъэ-шIэ­гъабэ къызэранэкIыгъ.

«Адыгеим ихьыкумхэм яIофшIэн ренэу нахьышIоу зэрэзэхащэщтым анаIэ тырагъэтыгъ, республикэм экономикэмрэ социальнэ зыпкъитыныгъэмрэ щыгъэпытэгъэнхэмкIэ яшIогъэшхо къагъэкIуагъ. Хабзэм игъэцэкIэкIо къулыкъухэм гъу­сэныгъэ пытэ адыряIэу, хэбзэухъу­мэкIо къулыкъухэми джащ фэдэу зэпхыныгъэ пытэ адыряIэу яIоф­шIэн агъэцакIэщтыгъ. Ахэм яшIуа­гъэ къэкIуагъ Урысыем политикэ ыкIи экономикэ гъэпсыкIакIэр зыщыуцущтыгъэ ыкIи Адыгеир Урысыем ишъолъырхэм язы субъектэу зэрэхъугъэм истатус къызщыратыжьыгъэ лъэ­хъан­хэм», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

Шъолъырым и ЛIышъхьэ Адыгеим и Апшъэрэ хьыкум пэщэныгъэ дызезыхьэгъэ, республикэм ыкIи хэгъэгум правовой системэр ащыгъэуцугъэным зиIа­хьышхо хэзышIыхьэгъэ Трахъо Аслъан Iофэу ыгъэцэкIагъэм, пшъэрылъэу зэ­шIуи­­хыгъэхэм къащыуцугъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, Урысые Федерацием и Конституциеу джырэкIэ кIуачIэ зиIэм ипроект дэлэжьагъэхэм ар зыкIэ ащыщыгъ. Лъэхъэнэ зэфэшъхьафхэм правосудием икъулыкъухэм пэщэныгъэ адызезыхьагъэхэм, хьыкумышI IофшIэным иветеранхэм, джащ фэдэу непэ зышъхьа­мысыжьхэу хьыкумхэм ащылажьэхэрэм къэралыгъом игъэпытэн яIахь зэрэха­шIыхьагъэр, гуетыныгъэ фыряIэу Законым зэрэфэлажьэхэрэр къыхигъэщыгъ.

Адыгеим и ЛIышъхьэ анахьэу анаIэ зытыраригъэдзагъэр хьыкумышIхэм яIофшIэн джыри нахь дэгъоу зэхащэным, цIыфхэм фитыныгъэу яIэхэм ыкIи хэбзэгъэуцугъэу щыIэхэм нахь хэшIыкI дэгъу афыряIэным тегъэпсыхьэгъэ Iоф­шIэным мэхьанэшхо зэриIэр ары. Ащ нэмыкIэу республикэм зыпкъ итэу хэхъоныгъэ ышIынымкIэ анахь ищыкIагъэхэм ащыщ хьыкумышIхэм къатефэрэр зэкIэ дэгъоу агъэцэкIэныр.

«Республикэм иIофхэр нахьышIоу зэпыфэнхэмкIэ, цIыфхэм ясоциальнэ фитыныгъэхэр къэухъумэ­гъэнхэмкIэ, анахьэу етIани зищы­Iэ­кIэ амалхэр мыдэгъу купхэм якъэ­ухъумэнкIэ ахэм пшъэрылъы­шхо ахьы. ДжырэкIэ Урысыем санкциехэмкIэ къызэрэтеIункIэ­хэрэм, пэрыохъуныгъэхэр зэрэинхэм къа­хэкIэу а Iофыгъохэм язэшIохын джыри нахь мэхьанэшхо яIэу мэхъу», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

Бизнес цIыкIумрэ гурытымрэ ялIыкIохэм хабзэу щыIэм къыдилъытэрэ яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэм, хэбзэIахьхэм, угъоинхэм алъэныкъокIэ Iоф гъэнэфагъэхэм яхэплъэн къыпкъырыкIырэ унашъохэр тэрэзэу штэгъэнхэм, цIыфхэм псэунхэмкIэ ыкIи Iоф ашIэнымкIэ яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэм хэушъхьафыкIыгъэу анаIэ ащ атыригъэ­тыгъ.

Урысыем и Президентэу Владимир Путиным къыгъэуцугъэ лъэпкъ гухэлъхэм афэкIогъэн зэрэфаем къытегущыIэзэ, республикэм и ЛIышъхьэ анахьэу къыз­щыуцугъэр общественнэ зыпкъитыныгъэм­рэ щынэгъончъагъэмрэ ухъумагъэ мы­хъухэмэ ахэр бгъэцэкIэнхэ зэрэмылъэ­кIыщтыр ары.

«Шъо пшъэдэкIыжь ин дэдэ шъо­хьы. Зэфагъэм кIэгуIыхэу цIыфхэр хьыкумышIхэм адэжь къэкIох, Iофым хэшIыкI икъу зэрэфышъуиIэм ыкIи шъыпкъэныгъэм шъукъы­зэрэпкъырыкIырэм ахэр ехъырэ­хъы­шэхэрэп. Къэралыгъом ипащэ къызэриIогъагъэу, «нэбгырэ пэпчъ иIэпэIэсэныгъэрэ ежь ышъхьэкIэ хэлъ цIыфыгъэмрэ, зэхэшIыкIыныгъэмрэ ялъытыгъ къяолIэрэ цIыф­хэм къарыкIощтыр». Арышъ, хьыкумышIхэм яIофшIэнкIэ пшъэры­лъышхохэр ыкIи шэпхъэ инхэр къа­фагъэуцух», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

Мы Iофтхьабзэм къыщыгущыIагъэх АР-м и Апшъэрэ хьыкум итхьаматэу Шумэн Байзэт, АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, Адыгэ Республикэм ихьыкумышI системэ иветеранхэм я Совет итхьаматэу Трахъо Аслъан, Урысыем июристхэм я Ассоциацие и Адыгэ шъо­лъыр къутамэ итхьаматэу ЛIыхьэтыкъо Аскэр.

АР-м и Апшъэрэ хьыкум итхьаматэ къызэриIуагъэмкIэ, илъэсэу икIыгъэм федеральнэ ыкIи республикэм изэгъэшIужь хьыкумышIхэр уголовнэ, граждан, административнэ Iоф мини 127,3-м ехъумэ ахэплъагъэх, ахэм ахэхьэх адми­нистративнэ хэбзэукъоныгъэхэм япхыгъэхэри. 2021-рэ илъэсым зыхэплъагъэ­хэм проценти 3,8-кIэ ар шъхьэдэкIы.

Адыгэ Республикэм и Апшъэрэ хьыкум и Тхьаматэ республикэм ипащэхэм зэгъэшIужь хьыкумышIхэм япчъагъэ нахьыбэ зэрашIыгъэм, джащ фэдэу хьы­кумхэм мылъкумкIэ ыкIи техникэмкIэ яIофхэр нахьышIу шIыгъэнхэм ренэу анаIэ къызэратырагъэтырэм апае зэра­фэразэр къыIуагъ.

ЗэIукIэм икIэухым яIофшIэнкIэ анахь дэгъоу зыкъэзыгъэлъэгъуагъэхэр, гъэхъэ­гъэшхохэр зышIыгъэхэр къыхагъэщы­гъэх. ЩытхъуцIэу «АР-м изаслуженнэ юрист», юбилей медалэу «АР-р зызэхащагъэр илъэси 100 зэрэхъугъэр», медалэу «АР-м и Апшъэрэ хьыкум илъэси 100 зэрэхъугъэр» зыфиIохэрэр, АР-м ищытхъу тхылъхэр ыкIи итамы­гъэу «Закон. Пшъэрылъ. ЦIыфыгъ» зыфиIорэр, УФ-м и ХьыкумышI департаментрэ АР-м и Апшъэрэ хьыкумрэ яведомствэ тынхэр аратыжьыгъэх.

Ащ нэужым Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Адыгеим ихьыкумышIхэм ялIыкIохэр ыкIи мы зэIукIэм къырагъэблэгъагъэхэр хьыкумышIхэм я Унэ дэжь «Капсула времени» зыфиIорэм игъэтIылъын хэлэжьагъэх.

АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу