«Линие занкIэм» икIэуххэм атегъэпсы­хьагъэу Адыгэ Республикэм и ЛIышъ­хьэу КъумпIыл Му­рат Шэуджэн районым и Заревскэ къоджэ псэупIэ хэхьэрэ къуты­рэу Чернышевым щыIагъ пшъэрылъэу афишIыгъэхэр гъэцэкIагъэ зэрэхъухэрэр ыуплъэкIунхэм пае. 

Ащ щыпсэухэрэм ащыщыбэмэ лъэIукIэ ЛIышъхьэм зыкъыфагъэзэгъагъ, анахьэу ахэр зы­гъэгумэкIыхэрэр социальнэ ыкIи инженер инфраструктурэр ары.

Iофыгъоу къаIэтыгъэхэм нахь икъоу защигъэгъозэным пае АР-м и ЛIышъхьэ социальнэ мэхьанэ зиIэ псэолъэ заулэмэ ащыIагъ, къутырым изэтегъэ­псыхьанкIэ Iофхэр зэрэкIохэрэм нэIуасэ зыфишIыгъ. Ащ игъу­сагъэх Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, АР-м и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцакIэу КIэрэщэ Анзаур, АР-м IофшIэнымрэ социальнэ хэхъоны­гъэмрэкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч, АР-м культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ, АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцакIэу Евгений Лебедевыр, АР-м псэолъэшIынымкIэ и Министерствэ ипащэ игуадзэу Лафышъэ Рэмэзан, АР-м мэз­хэмкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Былымыхьэ Рэщыд, АР-м и ЛIышъхьэ и Контрольнэ гъэIорышIапIэ ипащэу Бузэрэ Игорь, Шэуджэн районым ипащэу Аулъэ Рэщыд, къоджэ псэу­пIэ­хэм яIэшъхьэтетхэр.

Пстэуми апэу зэкIолIагъэхэр гурыт еджапIэу N 8-р ары. Ащ кIэлэцIыкIу 90-рэ щеджэ. 1965-рэ илъэсым унэр ашIыгъагъ, игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьын ищы­кIагъ. АР-м и ЛIышъхьэ пшъэ­рылъ зэрафишIыгъэм тетэу фе­деральнэ программэу «Гъэсэныгъэм ихэхъоныгъ» зыфи­Iорэм ар хагъэхьанэу унашъо ашIыгъ, мы илъэсым а еджапIэм игъэцэкIэжьын рагъэжьэщт. Ащ нэмыкIэу щагум спорт джэгупIэ щагъэпсыщт, къызэрэшIы­хьагъэри зэблахъущт. ЕджапIэм къыпэIулъ чIыпIэр нахь агъэ­кIэрэкIэщт: жъы хъугъэ чъыгхэр раупкIыщтых, кIэхэр агъэтIысхьащтых. Къутырым ичIыпIэхэу цIыфхэр зыщытезе­кIу­хьэхэрэри агъэкIэрэкIэщтых, кIэлэцIыкIу джэгупIэхэр ашIыщтых — общественнэ чIыпIэхэр джырэ уахътэм диштэу агъэ­псыщтых. Гъогухэр гъэцэкIэ-жьы­гъэнхэмкIэ, транспортыр къыдахьэу шIыгъэнымкIэ унэшъо гъэнэфагъэхэр ЛIышъхьэм афи­шIыгъэх.

«Анахь псэупIэ цIыкIуми ищыкIагъэр зэкIэ иIэн фае. IофшIэнхэр зэкIэ зэхэубытагъэу зэдэкIонхэу щыт: социальнэ псэуалъэхэм, инженер инфраструктурэм, гъогухэм ягъэцэ­кIэжьын, урамхэм якъэгъэнэфын. Республикэм ихэхъоныгъэ игугъу тшIы зыхъукIэ къуа­джэ, станицэ пэпчъ щыIэкIэ-псэ­укIэ тэрэз дэлъын зэрэфаер ары тыкъызыпкъырыкIынэу щытыр», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

Шэуджэн районым ипащэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, мы илъэсым къутырыр федеральнэ программэм хэхьащт, ащ ишIуа­гъэкIэ урамэу СоветскэмкIэ метрэ 1100-рэ хъурэ лъэсрыкIо гъогур агъэпкIэщт. А урам дэдэм тет унэу почтэр зычIэтыщтыр агъэцэкIэжьы. ЛIышъхьэм IофшIэнхэр зэрэкIохэрэр зэригъэлъэгъугъ. «Почта России» зыфиIорэм икъутамэ ар епхыгъэу щытынымкIэ пшъэрылъхэр афишIыгъэх.

ХэушъхьафыкIыгъэу ынаIэ зытыридзагъэхэм ащыщ культурэм и Унэу мыщ дэтымрэ ащ хэт тхылъеджапIэмрэ. 1964-рэ илъэсым а унэр ашIыгъагъ, игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьын зыкIи рашIылIагъэп. ЧIыпIэ админист­рацием къызэритыгъэмкIэ, проект-сметэ документациер хьазыр, 2024-рэ илъэсым ар агъэцэкIэжьыщт лъэпкъ проектэу «Культурэм» диштэу.

ЛIышъхьэм культурэм и Унэ цIыфхэм зэIукIэгъу щадыриIагъ. «Зыщыпсэухэрэ къутырым фэгумэкIырэ цIыфхэу «линие зан­кIэмкIэ» зыкъысфэзыгъэзагъэ­хэм инэу сафэраз. ПсэупIэу Кужорскэм епхыгъэ Iофыгъоу блэкIыгъэ «линие занкIэмкIэ» къаIэтыгъагъэхэр зэшIохыгъэ хъугъэх. Республикэм ипсэупIэ пэпчъ щыIэкIэ тэрэз цIыфхэм щыряIэным тэркIэ мэхьанэшхо иIэу щыт. Муниципалитетми федеральнэ гупчэм, шъолъыр программэхэм къатырэ амалхэр къызфигъэфедэнхэ, нахь чанэу ахэм зэрахэлэжьэщтым ынаIэ тыригъэтын фае. Джащыгъум кIэухышIухэм такъыфэкIон, игъо­рыгъозэ цIыфхэм ящыIакIэ на­хьышIу тшIын тлъэкIыщт», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

Социальнэ Iофыгъохэм атегущыIагъэх

ЗэIукIэгъум илъэхъан къутырым щыпсэухэрэр анахь лъэшэу зыгъэгумэкIырэ Iофыгъохэм ыкIи зэшIохыкIэу ахэм афэхъущтхэм атегущыIагъэх. Ахэм зыкIэ ащыщ къутырым псыр зэрэIэкIахьэрэр: псыуцупIэ шIыгъэн, илъэс 40-кIэ узэкIэIэбэжьмэ псырыкIопIэ хъы­тыоу щыIагъэр зэрэпсаоу гъэкIэжьыгъэн зэрэфаем анаIэ тырадзагъ. Адыгеим и ЛIышъхьэ а Iофыгъом изэшIохын ежь ышъхьэкIэ лъыплъэнэу ыгъэгугъагъэх.

Адыгэ Республикэм псэолъэшIынымкIэ и Министерствэрэ муниципалитетым ипащэхэмрэ а лъэныкъомкIэ Iофтхьабзэу рахъухьагъэхэм къатегущыIагъэх ыкIи 2024-рэ илъэсым псыIы­гъыпIэм ишIын фежьэнхэу къагъэгугъагъэх. Ащ пае лъэпкъ проектэу «ПсэупIэр ыкIи къэлэ щыIакIэр» зыфиIорэм хэхьэрэ шъолъыр программэу «Псы къа­бзэр» зыцIэм муниципалитетыр хагъэуцуагъ. Ащ нэмыкIэу программэу «Къуаджэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэныр» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу километри 7,2-рэ зикIыхьэгъэщт псырыкIуа­пIэр шIыгъэным пае проект­-сметэ документациер зэхагъэуцогъах.

Гъогухэм язытети къутырым щыпсэухэрэр егъэгумэкIых. Чернышевыр Хьакурынэхьаблэрэ Мыекъуапэрэ зэряпхыгъэщт транспортым, общественнэ чIыпIэхэр зэтегъэпсыхьэгъэнхэм, чъыгыжъхэр иупкIыгъэнхэм, коммуникациеу уцыжъхэм зэ­лъаубытыгъэхэр укъэбзыгъэнхэм, урамхэр икъоу нэфынэнхэм япхыгъэ Iофыгъохэр къаIэтыгъэх. ХэушъхьафыкIыгъэу зытегущыIагъэхэм ащыщ социальнэ инфраструктурэм ихэхъоныгъэ. Ащ пае Адыгеим и ЛIышъхьэ псэолъэ заулэ къыкIухьагъ, цIыфхэм гущыIэгъу зафэхъум унашъоу аштагъэхэм ащигъэгъозагъэх. ЕджапIэм игъэкIэжьын, спортивнэ ыкIи кIэлэцIыкIу джэгупIэхэм яшIын къутырэу Чернышевым зэрэщыкIощтхэм дакIоу джыри еджапIэм мыкIохэрэм апае Заревскэм IыгъыпIэ щашIы, кIэлэцIыкIухэм янэ-ятэхэр ягъусэхэу къутырым зэрэращыщтхэм ыкIи IыгъыпIэм зэрэнагъэсыщтхэм иIофи зэрэзэпыфэщтыр рахъу­хьагъ.

Адыгеим и ЛIышъхьэ къызэ­рэхигъэщыгъэмкIэ, социальнэ газификацием ипрограммэ амал зэриIэкIэ мы чIыпIэм щыпсэу­хэрэр нахьыбэу хэлэжьэнхэм пае газ оборудованиер ары­гъэуцогъэнымкIэ фэгъэкIотэныгъэу щыIэхэм ащызыгъэгъозэщтхэ мобильнэ офисым иIофшIэн мы лъэхъэнэ благъэхэм къутырым щыригъэжьэщт.

Адыгеим и ЛIышъхьэ пшъэ­рылъ зэрафишIыгъэм тетэу цIыф­хэм япсауныгъэ изытет уплъэкIугъэным пае «Псауны­гъэм имэшIокукIэ» зэджагъэхэр къутырым къэкIощт. ЦIыфхэм Iэзэгъу уцхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэм епхыгъэ IофшIэнри зыпкъ рагъэуцощт. ПсэупIэм исоциальнэ-экономикэ хэхъоныгъэкIэ министерствэхэмрэ муниципалитетхэмрэ япащэхэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афашIыгъэх, фе­деральнэ, республикэ программэхэмкIэ амалэу щыIэхэр агъэфедэнхэ зэрэфаем анаIэ тырарагъэдзагъ. Ащ нэмыкIэу лъэIу тхылъхэу цIыфхэм зыкъы­зэрафагъазэрэ пэпчъ лъэшэу анаIэ тетэу зэхафынэу пшъэрылъ афишIыгъ. ЩыIэныгъэм а гу­хэлъхэр зэкIэ щыпхырыщыгъэнхэм пае республикэм ихэбзэ къулыкъухэм яIофшIэнкIэ ахэр зэкIэ къыдалъытэщтых.

«ЗэрищыкIагъэм лъыкIахьэу джырэ нэс зэшIохыгъэ мыхъугъэ Iофыгъо заулэхэм къутырым дэсхэр агъэгумэкIых. Мы аужырэ илъэсхэм къутырым ихэхъоныгъэ икъоу анаIэ тырагъэтыгъэп. Тэ типшъэрылъыр лъэпкъ проектхэмрэ къэралыгъо программэхэмрэ яамалхэр нахь икъоу дгъэфедэнхэр ары. Ащ ишIуагъэ къэкIощт къутырым щыпсэухэрэм къаIэтыгъэ Iофыгъоу непэ тызтегущыIагъэхэм янахьыбэр зэшIохыгъэ хъунымкIэ», — икIэухым къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

Адыгеим и ЛIышъхьэ цIыфхэм ялъэIухэм ынаIэ зэратыригъэтырэм пае инэу къызэрэфэразэхэр къекIолIагъэхэм къа­Iуагъ, республикэм нахьышIум ылъэныкъокIэ фэхъурэ зэхъокIыныгъэхэр хагъэунэфыкIыгъэх ыкIи къутырэу Чернышевым джыри нахь зэхъокIыныгъэ инхэр шIэхэу зэрэфэхъущтхэм зэрэщыгугъхэрэр къаIуагъ.

Адыгеим и ЛIышъхьэ Iофы-гъоу къэуцухэрэм язэшIохын ежь къутырым щыпсэухэрэми яIахь зэрэхашIыхьан фаер къыкIигъэтхъыгъ. Урысыем и Прези­дентэу Владимир Путиным зигъо унашъоу къыдигъэкIыхэрэм къу­тырым щыпсэухэрэм зэрадырагъаштэрэм, хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлажьэхэрэм IэпыIэгъу зэрафэхъухэрэм апае зэрафэразэр къыхигъэщыгъ. Къутырэу Чернышевым щыщ нэбгыри 8 джырэкIэ а хэушъхьа­фыкIыгъэ операцием хэлажьэ. Хабзэм икъулыкъухэм ахэм яуна­гъохэм анаIэ атырагъэтынэу АР-м и ЛIышъхьэ пшъэрылъ къафишIыгъ.

АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу