Top.Mail.Ru

Ягугъу тэшIыфэ псаухэу къытхэтых

Мыекъуапэ шъхьафит зашIыжьыгъэр щылэ мазэм и 29-м илъэс 80 зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэ къэгъэлъэгъон АР-м и Лъэпкъ хъарзынэщ тыгъуасэ къыщызэIуахыгъ.

Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх Адыгэ Рес­публикэм иветеранхэм я Совет итхьаматэу Къоджэ Аслъан, ащ игуадзэу, краеведэу, тхакIоу, педагогическэ шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу Иван Бормотовыр, общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» илIыкIоу МэщфэшIу Нэдждэт, лъэпкъ хъарзынэщым ипащэу БрантIэ Азэмат, иIофышIэхэр, лицееу N 34-м икIэлэеджакIохэр.

Хъарзынэщым ипащэ игуадзэу ХьацIыкIу Сусанэ пэублэ псалъэкIэ Iоф­тхьабзэр къызэIуихыгъ. Тарихъ мэхьанэ зиIэ хъугъэ-шIагъэм, зэо илъэс хьылъэ­хэм, Мыекъуапэ ишъхьафитыныгъэ фэзэуагъэхэм ялIыблэнагъэ игъэкIотыгъэу къыIотагъ. Джащ фэдэу хъарзынэщым илIыкIо зэоуж лъэхъаным экономикэм, промышленностым чIэнагъэу афэхъугъа­гъэхэу хъарзынэщ тхыгъэхэм къахэнагъэхэми къатегущыIагъ.

АР-м иветеранхэм я Совет итхьаматэу Къоджэ Аслъан тихэгъэгукIэ анахь къи­ныгъэ уахътэу Хэгъэгу зэошхом ТекIоныгъэр къыщыдахыным тицIыфхэр пытэу къызэрэфэкIуагъэхэр хигъэунэфыкIыгъ. Заом имэшIо гъогухэр зэпызычыгъэ фронтовикхэр нахь макIэ мэхъу зэпыт. Ау ахэр тыгу елъыфэ, ягугъу тэшIыфэ псаухэу къытхэтых.

— 1943-рэ илъэсыр текIоныгъэ ин­хэм ятамыгъэ хъугъэ, — еIо Къоджэ Аслъан. — Ахэр — Ленинград блокадэр зытырахыжьыгъэр, нэмыц-фашистыдзэ­хэр Сталинград зэрэщызэхакъутагъэ­хэр, Темыр-Кавказыр шъхьафит зэрашIыжьыгъэр. Адыгеим икъушъхьэ­хэм пыир къызэрэщызэтырагъэцуа­гъэм тырыгушхон фае. Ащ зиIахьышIу хэзышIыхьагъэхэм партизанхэр ащыщых. Фашист техакIохэр Мыекъуапэ иIэгъо— благъо къызехьэхэм, «Медвежья балка» зыфиIорэм партизан отрядхэу «Народные мстители» ыкIи «Партизанский отряд N 1 г. Майкопа» зыфи­Iо­хэрэр щагъэпсыгъэх. А пIалъэм ехъу­лIэу Адыгеим партизан отряд 18 щызэхащагъэу Мэхъош мэзым хэтыгъэх. Ахэр зэрыкIогъэхэ гъогум ишIэжь ишыхьатэу поселкэу Удобнэм «Парти­зан лъагъо» щагъэпсыгъ. Ар псэупIэм икъокIыпIэ лъэныкъокIэ къыщежьэшъ, партизан отрядэу «Народные мстители» зыфиIорэр зыщызэогъэ чIыпIэу «Медвежья балкэм» дэжь пхырэкIы.

ГущыIэр лъигъэкIотагъ Иван Бормотовым. Мыекъуапэ шъхьафит шIыжьыгъэ­ным ехьылIэгъэ операциер зэрэкIуагъэм ар игъэкIотыгъэу къытегущыIагъ.

Адыгэ Хасэм илIыкIоу МэщфэшIу Нэдждэт къэзэрэугъоигъэхэм закъыфигъэзагъ.

— Сигуапэ мыщ фэдэ зэхахьэм сы­зэрэхэлажьэрэр, — къыIуагъ ащ. — Сэ Тыркуем сыкъыщыхъугъ нахь мышIэми, сичIыгужъ къэзгъэзэжьы­гъэу сызщыпсэурэр илъэс 30-м къехъугъ. Синасып къыхьыгъэп заом хэлэжьагъэ­хэм сакIэрысынэу, ягукъэкIыжьхэм сядэIунэу. Апсэ халъхьэзэ тичIыгу гупсэ къэзыухъумагъэхэм, шъхьафитныгъэр къытфэзыхьыгъэхэм лIыгъэу зэрахьагъэр тэгъэлъапIэ, шъхьащэ афэтэшIы.

Нэужым къэзэрэугъоигъэхэм нахь благъэу къэгъэлъэгъоным нэIуасэ зыфа­шIын амал яIагъ ыкIи ащ осэшIу фа­шIыгъ.

Псэемыблэжьхэу щыIэкIэшIу тиIэным фэбэнэгъэ тинахьыжъхэм лIыхъужъныгъэу зэрахьагъэр тикъэралыгъокIэ пкъэ­ушхоу щыт, къыткIэхъухьэрэ ныбжьыкIэхэм яхэгъэгу шIу алъэгъоу пIугъэнхэмкIэ ахэр непэ дышъэ кIэных.

Iэшъынэ Сусан.