Адыгэ къуаер УрысыемкIэ анахь зэлъашIэрэ шъолъыр нэпэеплъи 3-м ащыщ хъугъэ.

Дунэе хъытыум щашIыгъэ ушэтынхэмкIэ, тикъэралыгъо инэпэеплъымэ ащыщэу апэрэ чIыпIэм щыI. Тулэ къыщашIырэ пряникым процент 57-мэ амакъэ фа­тыгъ. Оренбург къыщыдагъэкIырэ цы шъхьатехъор ятIонэрэ чIыпIэм щыт, процент 37-мэ ащ амакъэ фатыгъ, адыгэ къуаер ящэнэрэ хъугъэ, ащ процент 35-мэ дырагъэштагъ.

Адыгэ къуаер нахь зэлъашIэ зэрэхъу­гъэм Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат рэгушхо: — Адыгэ къуаер анахь къахэщырэ гъомылэпхъэ шъхьаIэу тиI. Ар бэмэ зэлъашIэ ыкIи къыкIэупчIэх. Хабзэ зэрэтфэхъугъэу, адыгэ къуаер къыдэзыгъэкIыхэрэм IэпыIэгъу тафэ­хъущт ыкIи цIэрыIо хъугъэу тикъуае ифестиваль тапэкIи зэхатщэзэ тшIыщт, ар зищыкIэгъэщт чIыпIакIэм игъэ­хьазырын тыдэлажьэ. Нахь цIыфыбэ хэлэжьэн ылъэкIынэу, хьэкIабэ къе­кIолIэнэу ар гъэпсыгъэщт. НэмыкI лъэпкъ нэпэеплъэу тиIэхэми ягъэлъэ­гъуапIэу ар хъущт.

АР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ къызэритырэмкIэ, гъэщ хъызмэтшIэпIэ инхэу Адыгеим итхэм илъэсым щэ тонн 270-рэ къыдагъэкIыжьы. Адыгэ къуаер къыдагъэкIынымкIэ фитыныгъэр яIэу унэе хъызмэтшIэпIи 10 Адыгеим ит. 2012-рэ илъэсым щыублагъэу тилъэпкъ ишхыныгъо шъхьаIэ шъолъыр чыжьэхэми анагъэсы. Гъэщ хъызмэтшIэпIэ инэу тиIэхэм 2022-рэ илъэсым адыгэ къое ыкIи ащ хэшIыкIыгъэ гъомылэпхъэ тонн мин 25-рэ къыдагъэкIыгъ. 2021-м къыдагъэкIыгъагъэр тонн мин 21,6-рэ. 2023-рэ илъэсыми адыгэ къуаеу къыдагъэкIырэм ипчъагъэ хъызмэтшIапIэхэм джыри хагъэхъон ямурад. Идэгъугъэ изытет зэщымыкъоным, къуаер зыщыIуагъэ­кIыщт чIыпIэхэм ахагъэхъоным дэлэжьэщтых.

Адыгеир къоешIыхэмкIэ баи. Адыгэ къуаер гъэщ хъызмэтшIапIэхэм ямызакъоу унэе хъызмэт зезыхьэхэрэми рахы, агъэгъу, шъолъыр зэфэшъхьафхэм ащыIуагъэкIы. Фэдз щыщэу Мерэм Беслъан къыдигъэкIырэ адыгэ къуаер Москва ещэ. Илъэсым къое тонн 12 къешIы. Ащ идэгъугъэ нэмыкIхэм зэлъя­зыгъашIэхэрэм ар ащыщ, ащ рэгушхо. — Сыадыг зыIоу дунаим тетхэмкIэ лъэшэу тигуапэ тикъуае ыцIэ нахь лъэшэу зэрэIурэр. IэкIыб къэралхэм ащыпсэухэрэми, хэкум исхэми зэкIэми тичIыналъэ, тишэн-хабзэхэр тыгу илъых. Тикъуае нахь IэшIу тшIын, тегугъун! Адыгэ унагъо щыIэп адыгэ къуаер имылъэу, щамышхэу. Ащ Iэзэгъубэ хэлъ. Къое дэгъу тицIыфхэм аIэкIэхьанэу, ашхынэу ары тызыпы­лъыр. Ащ тапэкIи тыдэлэжьэщт, — еIо Беслъан.

Цышэ Казбек адыгэ къуаер къызэрэдигъэкIырэм имызакъоу, ащ изехьан, хашIыкIырэ гъомылапхъэхэм яупщэрыхьэкIэ зэфэшъхьафэу щыIэхэм якIэугъоякIу. Адыгэ къуаер ягъэшIэгъэнымкIэ зишIогъэшхо къэкIуагъэхэм ащыщэу ащ ылъытэрэр Тэхъутэ­мыкъое районым ит щэпIэшхоу «Мега-Адыгеим» къэгъэлъэгъон ермэлыкъхэр зэрэщызэхащэщтыгъэхэр ары.

МКъТУ-м гъомылэпхъэшIынымкIэ технологиехэр зыщызэхафыхэрэм ифакультет икIэлэ­егъаджэхэм зэпхыныгъэ ады­­риIэу, адыгэмэ Iэнэ зехьа­кIэу, гъомылэпхъэ зэкIэлъыкIуа­кIэу пэсэрэ зэманым яIагъэм икъы­хэгъэщыжьын Цышэ Казбек ишъыпкъэу ыуж ит. Хьалыгъур зэкIэмэ апэу Iанэм зэрэтырагъэуцощтыгъэм, нахьыжъэу Iа­нэм пэсым апэ шхыныр зэрэпа­гъохыщтыгъэм, нэмыкI шэн-зе­кIокIэ дахэу тхэлъыгъэхэм якъэ­ухъумэн ныбжьыкIэхэр къы­­фэгъэущыгъэнхэ фаеу елъы­тэ.

— Непэ адыгэ къуаем чIыпIэ хэхыгъэ зэриубытыгъэм тыщэгушIукIы, тапэкIи тихабзэхэм зыкъядгъэIэтын фае, — хегъэунэфыкIы Цышэ Казбек.

Ащ фытегъэпсыхьэгъэ проектыкIэхэм язэшIохын ахэлэжьэным зэрэфэхьазырыр иIоф­шIэнкIэ къеушыхьаты.

Тэу Замир.