Хэутыным пылъхэм, ащ илъэныкъо пстэуми ащылажьэхэрэм, гъэзетхэм, журналхэм яжурналистхэм, ахэм Iоф ащызышIэхэрэм ямэфэкI.

Печатым ылъэныкъокIэ Iоф зышIэрэ пстэуми ягугъу пшIыныр къалэжьыгъ. Ау уиIофшIэгъухэм уакъыфэтхэныр IэшIэхэп, пшъэдэкIыжьэу уиIэр нахь лъэшэу зэхэошIэ.

Адыгэкъалэ игъэзетэу «Единство» зыфиIорэм «ипщэрыхьапIэ» иIофхэм язытет зыщыдгъэгъуазэ тшIоигъоу зыIудгъэкIагъ бэмышIэу ащ иредактор шъхьаIэу агъэнэфэгъэ ПхъэчыяшIэ Суандэ. Редакцием Iоф зыщишIэрэр илъэси 4,5-рэ нахь мыхъугъэми, журналист сэнэхьатым ишъэфхэр дэгъоу ыIэ къыри­гъэхьанхэ ылъэкIыгъ, джырэ щыIакIэм диштэу гъэзетым игъэпсын чанэу зэрэдэлажьэрэм ишыхьатэу непэ зынэсыгъэ лъэгапIэр къыфагъэшъошагъ. Лъэпкъхэм язэкъошныгъэ иуни­верситетэу Москва дэтым журналистикэмкIэ иотделение ар щеджагъ. УпчIэу фэдгъэзагъэхэм игъэкIотыгъэу джэуап­хэр къаритыжьыгъэх.

Лъэхъаным дэбакъозэ

Хэутыгъэу къыдэкIыхэрэ гъэзет ана­хьыжъхэм мыр ащыщ, итарихъ гъогу 1935-рэ илъэсым щылэ мазэм и 10-м къыщежьэ. Илъэс зэкIэлъыкIохэм ыцIэ зэблихъузэ къырыкIуагъ: «Ударник», «Стахановец», «За лучший урожай», «По ленинскому пути», «Знамя коммунизма». 1992-рэ илъэсым къыщыублагъэу непэ ыхьырэ цIэр иI. Теуцожь районымрэ Адыгэкъалэрэ зызэхэкIыжьхэм (2000-рэ илъэс), муниципальнэ образованиеу «Адыгэкъалэ» ыкIи ащ инароднэ депутатхэм я Совет яобщественнэ-политическэ гъэзет хъугъэ. Ар тхьамафэм тIо къыдэкIы, пчъагъэр 1100-рэ.

— Тигъэзет пшъэрылъ шъхьаIэу иIэхэм ащыщ, — къеIуатэ ПхъэчыяшIэ Суандэ, — къэлэ щыIэкIэ-псэукIэм мэхьанэ зиIэу хэхъухьэрэ хъугъэ-шIагъэхэр игъом, псынкIэу, шъыпкъагъэ хэлъэу цIыфхэм зэлъядгъэшIэнхэр. ЩыIэныгъэм илъэныкъо зэфэшъхьафхэм Iофыгъоу къащыуцухэрэм ашъхьэ къитхыным, къэлэдэсхэр зэрихьылIэрэ къиныгъохэр зэшIохыгъэ зэрэхъухэрэр къэдгъэлъэгъонхэм ауж тит. АщкIэ IэпыIэгъушIоу къыткъотых къэлэ администрацием ипащэхэр, депутатхэр, нэмыкI къулыкъухэм ялIыкIохэр.

Джащ фэдэу тигущыIэгъу къыхигъэщыгъэхэм ащыщ гъэзетым ылъэ пытэу теуцонымкIэ, хэхъоныгъэ ышIынымкIэ зиIахьышIу къэкIогъэ редактор шъхьа­Iэхэу Пэрэныкъо Фатимэ, НатIэкъо Аминэт, Кушъу Аслъан.

— ЦIыфыр исэнэхьат феджэгъэ закъо­кIэ икъурэп, — еIо редактор шъхьаIэм. — Анахьэу мэхьанэ зиIэр къыхэпхыгъэ сэнэхьатым ишъэфхэр къыпфызэIузыхынхэ, иIэпэIэсэныгъэ къыпхэзылъхьан зылъэкIыщт цIыф уIукIэныр ары. Сэ ащ фэдэу сызтефагъэр, лъэныкъоу зыдэзгъэзэщтыр къызгурызыгъэIуагъэр НатIэ­къо Аминэт. Сыд фэдэрэ IофыгъуакIэ сыфежьэнэу аIомэ, сыдигъуи къыздыригъэштагъ, ащкIэ лъэшэу сыфэраз.

Джы гъэзетэу «Единствэр» уахътэм диштэу гъэпсыгъэу, гъэзетеджэхэм зы гъогу адытетэу, ахэм агу рихьырэр, ашIогъэшIэгъоныр къыдалъытэзэ къыдэкIы. АщкIэ зишIуагъэ къакIорэр зэгурыIожь купэу непэ щылажьэрэр ары.

Тхьапэм тетэу уеджэныр ара, хьауми социальнэ хъытыухэмкIа?

Сыдэу зытшIыгъэми, тыгукIэ тштэнэу тыфэмыеми, тхьапэм тетхэгъэ къэбархэр щыгъэзыягъэхэ мэхъу, щыIэныгъэр игъо­рыгъозэ электроннэ шIыкIэм техьэ. Джащ фэд тэ тисэнэхьати. Суандэ редактор шъхьаIэ IэнатIэм къыфэмыкIозэ, гъэзетыр социальнэ хъытыухэм щапхырищыным чанэу дэлажьэщтыгъ ыкIи ар къы­зэ­рэдэхъугъэр къэзыушыхьатыхэрэм ащыщ хэутыгъэу къыдэкIыхэрэм кIэтха­кIоу яIэмкIэ мыхэр ыпэ зэритхэр. Анахьэу лъагъэкIотэрэ платформэу Te­legram зыфиIорэм нэбгырэ 1500-м ехъу щыкIэтхагъ. Джащ фэдэу социальнэ хъытыоу «ВКонтакте», «Одноклассники» зыфиIохэрэм яамалхэми зыщарагъэушъомбгъу.

ТигущыIэгъу къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, ежь зэрэныбжьыкIэм ыкIи интернетыр дэгъоу зэригъэфедэрэм къахэкIэу, къэбархэм а амалхэмкIэ защигъэгъозэныр къыхехы, ар нахь IэшIэхэу елъытэ. Гъэзетым ит материалым ухэгупшысы­хьэзэ дэгъоу уеджэн фае, пстэуми тфи­мыкъурэ уахътэр ащ ищыкIагъ.

— Къэбар жъугъэм иамалхэри электроннэ шIыкIэм техьанхэ фаеу щыIэныгъэм чIыпIэ ригъэуцуагъэх. Ау сэ сицыхьэ телъ мыщ фэдэ район гъэзет цIыкIухэр тхьапэм тетэу джыри бэрэ къызэрэдэкIыщтхэм. ГущыIэм пае, Адыгэкъалэ е нэмыкI псэупIэ мыинхэм адэсхэр зэкIэ зэрэшIэх. Арышъ, гъэзетыр къызэдахэу яIахьыл, ягъунэгъу е янэIуасэ горэм исурэт итэу залъэгъукIэ лъэшэу мэгушIох. Социальнэ хъытыухэм тхыгъэшхохэр арыбгъэуцонхэу зэрэмыхъурэр, тхьапэм тетэу къыдэкIырэ гъэзетхэм ахэр зэрарыфэхэрэр джыри зы шIуагъэу щыт. Ащ фэдэ купкI зиIэ тхыгъэшхохэр ары журналистым уасэ къызэрэфашIырэр, — хигъэунэфыкIыгъ ПхъэчыяшIэ Суандэ.

Иедзыгъохэр, егъэжьэпIакIэхэр

Илъэс къэс гъэзетым кIэ горэ зэрахалъхьащтым Iоф дэзышIэхэрэр ыуж итых. ИлъэсиплI хъугъэ Iофтхьабзэу «Тотальный диктант» зыфиIоу Адыгэкъа­лэ щызэхащэрэм гъэзетэу «Единствэр» зикIэщакIор.

— 2019-рэ илъэсым мы Iофтхьабзэм ишъолъыр штаб къыддыригъашти, редакцием площадкэ къыщызэIутхыгъ, — къе­Iуатэ редактор шъхьаIэм. — Нэужым «Тотальнэ диктантым» иофициальнэ сайт ащ хэлэжьэрэ къалэхэм яспискэу къи­хьэрэм тэри тыхэфагъ. 2022-рэ илъэсым мыщ нэбгырэ 41-рэ щытыугъоин тлъэ­кIыгъ. Ары пакIошъ, спонсорхэр къыхэд­гъэ­лажьэхи, дэгъу дэдэу зытхыгъэхэм нэпэеплъ шIухьафтынэу афэтшIыгъэхэм лъэшэу ащыгушIукIыгъэх.

ИкIыгъэ илъэсым проектыкIэу «МыкIо­дыжьыщт полк» зыфиIорэр гъэзетым инэкIубгъохэм щыпхырыщыгъэныр рагъэжьагъ. Мыщ епхыгъэ материалхэр къэуугъоинхэм ыкIи бгъэтэрэзынхэм IофшIэнышхо текIуадэ. Арэу щытми, ветеран нэбгыри 100-м ехъумэ а уахътэм къыкIоцI гъэзетым ягугъу къыщашIын алъэкIыгъ. АщкIэ къызэрафэразэхэр къыраIотыкIэу нэбгырабэ къафытеуагъ.

«Социальнэ контракт» зыфиIорэ едзы­гъор лъэшэу гъэзетеджэхэм агу рихьы­хэрэм ащыщ. Мыр республикэм зэрэщыпхыращырэр къызэраIуатэрэм дакIоу, ар зэрэбгъэпсыщтым ищыкIагъэхэр, зэкIолIэщтхэр игъэкIотыгъэу алъагъэIэсых. Джащ фэдэу ащ зишIуагъэ къекIыгъэхэу, егъэжьапIэ зыфэхъугъэхэри зэ­лъарагъашIэх.

ЗекIоным, спортым алъэныкъокIэ зэнэкъокъоу зэхащэхэрэми, ныбжьыкIэхэм зэпхыныгъэ пытэу адыряIэм зызэрэрагъэушъомбгъурэми Суандэ игъэкIотыгъэу къатегущыIагъ.

IофышIэ купыр

Адыгэкъалэ игъэзетэу «Единствэм» щылэжьэхэрэр бэ мыхъухэрэми, зэгурыIожьхэу, аIэ зэкIэдзагъэу, ясэнэхьат хэшIыкI куу фыряIэу Iоф ашIэ.

Редактор шъхьаIэм игуадзэр зэлъа­шIэрэ журналистэу ыкIи тхакIоу Кушъу Аслъан. Илъэс 36-рэ хъугъэ журналистикэм зыщылажьэрэр. АР-м изаслуженнэ журналист, Адыгеим ыкIи Краснодар краим литературнэ ыкIи журналист тын лъапIэхэм ялауреат, урысые литературнэ зэнэкъокъу пчъагъэхэм текIоныгъэхэр къащыдихыгъ, журналистикэм ылъэныкъокIэ АР-м и ЛIышъхьэ ыцIэкIэ агъэнэфэгъэ шIухьафтыныр 2018-рэ илъэсым къыфагъэшъошагъ.

ПшъэдэкIыжь зыхьырэ секретарыр Мамыекъо Сусан, 1985-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу мыщ Iоф щешIэ.

Къэбархэм ыкIи чIыпIэ зыгъэIоры­шIэжьыным иIофыгъохэмкIэ отделым иредакторыр Устэкъо Маргарит. Илъэс 30 хъугъэ редакцием зыIутыр. Респуб­ликэ творческэ зэнэкъокъухэм пчъагъэ­рэ текIоныгъэр къащыдихыгъ. «Тотальнэ диктантыр» щэгъогогъурэ дэгъу дэдэу зытхыгъэхэм ащыщ.

Илъэс 30 хъущт мы гъэзетым Тыркоо Мурат Iоф зыщишIэрэр. Ар культурэмкIэ ыкIи спортымкIэ отделым иредактор.

Мыхэм ягъусэх техническэ IофышIэхэу Блэгъожъ Бэлэ, Хъот Бэлэ, Триш Марыет ыкIи Мамый Светланэ.

Джахэр ары Адыгэкъалэ игъэзетэу «Единствэр» зыфиIорэр къыдэкIыным, ар цIыфхэм ашIогъэшIэгъоныным непэ дэлажьэхэрэр. Тисэнэхьатэгъухэм мэфэкIымкIэ тафэгушIо ыкIи гъэхъэгъакIэ­хэм афэкIонхэу тафэлъаIо.

Iэшъынэ Сусан.