Хабзэ зэрэхъугъэу, Урысые печатым и Мафэ ехъулIэу ягугъу тэшIы хэутыным зиIофшIэн епхыгъэхэм, Адыгэ республикэ гъэзетхэу «Адыгэ макъэм» ыкIи «Советскэ Адыгеим» анэмыкIэу район ыкIи къалэ пэпчъ чIыпIэ гъэзетхэр яIэх.

IофшIэныр апэ езыгъэжьэгъа­гъэхэм ащыщ Шэуджэн районым ит редакциер. Мыгъэ илъэс 88-рэ хъущт апэрэ гъэзет номерыр къызыхаутыгъагъэр. Редакцием гъогу дахэ, гъогу гъэшIэгъон къыкIугъ. Районым ищыIэкIэ–псэукIэ, ихъухьэрэ пстэур, зэхъокIыныгъэу щыхъухэрэр игъэ­кIотыгъэу гъэзет нэкIубгъохэм къарэхьэ.

Гъэзетым къы­кIугъэ гъогур

«Колхозный путь» аIуи зэджэгъэхэ гъэзетым иапэрэ номер 1935-рэ илъэсым ищылэ мазэ къыдэкIыгъагъ. Нэужым, илъэс заулэ тешIагъэу, ащ ыцIэ «Колхозная жизнь» хъугъагъэ, «Лени­нец» ыцIэу къыдэкIэуи къыхэ­кIыгъ. 1959-рэ илъэсым район гъэзетхэр зэфашIыжьыгъагъэх, ау 1966-рэ илъэсым къыщегъэ­жьагъэу IофшIэныр аублэжьыгъ, район гъэзетым «ЗарякIэ» еджа­гъэх. Ащ апэрэ редакторэу иIагъэр къуаджэу Мамхыгъэ щыщэу, Адыгеим изаслуженнэ журналистэу, илъэс пчъагъэрэ республикэ гъэзетэу «Адыгэ макъэм» хьалэлэу Iоф щызышIэгъэ ЛIэхъусэжъ Хьаджэрэтбый ары. Ащ ригъэжьэгъэ IофшIэныр пидзэжьыгъ Тхьайшъэо Тасим.

Щытхъур къалэжьыгъ

Гъэзетым игугъу пшIы зыхъу­кIэ, шъхьафэу Тхьаишъэо Тасим укъытегущыIэныр къелэжьы. Илъэс 30-м ехъурэ «Зарям» ар иредактор шъхьэIагъ, гъэхъэгъэ­шIухэм анэсыгъэу идунай ыхъо­жьыгъ. ИщыIэныгъэ зэрипхыгъэ сэнэхьатым ар фэшъыпкъагъ, пэщагъ, нэужым илъэс пчъагъэрэ пшъэдэкIыжь зыхьырэ секретарэу Тасим Iоф ышIагъ. Ащ фэдэу исэнэхьат ыгъэлъапIэу узэрихьылIэщтыр макIэ. Нэфшъа­гъом къыщегъэжьагъэу пчыхьэм нэс зэсэгъэ зэрэхаутырэ машин­кэмкIэ тарихъым къыхэнэжьыгъэ статья гъэшIэгъоныбэ ыгъэхьазырыгъ, гъэзетыр гъэшIэгъонэу зэхигъэуцуагъ, журналистхэм къатхыгъэхэм яджагъ. Тхьа­ишъэо Тасим республикэм изаслуженнэ журналистыгъ, хэутын IофшIэным иветераныгъ, ау ащ ры­къэеу щытыгъэп. Къыхэзгъэщы сшIоигъу иIофшIэн ежь хэшIыкIышхо зэрэфыриIэм дакIоу ныб­жьыкIэхэу мы лъэныкъомкIэ апэрэ лъэбэкъухэр зышIыхэрэм IэпыIэгъу, упчIэжьэгъу зэрафэ­хъу­гъэр. Ахэм сэри сызэращыщыр насыпыгъэкIэ сэлъытэ. Журналист сэнэхьатыр къыс­IэкIэхьанымкIэ IэпыIэгъушхо къысфэхъугъ. Ащ къыкIэрысхыгъэ шIэныгъэхэр сигъогогъух, непи ахэм сарэгъуазэ.

2003-рэ илъэсым Къыкъ Ас­лъан редактор IэнатIэм Iухьагъ. Москва къэралыгъо университетым журналистикэмкIэ ифакультет ащ къыухыгъэу щытыгъ. Гъэзетым инэкIубгъохэм ятеплъэ, ащ къыщыхаутырэ къэбархэр еджэрэ цIыфхэм ашIогъэшIэгъонэу гъэпсыгъэным ащ лъэшэу гъунэ лъифыщтыгъ. Къыкъ Аслъан пэщэ хэхыгъэу, цIыфыгъэ хэлъэу, бэ къымыIоу, игущыIэхэм купкI ин яIэу щы­тыгъ. «Статьям Iоф дапшIэ зыхъукIэ, зыгорэм письмэ фэп­тхэу е фэпIуатэу къызышIогъэшI, уитхыгъэ еджэрэ цIыфым гурыIогъошIу фэхъунэу, пыщагъэу еджэнэу птхын фае» зэриIощтыгъэр бэрэ сыгу къэкIыжьы. Къыкъ Аслъан ятэ илъэуж тетэу псэугъэ. Ащ фэдэу ежьыри журналистыгъ, коммунистыгъ, партиеу зыхэтым шъыпкъэныгъэ фыриIагъ. Илъэс 16-рэ ар «Зарям» пащэу иIагъ. 2019-рэ илъэсым игъонэмысэу идунай ыхъожьыгъ.

Инепэрэ мафэхэр

Район гъэзетым непэ Iоф щызышIэхэрэм зэгурыIоныгъэ азыфагу илъэу, нэбгырэ пэпчъ исэнэхьат фэшъыпкъэу шъхьадж къытефэрэр зэрифэшъуашэу егъэцакIэ. Iэшъхьэмэфэ Жаннэ къыхихыгъэ сэнэхьатым ыгу етыгъэу рэлажьэ. Сыд фэдэрэ лъэныкъо зигъэзагъэми, гъэзет­еджэхэм гурыIогъошIу афэхъу-­нэу матхэ, игупшысэхэр алъегъэIэсых. ЛъэгэпIэ инхэм анэсыгъ, редактор шъхьаIэм иапэрэ гуадзэу илъэс пчъагъэрэ Iоф ышIагъ, 2019-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 2022-рэ илъэсым нэс редактор шъхьэIагъ. ЩыIэныгъэм къыздихьыгъэ зэхъокIыныгъэхэм апкъ къикIыкIэ непэ редакциер зыкI къэбарлъыгъэIэс Гупчэ ашIыжьыгъ, пащэм игуа­дзэу джы ащ Iоф ешIэ.

— УгукIэ уфэмыеу гъэзетым ущылэжьэн плъэкIыщтэп. СыдигъокIи сиIоф­шIэн сшIогъэшIэгъон, лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ уишIэныгъэхэм ахегъа­хъо, нэIосакIэхэр ошIых. ЦIыфхэр птхыгъэм еджагъэхэу, ашIогъэшIэгъоныгъэу къызыуаIожькIэ, гухахъо хэогъуатэ. Тигъэ­зетеджэхэм апай Iоф зыкIатшIэрэр, ашIогъэшIэгъонэу ежэх. Тигъэзет анахьэу социальнэ-экономическэ лъэныкъохэм япхыгъэ тхыгъэхэр ары къихьэхэрэр. Лъэпкъ проектхэм яшIуагъэкIэ рай­оным хэхъоныгъэу ышIыхэрэр тигъэзет­еджэхэм алъытэгъэIэсы. Джащ фэдэу цIыф жъу­гъэхэм ягугъу бэрэ тэшIы. Медицинэм, гъэсэныгъэм, мэкъу-мэщым, спортым алъэныкъокIи бэ къи­хьэрэр. 2018-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу социальнэ сеть тиIэ хъугъэ. ЩыIэныгъэм къыздихьырэ зэхъокIыныгъэхэм адиштэу Iоф тэшIэ, хэхъоныгъэхэр зэрэтшIыщтым тыпылъ. Апэрэ гъэзет номерыр къызыдэкIыгъэм илъэс 88-рэ тешIагъэми, ар жъы хъурэп. ЩыIэныгъэм дырегъаштэ, ыпэкIэ тылъэкIуатэ — еIо Жаннэ.

Илъэс 30 шIэхэу хъущт Iэшъхьэмэфэ Жаннэ «Зарям» зыщылажьэрэр. АР-м изаслуженнэ журналист, Адыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет ыкIи район администрацием ящытхъу тхылъ пчъагъэ иI.

Журналист ныбжьыкIэхэу Псэунэ Ритэрэ Хъуажъ Марыет­рэ яIофшIэн шIу алъэгъу. Материал гъэшIэгъонхэр, дэгъухэр атхых. Сурэтхэр Аулъэ Зураб тырехых. Шэуджэн Заремэ пшъэ­дэкIыжь зыхьырэ секретарэу мы аужырэ илъэсхэм Iоф ышIагъ, сабый къыпыфагъэу унэм джы ис. Редакцием джащ фэдэу илъэс пчъагъэ хъугъэу Iоф щашIэ корректорэу Хьакъуй Аминэт, ПIатIыкъо Розэ, водителэу Дзыбэ Хьамедэ. Бухгалтерэу Дзыбэ Азэ, системнэ администраторэу Даур Айдамыр япшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу агъэцакIэхэзэ мыщ щэлажьэх.

Шъхьафэу ягугъу къэпшIын фае Сихъу Марыет, Аулъэ Людэ, ГутIэ Марыет, Любовь Волковам, Дзыбэ Нурет, Хьамырзэкъо Мерэм. Илъэсыбэрэ район гъэзетым ахэр щылэжьагъэх, мыхэм ыкIи нэмыкIхэу Iоф щызышIагъэ­хэм ягъэхъагъэхэр кIодыхэрэп.

ЗэхъокIыныгъэхэр

Непэ Шэуджэн районым къы­щыдэкIырэ гъэзетым зэхъокIыныгъэ инхэр фэхъугъэх. 2022-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу рай­оным щызэхащэгъэгъэ телевидениемрэ редакциемрэ зэхагъэ­хьажьыгъэх. ЗыкI къэбарлъыгъэ­Iэс гупчэ ашIыжьыгъэх. Ащ ипа­щэу КIубэ Любовь гущыIэгъу тыфэхъугъ.

— ЩыIэныгъэр лъэкIуатэ, шапхъэу щыIэхэр зэхъо­кIых, цIыфхэм дунэе хъытыур нахь къызфагъэфедэ. Ащ къыхэкIыкIэ тэ ти­IофшIэни зэхъокIыныгъэ­хэр фэхъугъэх. Тигупчэ тIоу гощыгъэ: хэутынымкIэ отделыр, электроннэ шIыкIэм тетэу къыдэкIыгъэнымкIэ. Видеотехыгъэ­хэр джы сайтым къитэ­гъахьэх, ащ нэмыкIэу социальнэ сетьхэм зэкIэми нэкIубгъохэр ащытиIэхэу Iоф тэшIэ. Ащ ишIуагъэ­кIэ джы тирайон закъоп къытэплъын е тикъэбархэм яджэн зылъэкIырэр, — еIо Любовь.

НэмыкI гъэзетхэм афэдэу «Зарям» гумэкIыгъо шъхьаIэу иIэр кIатхэхэрэм япчъагъэ нахь макIэ зэрэхъугъэр ары. Ащ ушъхьагъу гъэнэфагъэхэр иIэх, кIэтхапкIэм къыхэхъуагъ, почтальонхэм тэрэзэу афахьыжьырэп, нэмыкIхэри. Амалэу щыIэмкIэ хэкIыпIэхэр къызэрагъотыхэрэр пащэм къыIуагъ.

Сыд фэдиз уахътэ тешIагъэми, гъэзет нэкIубгъохэм къарыхьагъэр кIодыщтэп. Шъыпкъэ, ныбжьыкIэхэм интернетыр нахь къызфагъэфедэ, IэшIэх къащэхъу, ау гъэзетым еджэу тиIэри ма­кIэп.

Апэрэ лъэбэкъу щызыдзыгъэхэр

КIэухым къыхэгъэщыгъэн фае «Зарям» IофшIэныр щезыгъэжьэгъэ нэбгырэ пчъагъэ республи­кэмкIэ къэбарлъыгъэIэс амалхэм яIофшIэн зэрэщылъагъэкIотагъэр, ахэм ащыщхэр лъэгэпIэ инхэм зэранэсыгъэхэр. ГущыIэм пае, республикэ гъэзетэу «Советская Адыгея» зыфиIорэм иредактор шъхьаIэ иапэрэ гуадзэу илъэс пчъагъэрэ Iоф ышIагъ Тамара Кушнир, мы гъэзет дэдэм илъэс пчъагъэрэ щылэжьэгъэ Александр Данильченкэр. «Адыгэ макъэм» Iутыгъ ЛIэхъусэжъ Хьаджэрэтбый. Шъаукъо Аслъан­гуащи, тхыгъэм иавтори мы гъэ­зетым иIофышIэх. Джащ фэдэу Мыекъопэ районым къыщыдэкIырэ гъэзетэу «Маяк» зыфиIорэм иредактор шъхьаIэ иапэрэ годзэ IэнатIэ нэсыгъ Клара Горяйновар. Къатмэс Фатимэ «Адыгэ макъэми» телерадиокомпаниеу «Адыгея» зыфиIорэми Iоф ащишIагъ. АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм ипресс-къулыкъу непэ хэт Тамара Сидельниковари мы район гъэзетым щылэжьагъ.

ДЕЛЭКЪО Анет.