2012-рэ илъэсым ибжыхьэ агъэуцугъ ижъырэ адыгэ лIакъоу Мыгухэм ятамыгъэу къуаджэу ШэхэкIэй дэжь щытыр.

«Мыгухэм ямыжъосын» ащ мы чIыпIэм щыпсэухэрэр зэре­джэхэрэр. Ар ШэхэкIэй ичIыпIэ дахэхэм ащыщ зэрэ­хъугъэм имызакъоу, ялъэпкъкIи, аныбжьыкIи зэфэшъхьафхэу цIы­фыбэ къызэзыщэлIэрэ гупчэ ­хъугъэ.

«Псыкъефэх 33-кIэ» заджэ­хэрэ чIыпIэм екIурэ гъогури ащ блэкIы. Кавказ заом ыпэкIэ псыхъохэу Шэх хэлъэдэжьырэ Мыгупсым дэжь Мыгу хьаблэр щысыгъ. Арышъ, зыгъэпсэфыгъо уахътэхэм зекIо къэкIогъэ нэ­бгырэ мин пчъагъэ Мыгу лIа­къом ичIыгужъ щызэблэкIы.

Адыгэу IэкIыб къэрал е Урысыем инэмыкI чIыпIэхэм къары­кIыхэрэр яхэгъэгу ишъхьафитныгъэ фэбанэзэ зыпсэ зы­ты­гъэхэм шъхьащэ афашIынэу ары мы чIыпIэм къызкIакIохэрэр. ЕгъашIэм нэкIынэу къэнэгъэгъэ чIыгум псэ къыпыкIэжьи, икIэрыкIэу жьы къызэрищэжьыгъэр ахэм зэкIэми къыхагъэщы...

Мыгу лIакъом итарихъ мы чIыпIэм, псыхъоу Шэх икIэй, къызэрэщежьэрэр джы нэфэ шъыпкъ. Ар бэ къэзыушыхьатырэр, тарихъ тхылъхэм яза­къоп. Анахь шъхьаIэр ижъырэ Iор-Iуатэхэмрэ мы чIыпIэхэм ятопонимикэу джы тэ къыднэсыжьыгъэмрэ. Ащ тетэу лIэшIэгъурэ ныкъорэ зытешIэм ыуж Мыгу лIэкъошхом къыхэкIы­гъэхэу джы Адыгеим, Краснодар краим ыкIи Урысыем инэмыкI чIыпIэхэм ащыпсэурэм алъапсэ къыфагъэзэжьыгъ. Лъа­къом щыщ­хэм къызэрэхагъэщырэмкIэ, мыжъосыныр адыгэ пстэумэ афэдэу тхьамыкIагъор къызэпызычыгъэ Мыгухэм ягугъэ итамыгъэу мэхъу. Ащ лIа­къом икъуаджэу мы чIыпIэм щытыгъэм изэтегъэуцожьын къы­кIэлъыкIощт, ар къадэхъунэу тэгугъэ.

ШэхэкIэй и Мафэ зыщыха­гъэунэфыкIырэм тефэу къызэIуа­хыгъэ шIэжь тамыгъэр мы чIы­пIэм екIоу хэуцуагъ. Мыщ дэжьым Кавказ заом хэкIодагъэхэм яшIэжь мафэ фэгъэ­хьыгъэ зэхахьэхэр щызэхащэх, Мыгу лIакъом щыщхэр бэрэ щызэIокIэх. ЧIыпIэу къызэлъиубытырэр зэтегъэпсыхьагъ, сыдигъокIи къабзэ.

Ар загъэуцугъэм ыуж илъэсипшI зытешIэм Мыгу лIэужиплIым ащыщхэу нэбгырэ 500 фэдиз къыщызэрэугъоигъагъ, хьакIэхэри яIагъэх. Тарихъ шIэ­жьым икъызэтегъэнэн, зэпхыны­гъэ яIэным, унэгъо шэн-ха­бзэ­хэр гъэпытэгъэнхэм мэхьанэу яIэм ахэр тегущыIэгъагъэх. КъызтекIыгъэхэм яшIэжь зыщамыгъэкIодырэ Кавказэу «шъхьа­фитныгъ», «цIыфыгъ», «чIыгужъ» зыфиIорэ гущыIэхэр зыщагъэлъапIэхэрэмкIэ ар символичнэу щыт. «Кавказ имыжъохэми лъа­­псэ яI» аIо…

НЫБЭ Анзор.