Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат М. В. Ломоносовым ыцIэ зыхьырэ къэра­лыгъо университетэу Москва дэтыр къызызэIуахыгъэм и Мафэ фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхэсыгъом хэлэжьагъ.

Ащ къекIолIагъэх Адыгеим ыцIэкIэ сенаторхэу Александр Наролиныр, Хъо­псэрыкъо Мурат, Адыгэ къэралыгъо университетым иректорэу Мамый Даутэ, Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым иректорэу Къуижъ Саидэ. Iофтхьабзэр къызэIуихыгъ Москва дэт къэралыгъо университетым иректо­рэу Виктор Садовничэм. ШIэныгъэмрэ гъэсэныгъэмрэ япхыгъэ консорциумэу «Вернадский» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу зэхэсыгъом илъэ­хъан Адыгэ Республикэм дашIыгъэ зэзэ­гъыны­гъэм кIэтхэжьыгъэх. МКъУ-м иректорэу Виктор Садовничэмрэ АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ зэзэгъыныгъэм зэдыкIэтхагъэх.

2018-рэ илъэсым къыщыубла­гъэу проектыр агъэцакIэ. Ломоносовым ыцIэ зы­хьырэ къэралыгъо уни­верситетым иректор ащ изэхэщэн кIэ­щакIо фэхъугъ, УФ-м и Президентэу Владимир Путиным игъоу ылъэгъугъ, ректорхэм я Урысые союз ия ХI-рэ зэфэс иделегатхэм ащ къыдырагъэ­штагъ.

«Хэгъэгум и Президентэу Владимир Путиным къыгъэуцурэ пшъэ­рылъ шъхьа­Iэхэм зыкIэ ащыщ хэгъэгум гъэсэ­ныгъэм­рэ шIэныгъэмрэ нахь зыщягъэу­шъомбгъугъэным, хэхъоныгъэ щашIыным епхы­гъэр. Арышъ, мыщ фэдэ зэдэлэжьэны­гъэм а пшъэ­рылъхэм язэшIохынкIэ мэхьанэшхо иI. Консорциумэу «Вернадскэр — Адыгэ Республикэр» зыфи­Iорэм изэхэщэн респуб­ликэм икадрэхэм, инаучнэ кIуачIэ тапэкIи нахь ахэхъонымкIэ, инновационнэ лъэныкъомкIэ нахь къыз­фищэнхэмкIэ ишIуагъэ къызэрэкIощтым сицыхьэ телъ», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ къы­зэгущыIэм гъэсэныгъэм епхыгъэ зэнэ­къо­къуныгъэм иамалхэр республикэм щызэхэщэгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр къыхигъэщыгъ. Мы аужырэ илъэсхэм Адыгеим хэпшIыкIэу ихэхъоныгъэкIэ гъэхъагъэхэр ышIыгъэх: нэбгырэ телъы­тэу цIыфхэр зыщыпсэущтхэ унэу ашIыгъэхэм ялъытыгъэу, хэгъэгур зэрэпсаоу пштэмэ, анахьыбэ зытыгъэхэм ащыщ. Гъогухэм яшIынкIи Адыгеим апэрэ чIыпIэхэм ащыщ еубыты, гъэщым икъэ­хьыжьынкIэ, чъыгхатэхэм ядэлэжьэнкIэ бэ зэшIуихырэр. НепэкIэ инвестиционнэ проектышхохэм япхырыщын макIо: промышленнэ шъолъырым нэмыкIэу зыгъэ­псэфыпIэ чIыпIэу «Лэгъонакъэ» ишIын лъэкIуатэ. Республикэм иэкономикэ лъэгэпIакIэм нэгъэсыгъэнымкIэ ыкIи IофшIэпIэ чIыпIэ мин пчъагъэ щыIэ хъунымкIэ ахэм яшIогъэшхо къэкIощт.

«Инновационнэ экономикэм ихэхъоныгъэ лъапсэ фэтэшIы, IэпэIэсэныгъэ ин зыхэлъ кадрэхэр ащ фэдэ IофшIэнхэмкIэ къызфэгъэфедэгъэнхэр Iофыгъо шъхьаIэхэм зыкIэ ащыщ. Арышъ, гъэсэныгъэм исистемэ зэтегъэпсыхьагъэ щыIэным, тиныбжьыкIэхэм ягухэлъ дахэхэр пхыращынхэмкIэ амалхэр ягъэгъотыгъэнхэм Адыгеим ихэ­хъоныгъэ истратегиекIэ анахь мэхьанэшхо яIэу зэрэщытыр къэIогъэн фае», — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.

Гъэсэныгъэм тапэкIи хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ республикэм щызэшIуахырэ Iофыгъо шъхьаIэхэм АР-м и ЛIышъхьэ къащыуцугъ. Федеральнэ гупчэм иIэпыIэгъу хэлъэу сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэцIыкIухэм адеIэгъэнымкIэ шIуагъэ къэзытырэ инфраструктурэр республикэм иIэ хъугъэ, джащ фэдэу научнэ гупчэ заулэ зэхащагъ. Адыгэ къэралыгъо университетыр стратегическэ ыкIи академическэ пэщэныгъэм ипрограммэу «Приоритет 2030» зыфиIорэм хэхьагъ. А апшъэрэ еджапIэм тегъэпсыхьагъэу зэхащагъ ыкIи иIофшIэн гъэхъагъэ хэлъэу егъэцакIэ Кавказ математическэ гупчэм. Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым кIэугъоекIо производствэм итехнологиехэр пхырыщыгъэнхэмкIэ анахь чIыпIэ дэгъухэр еубытых, федеральнэ инновационнэ площадкэу щыт.

Проектэу «Вернадскэм» лъапсэ фэ­хъущт апшъэрэ еджапIэр Адыгэ къэралыгъо университетыр ары. Ащ иректорэу Мамый Даутэ къызэриIуагъэмкIэ, консорциумэу «Вернадскэм» апшъэрэ еджа­пIэхэр зэрэхэхьащтхэм амал къаритыщт Москва дэт къэралыгъо университетым инаучнэ инфраструктурэ къыз­фагъэфедэнымкIэ, зэгъусэхэу зыщы- зэдэлэжьэщтхэ кафедрэхэр ыкIи лабораториехэр зэхащэнхэмкIэ, научнэ ушэтын инхэр ашIынхэмкIэ, кIэлэегъа­джэхэмрэ студентхэмрэ яшIэныгъэхэм джыри нахь ахэгъэхъогъэнымкIэ, гъэсэныгъэм епхыгъэ программакIэхэр зэхагъэуцонхэмкIэ ыкIи нэмыкI лъэныкъо­хэмкIэ.

АР-м и ЛIышъхьэ къызэриIуагъэмкIэ, лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ республикэм исоциальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ ифэныкъоныгъэхэр къыдалъытэхэзэ, проектым епхыгъэ IофшIэныр агъэцэ­кIэщт. Адыгеим иапшъэрэ еджапIэхэмрэ Москва дэт къэралыгъо университетым ифакультети 7-рэ зэдызэхагъэуцогъэ проектхэр консорциумым къыдилъытэрэ Iофтхьабзэхэм ахагъэхьагъэх. ГущыIэм пае, къэлэ ыкIи шъолъыр зэфэшъхьафхэм язытет зэгъэшIэгъэнымкIэ, республикэм къыщыкIыхэрэмрэ псэушъхьэу исхэмрэ ягенетическэ базэ зэхэщэгъэнымкIэ, чIыгулэжьыным илъэныкъуакIэхэр гъэу­нэфыгъэнхэмкIэ, мэкъумэщ культурэхэм лэжьыгъэу къатын алъэкIыщтыр пэшIорыгъэшъэу къидзэгъэнымкIэ ыкIи нэмыкI­хэмкIэ.

«РеспубликэмкIэ анахь амал дэгъу­хэр зиIэ отраслэхэм къапкъырыкIыхэзэ, зэдызэшIуахыщт проектхэр зэрэрахъу­хьагъэхэм мэхьэнэ гъэнэфагъэ иI. Ахэр гъэцэкIагъэ зыхъухэкIэ, чIыгулэжьыным цифрэ технологиехэр нахь игъэкIоты­гъэу щагъэфедэнхэ алъэкIыщт, къалэхэми, къуаджэхэми уащыпсэунымкIэ амалэу яIэхэм нахь ахигъэхъощт. Ау пстэуми анахь шъхьаIэр — проектхэм ахэлажьэхэрэм къулайныгъакIэхэр аIэкIэлъ хъущтых, джырэ лъэхъаным псэурэ специалистым лъэныкъо зэфэшъхьафхэм хэшIыкI икъу афыриIэным иамал къыритыщт, Москва дэт къэралыгъо университетым опытышхоу IэкIэлъ хъугъэри щысэтехыпIэ афэ­- хъущт — а пстэуми IофшIэнымкIэ мэхьанэшхо яI», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу