ИлъэсыкIэр къихьанкIэ мэфэ заул ныIэп къэнагъэр. ПэшIорыгъэшъэу шIухьафтынхэр бгъэхьазырхэмэ нахьышIу, сыда пIомэ уасэхэр къы­зэрэдэкIуаехэрэм дакIоу, узыфаер умыгъотыжьын плъэкIыщт.

Аужырэ илъэсхэм тищыIэныгъэ куоу къыхэхьагъ ИнтернеткIэ тыщэфэныр, ар IэшIэх, тучанхэр, бэдзэрхэр къэмыкIухьэхэу, унэм уисэу узыфаер къыхэохы, мэфэ заулэкIэ къыпIокIэ. Шъыпкъэ, пщэфырэм идэгъугъэ къызэрэпшIошIы­щтыгъэу къычIэмыкIыжьэуи мэхъу, дагъо иIэуи къыхэкIы. Мыщ дэжьым сыда пшIэщтыр? Мы упчIэм фэгъэхьыгъэу бэмышIэу Роспотребнадзорым ыгъэхьазырыгъэр «Урысые гъэ­зетым» къыщыхаутыгъ. ХэкIыпIэу щыIэхэм ащыщхэр:

1. Маркетплейсхэу Wildberries, OZON, Яндекс.Маркет, СберМегаМаркет ыкIи нэмыкIхэр цIыфхэм жъугъэу агъэфедэх. Унэе предприятие зэфэшъхьаф­хэм ятовархэр ахэм ащащэх. Ежь площадкэхэри щэнхэ алъэ­кIыщт. «О защите прав по­требителя» зыфиIорэ Законым ипэублэ ар къыщеIо.

2. Пщэфырэм идэгъугъэкIэ къыдэзыгъэкIырэр ары пшъэ­дэкIыжь зыхьырэр. Ау урысые законодательствэм къызэрэ­щыдэлъытагъэмкIэ, щакIоми дао фэпшIын уфит. ЩакIо пэпчъ ар ешIэ ыкIи итовар идэгъугъэ гъунэ лъифыныр ипшъэрылъ шъхьаI. (Хэбзэгъэуцугъэм ия 18-рэ ыкIи ия 19-рэ статьяхэр).

3. Ежь маркетплейсыр щакIоу щымытмэ, товарым идэгъугъэкIэ даор ыштэныр ыкIи зэхифыныр ипшъэрылъхэм аха­хьэ­рэп. Ау площадкэм щакIомрэ щэфакIомрэ зэфищэнхэ, по­средник ар хъун ылъэкIыщт. Маркетплейсым ипшъэдэкIыжьхэр хэбзэгъэуцугъэм ия 12-рэ статья ипунктхэу 2.1-м, 2.2-м, 2.3-м арытых.

4. Зыгорэ пщэфы зыхъукIэ щакIор аушъэфын фитхэп. АщкIэ къэбарыр товарым икар­точкэ е электроннэ чекым ате­тын фае.

5. Заказ пшIы зыхъукIэ товарым фэгъэхьыгъэу ащ пытхыхьагъэм, цIыфэу зыщэфы­гъэхэм къатхыхэрэм уяджэмэ, видео ыкIи сурэттехыгъэу къыпалъхьэхэрэм уяплъымэ на­хьы­шIу. УпчIэ горэ уиIэмэ, щакIом фэбгъэхьын амал къыуеты. Джащ фэдэу рейтингэу щакIом иIэм уеплъын фае. Ащ къегъэлъагъо ыщэрэ товарым цыхьэ фэпшIын плъэкIыщтмэ.

6. Маркетплейсым янахьыбэм товарыр къызыкIожькIэ ууплъэкIун амал къыуаты. Дагъо горэ иIэ зыхъукIэ чIэпхы­жьырэп, ахъщэр птыгъахэми, къыпфырагъэгъэзэжьы.

7. Товарым дагъоу иIэр нахь кIасэу къыхэзыгъэщыгъэхэм «возврат товара» зыфиIорэ фэIо-фашIэр къызфагъэфедэн алъэкIыщт. Ащ ишIыкIэ маркетплейсым исайт ит.

8. Товарым щыкIагъэ иIэмэ маркетплейсыр къызфагъэфе­дэзэ щакIом къыпилъхьэрэ гарантиер имыкIызэ экспертизэ пшIын фае. Дагъо иIэу загъэу­нэфыкIэ, ыуасэ къыпфызэкIагъэкIожьы, экспертизэм ахъщэ пыкIодагъэмэ, ари щэфакIом къыратыжьы.

9. Гарантийнэ пIалъэу пы­лъыр илъэситIум нахь макIэми, производственнэ дагъо иIэу къызычIэкIыкIэ, ар пэрыохъу фэхъурэп.

10. Гарантийнэ пIалъэр имыкIыгъэмэ, щэфакIом экспертизэ ышIыныр ищыкIагъэп. Даоу иIэр щакIом фигъэхьымэ екъу. Дэо тхыгъэм итын ылъэкIыщтхэм ащыщхэр: — товарыр джащ фэдэкIэ къыфызэблахъужьынэу; — товарыр нэмыкIкIэ къызэблахъужьынэу, уасэр икIэ­рыкIэу къалъытэжьынэу; — уасэм къыщагъэкIэнэу; — товарым идагъо агъэтэ­рэзыжьынэу е зэрагъэцэ-­ кIэ­жьыгъэм ыуасэ къараты­жьынэу;

11. ЩакIом даор къызыфа­гъэхьыкIэ, товарыр ыштэжьын ыкIи ищыкIагъэу ылъытэмэ экспертизэ ышIын фае. ЩэфакIор ащ хэлэжьэн фит. Ау пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу ащэфыгъэ зыхъукIэ, щакIом лъэ­темытэу товарыр ыштэжьын ылъэкIырэп, ащ къыхэкIыкIэ ипшъэрылъхэр игъом ыгъэца­кIэхэрэп, пшъэдэкIыжьи ыхьын ылъэкIыщт.

12. Зэмызэгъыныгъэ яIэу, товарыр зыщэфыгъэм ежь зыгорэ ришIагъэу къышIошIы зы­хъукIэ (ушъхьагъу имыIэу то­варым зыгорэ ришIагъэу ыIон фитэп) щакIом иахъщэкIэ экспертизэ ашIы (щакIор хэукъуагъэ зыхъукIэ экспертизэм те­фэгъэ уасэр ащ еты).

13. Ахъщэм мэфипшIыкIэ къырагъэгъэзэжьын фае. Товарыр къызэблахъужьыным мэфи 7 пэIухьанэу щытыр. Уплъэ­кIунхэр ищыкIагъэ зыхъукIэ — мэфэ 20.

14. ПIалъэм благъэкIыгъэ зы­хъукIэ, товарым ыуасэ зы процент къытехъо.

15. УпчIэу къэуцухэрэм яна­хьыбэр зэхэфыгъэ мэхъу. ЛъэIу тхылъыр тэрэзэу амыштагъэ зыхъукIэ, ар маркетплейсым е щакIом илэжьэн ылъэкIыщт. Ащ фэдэ къыхэкIымэ, джыри зэ жъугъэхьыжь хэбзэгъэуцугъэр IэубытыпIэ шъушIызэ.

ИнтернеткIэ щэфэрэ цIыфхэм ащыщхэм гущыIэгъу тафэ­хъугъ, къарагъэгъэхьырэ товархэм агъэразэхэмэ зыщыдгъэгъозагъ.

Нэгъой Сусан:

— Сабый къызыспыфагъэм къыщегъэжьагъэу тучанхэр ­къэскIухьанэу игъо сифэрэп. ХэкIыжьыпIэу сиIэр ИнтернеткIэ сыщэфэныр ары. СищыкIэгъэ товархэр къыхэсэгъэщых, уасэу фашIырэм гъунэ лъысэфы, нахь пыут хъугъэу зыслъэгъукIэ къя­сэгъэгъэхьы. Анахьэу згъэфе­дэрэр Wildberries, OZON зыфиIохэрэр ары. Илъэс заулэу ИнтернеткIэ сызэрэщафэрэм, щыгъын тIогъогогъо згъэхьы­жьыгъ, джэгуалъэ гори зэкIэзгъэкIожьыгъ, мэфэ заулэкIэ ахъщэм къырагъэгъэзэжьыгъагъ. Шъыпкъэу пIощтмэ, осэ ин зиIэ техникэр къязгъэгъэхьынкIэ сэ­щынэ, ахэр тучан инхэу, гарантие къыпызылъхьэхэрэм къащысэщэфых.

Тыгъужъ Фатим:

— ИнтернеткIэ сыщэфэныр сэркIэ гупсэф, сыгу рехьы, сэ­гъэфедэ. КъыхэкIы осэ дэгъу-­ хэр яIэу. Ахэм затесэгъафэ. Зыгорэ сщэфын зыхъукIэ ыпэрапшIэу цIыфхэм къатхыхэрэм сяджэ, бэмэ агу рихьыгъэ зы­хъукIэ къясэгъэгъэхьы. Къыхэзгъэщымэ сшIоигъу, сфэмышIоу щыгъын ясымыгъэхьыжьыгъэмэ, дагъо иIэу, бырсыр сыхэфагъэу къыхэкIыгъэп.

Зыгъэхьазырыгъэр ДЕЛЭКЪО Анет.

Сурэтыр зэIухыгъэ къэбарлъыгъэIэс амалхэм къарытхыгъ.