ЗипсауныгъэкIэ щыкIагъэ зиIэ цIыфхэм уадеIэныр, щыIэныгъэр икъу фэдизэу зэхябгъэшIэныр, зылъымыIэсышъущтыгъэхэ гъунапкъэхэр апэблагъэ афэпшIынхэр зигъо Iофтхьабзэхэм ащыщ. Социальнэ купхэм атегъэпсыхьэгъэ зекIо гъогухэм язэхэщэн игъэкIотыгъэу Iоф дашIэу аублагъ.

ЧыжьэкIэ уяплъымэ, мы зекIо купыр Гъозэрыплъэ идэхагъэ зыщагъэгъозэнэу къакIохэрэм зэратекIырэ щыIэп. Ау нахь гуфаплъэу уазхаплъэрэм къыбгурэIо — зичэзыу хьакIэ купыр адрэмэ атекIы, анэхэм икъоу алъэгъурэп. Зипсауныгъэ зэщымыкъогъэ зекIохэм алъэгъурэм ренэу сурэтхэр атырахымэ, мыдрэхэр зэкIэмэ атеIабэх. Тыкъэзыуцухьэрэ дунаим икъоу зыхэмыплъэшъухэкIэ, аIэгушъо­хэмкIэ зэхашIэныр, зэрагъэлъэ­гъуныр ахэмкIэ хэкIыпI. АщыщыбэхэмкIэ мыщ фэдэ дэкIыгъор апэрэ. «Сопричастность» зышъхьэ проектэу «Туристическая Адыгея» зыфиIорэ шъо­лъыр зэхахьэм ыгъэцакIэрэм ихьатыркIэ ар зэхэщагъэ хъугъэ. Икъоу зымылъэгъухэрэм, зэхэзымыххэрэм апае зекIо лъагъо­хэр гъэпсыгъэным ар дэлажьэ ыкIи АР-м и ЛIышъхьэ ифонд къытIупщыгъэ ахъщэ IэпыIэгъум­кIэ ар гъэцэкIагъэ мэхъу. ДжырэкIэ зымылъэгъухэрэмрэ зэхэ­зымыххэрэмрэ апае агъэлэжьэн алъэкIыщт зекIо лъагъохэр Iоф­тхьабзэм Iоф дэзышIэхэрэм ауплъэкIух, афэукIочIымэ, агу рехьымэ зэрагъашIэ. Ащ елъы­ты­гъэу зекIо лъэгъуитIур Мые­къуапэ щырекIокIыгъах, джы ящэнэрэр Гъозэрыплъэ ща­ушэты.

«Зымылъэгъухэрэм ыкIи зэ­хэзымыххэрэм апае зэхэу­шъхьафыкIыгъэу экскурсиитIу Мыекъуапэ щыредгъэкIокIыгъах. АшIогъэшIэгъонэу къалэм къыщакIухьагъ, чIыпIакIэхэр къызфызэIуахыгъэх. ЗекIохэр Мые­къуапэ имызакъоу, гъунэгъу Пшызэ шъолъырым ипсэупIэхэу Шытхьалэрэ Лабинскэрэ къарыкIыгъэх. Къалэм итарихъ, къырыкIуагъэм имызакъоу, адыгэ шхыныгъохэми нэIуасэ афэтшIыгъэх. Джы чэзыур къушъхьэ­лъэ Адыгеим нэсыгъ», — къе­Iуатэ проектэу «Сопричастность» зыфиIорэм игъэцэкIэн дэлэжьэрэ Марина Мельник.

Зымылъэгъурэ зекIохэм апае Гъозэрыплъэ хэхыгъэ лъагъохэр зэримыIэм ыпкъ къикIэу купым зекIозещэ нэбгыриплI кIыгъу. НахьышIуIоу зылъэгъухэрэр язакъоу мэзекIохэмэ, нахь дэ­иIохэр аIэдэжьэу зэращэх. Мыщ фэдэ дэкIыгъом зекIозещэхэр фагъэхьазырыгъэх, икъоу зымылъэгъурэ зекIохэр зэрэщызепщэщтхэм, узэрадэгущыIэщтым фырагъэджагъэх, сыда пIомэ зылъэгъурэм чъыгыр къеухьэмэ, зынэ къыщыкIагъэм ар епIон, депщэкIын фае, ыIэ пIыгъэу зепщэщтхэри къахэкIых.

«Сэ зекIозещэу сызылажьэ­рэр илъэсипшIым къехъугъ. Зе­кIо къызэрыкIоу къесщэкIыгъэхэм зипсауныгъэкIэ дагъохэр зиIэхэри мызэу, мытIоу къаха­фэщтыгъэ. «Адрэ зекIохэм тэри тафэд, егъэлыягъэу унаIэ къыттемыгъэт» аIощтыгъэми, ар сфэ­лъэкIыщтыгъэп. Зыдэсымы­шIэжьэу нахь салъыплъэу сыуб­лэщтыгъэ. Арышъ, джы сыздэлэжьэрэ зекIохэм якъещэкIын сыфэнэIосагъ сIоми сыхэукъощтэп. Ары нахь мышIэми, нахь куоу ахэм зафэзгъэхьазырыгъ, сыда пIомэ джы зы нэбгырэп Iоф зыдатшIэрэр — купышху. Агу хэмыкIынэу узэрадэгущыIэщтыр, екIолIакIэу къафэбгъотыщтыр, къызэрепщэкIыщтхэр — пстэури пшIэным мэхьанэшхо иI. Ащ елъытыгъэу бзэ къадэдгъотыгъэу сэлъытэ, нэмыкIэу тызэдэлэжьэшъущтэп», — икъоу зэхэзымыхырэ ыкIи зымэлъэ­гъухэрэ зекIо купхэр къезыщэкIырэ зекIозещэу Владлена Погосян игурышэ-гупшысэхэмкIэ къыддэгощагъ.

Мэзчэтыум илъагъоу километритIу фэдиз хъурэр зекIохэмкIэ ушэтыпIэ хъугъэ. ОхыпIэ ыкIи дэкIоепIэ пчъагъэу гъогууанэм иIэхэр пытагъэ ахэлъэу пстэуми аукIочIыгъ. ЦIыф къызэрыкIохэм сыхьаткIэ къакIурэ лъагъом фэдитIу уахътэ мыхэм тырагъэкIодагъэми, ренэу уцышъо чъыг инхэм ядэхагъэ алъэгъугъ, жьы къабзэр къащагъ, зэмысэгъэ зэхашIэхэр агъотыгъэх. Анахь шъхьаIэр — псауныгъэмкIэ щыкIагъэхэр зиIэ цIыфми иамал гъунапкъэхэр зэрэлъыкIотэшъущтхэр джыри зэ къаушыхьатыгъ. Вероникэ цIыкIум ар ышъхьэкIэ къыгурыIуагъ. Къушъхьэлъэ Адыгеим идэхагъэ джырэ нэс IорIотэжьэу ащ зэхихыхыщтыгъэмэ, джы ынитIоу макIэу зылъэгъухэрэмкIэ ар чIыопсым хэплъэн ылъэкIыгъ.

«Илъэсихэу сыныбжьым къы­кIоцI зыкIи къушъхьэлъэ Адыгеим сыщыIагъэп. Сянэшыпхъур бэрэ къакIоти, сурэтхэр сигъэлъэгъущтыгъэх, къысфиIуатэщтыгъ. Джы а пстэури сынитIукIэ слъэгъугъэ ыкIи лъэшэу сыгу рихьыгъ, сытхъэжьыгъ!» — мэгушIо икъоу зымылъэгъурэ зекIо ныбжьыкIэу Вероника Сахоцкаяр.

Мэзчэтыу лъагъом имыза­къоу, псэушъхьэу Гъозэрыплъэ хэсхэри, исп унэшхори зекIохэм зэрагъэлъэгъугъэх. ЧIыопсым имузееу чIыналъэу къаухъумэрэм итарихъ зыщызэгъэуIугъэр гъогууанэм икIэух хъугъэ. Хэ­ушъхьафыкIыгъэ хьакIэхэм якъэкIон пэшIорыгъэшъэу мыщ зыщыфагъэхьазырыгъ ыкIи музей чIэхьапIэм ахэм апае гъэлъэгъуапIэ хэхыгъэу ащыфагъэ­псыгъ. Гъозэрыплъэ кордоным иIофышIэхэм къызэраIуагъэмкIэ, япсауныгъэкIэ щыкIагъэхэр зиIэхэр мыщ фэдэу купышхоу къазэрафакIохэрэр апэрэ. ЫпэкIэ къяуалIэщтыгъэхэр зырызых ыкIи ахэр яIахьылхэм къащэщтыгъэх. Джы мыщ фэдэ зекIоным Адыгеим зэрэщыдэлэжьэщтхэм дакIоу чIыопс ухъумапIэм иIофшIакIэ зэбли­хъун имурад.

Анцокъо Ирин.