Укъызэрыхъухьэгъэ уна­гъом, ар зыщыщ лIакъом, лIакъор зыщыпсэурэ чылэм, а чылэр зыщыщ Адыгэ Рес­публикэм, ари зыхэт Урысыем тарихъ бай яI. Ар пшIэным пае икъежьэпIэ цыпэ къэуубытышъун фае.

А цыпэр пытэу зыубытышъу­кIэ, зы зэхэхъыхьагъэ дахэ горэ бгъэтIэпIырэм фэд. А хъэгъэ дахэр чылэм щыпсэурэ цIыфхэм язекIуакIэ, яIофшIакIэ охътэ гъэнэфагъэ горэм зэхихъэгъэ гъогужъыех. Ащ фэдэ гъогужъые пэпчъ чылэм щыщ горэм ищы­Iэныгъэ гъогу.

Зыр гъукIэ Iаз, кIыщым ма­шIор щыблэу, гъупчъэр, щэмэ­джыр, шIуанэр щишIымэ, щигъэ­чанэу… АхэмкIэ ашхыщтыр алэ­жьымэ, арыIуахыжьэу, яконхэр аушъэхэу, ямэкъу IатэхэмкIэ ябылымхэр агъэшхэкIхэу…

IутIэныр игъом къаугъоимэ, тыгъэми хэлъэу, жьауми чIэ­лъэу агъэгъушъымэ, пIуаблэр, нэмазлыкъыр, Iалъмэкъыр хашIыкIэу…

Пцел чы уфэ-упцIэм матэр хашIыкIэу, яхэтэрыкIхэр рыIуа­хыжьхэу…

Пчэгъур, чыр, къамылыр къа­шIымэ, чыиф унэ хашIыкIэу…

Цыдж шIыхьафыр зэхащэмэ, пхъашэмрэ шъабэмрэ IэкIэ зэха­дзымэ, цыпхыкIэ ажьымэ, бзэу­тэкIэ аубымэ, хъэцыкохэр агъэ­чэрэгъузэ Iуданэр зэтыращэу, лъэпэдхэр, джанэхэр ахъэхэу…

Уахътэ пэпчъ епхыгъ IофшIэнри, щыIакIэри, хэкIыпIэри. Пхъэ­Iашэхэми чэщ мэзагъом губгъор къагъаджэу, чэмыщхэми чэм пчъагъэ къащымэ, мэIэшIуер пилъэсыкIэу бидонхэр аушъэхэу, зэрэхэкоу агъэшхэкIэу. Колхоз хьасэхэр зэлъапкIэхэу, лэжьыгъэ дахэр хьамэм рагъэкIужьэу…

ЦIыфым иIофшIагъэ идэхагъэ уегупшысэ хъумэ, угу зы машIо горэ къыщэблэ, къыщызэкIэнэ, ащ ифэбагъэ анэбгъэсы пшIоигъу ныбджэгъухэм, уиIофшIэ­гъухэм, уилъэпкъэгъухэм рыгу­шхонхэу, щысэтехыпIэ афэхъунхэу угугъэзэ. Бгъу пстэумкIи цIыфым иIофшIагъэ къипIотыкIыныр къин, ар тхылъ пчъагъэ хъун ылъэкIыщт, а IофшIагъэр дахэ хъумэ, анахь дахэри къы­хэхыгъуай. Ау о угу рихьырэр анахь дах, цIыфмэ апэогъохы.

ИжъыкIэ адыгэ пшъашъэм ыIапэхэм къахьырэм, шъхьэкIэфагъэу хэлъым, губзыгъэу зэрэгущыIэрэм гу алъатэмэ, ащ ыцIэ дахэкIэ агъэIущтыгъ, зэрэадыгэ шъолъырэу зэлъашIэщтыгъ. Иунэ цIыф кIуапIэ хъущтыгъ. Идэгъугъи зэрагъэлъэгъунэу, аушэтынэу хымэ къуаджэмэ къарыкIхэти, кIалэхэр къыфакIощтыгъэх.

Джащ фэдэ пшъэшъэ дэхищ яI СтIашъу Руслъанрэ Заремэрэ. Самирэ, Маринэ, Алинэ адыгэ шъуашэм рыкIэракIэх, аIапэ ды­шъэр пэзы, хэдыкIыным фэIэпэIасэх. ХэдыкIыныр къин, IэпIэжъэжъэ IофшIэн, ау Iудэнэ зэмышъогъухэмкIэ, щыгъыжъые дахэхэмкIэ о уикIэсэ гухьархэр хэпхъыкIынхэр гъэхъэгъэ ин. Мэстэ зэфэшъхьафыбэ, хьакIустэлхэр, лэныстэхэр фэIэпэIасэхэу агъэIорышIэх. ШэкIэу зыхадыкIхэрэм иIужъуагъи, зыхэшIыкIыгъэри зэгъэпшагъэу, зэте­лъытагъэу къыхахы. ЯIофшIагъэ уемызэщэу зэпэоплъыхьэ, Iэдэбныгъэ зэрахэлъыр къахэщы. Ягъэхъагъэ къыраIотыкIы ящытхъу тхылъхэм, ядипломхэм, зэнэкъокъоу зыхэлажьэхэрэм: «Звездочки Адыгеи», «Театральное искусство», «Хоровод традиций-2020», нэмыкIыбэхэри.

Самирэ зэIукIэгъу зэфэшъхьа­фыбэу чылэм щызэхащэхэрэм язещакIу, Алинэ орэдыIо Iаз, театральнэ искусствэми фэщагъэх. Ным ишэн пхъум ишапхъ. Унэгъо зэкIужьым ис бзылъфыгъэ анахьыжъым — пшъэшъищмэ янэу Заремэ Хьазрэт ыпхъум Iэдэбныгъэшхо хэлъ.

Мы пшъэшъэ дахэхэм, Iэпэ­Iасэхэм къысфащэигъэ шIухьафтыныр сыгу щыщ хъугъэ. Ти­адыгэ лъэпкъ ыгъэфедэщтыгъэмэ ащыщ пкъыгъо хьалэмэт — жьыфыр ары. Бгъэсысмэ жьыр зэ­рефэшъ ары «жьыф» аIуи зыкIеджагъэхэр. Нахьыбэрэ зы­щагъэфедэщтыгъэр сымаджэм пэсхэ хъумэ ары, жьы феощтыгъэх нахь гуIэтыпIэ иIэным пае. Быракъым фэдэу шIыгъагъэ, бэщ цIыкIум къыпымызэу, лэдэх гъэ­нэфагъэхэр иIэхэу, ащ лъэтIэнхэмкIэ егъэубытыгъэу щычэрэгъун ылъэкIэу щытыгъ. Ыбгъуи­тIукIи агъэдахэщтыгъэ гухьар­хэмкIэ, щэнэбзхэр, плIэмыехэр щипхъагъэщтыгъэх. Шъхьафэу адыти, ахъыти, Iудэнэ зэтегъэ­чэрэзагъэхэри тырадэжьыщтыгъэх. Апэ уарзэм, IутIэным аха­шIыкIыщтыгъ, хъэдэнхэмкIэ зэрагъэубытыщтыгъэх, ау бэрэ ахэр агъэфедагъэхэп. Сэ къэсшIэжьырэ жьыфыр сянэ зипхъу Къатхэм янэнэжъ гъэшIуагъэу ЛъапIэ иягъ. МыIэрысэ чъыг чIэгъым чIэсэу гъэмафэрэ жьы зыфеожьыщтыгъ. Хъэдэн бзы­хьаф зэфэшъхьафхэр зэхэда­гъэ­хэу, зэтедагъэ­хэу, пкъыеу щы­тыгъ. Сэ къысфашIыгъэ жьыфым Къатхэмрэ сятэ зыхэкIыгъэ Уджыхъу­хэм­рэ ятамы­гъэхэр къэтэбэ шэкI уцышъо чIыпцIэм IэкIэ къысфыхадыкIыгъэх. Сыгу щыщ хъугъэ шIухьафтыныр сиунэе музей щышъхьэIэщт.

Мы зэшыпхъу дахэмэ яI бэрэ зэжэгъэхэ шынахьыкIэ цIыкIу. ЫцIэр Мы­хьамэт, илъэ­сибл ыныбжь, апэрэ классым макIо, ащ ­адыгэ къэшъо зэфэшъхьафхэр зэ­регъашIэх, ядэхагъэ зэхешIэ, хэбзэ гъэнэфагъэу апылъхэр къызIэкIегъахьэх.

Теуцожь Цыгъо ыIощтыгъ: «Укъызщыхъугъэм нахь чIыпIэшIу улъымыхъоу, дэгъоу лажьи, уна­гъо ухъущт». Джащ фэд СтIашъу Руслъан иунагъо. Унэгъо зэдэ­Iужь дах.

Мыщ фэдэ гъэхъэгъэ инхэр сабыйхэм яIэнхэм дэлажьэх кIэлэегъаджэхэу Iэшъынэ М Ю., Iэшъынэ Ф. Р., Теуцожь М. Ю., СтIашъу Д. Ю., СтIашъу З. Х., япащэр Шъхьэлэхъо А. А.

Теуцожь Цыгъо джыри ыIощтыгъ: «ЦIыф дэгъур ары дунаим ылъапсэр...» Джащ фэдэ цIыфых мыхэр.

Тихъишъэ тэIуатэ

ЩыIэныгъэм узIэпещэ, узлъещэ. УигъэшIэ гъогу пхырыощы. Уахътэу укъызхэхъухьэрэм уригъэр, УфэIорышIэ, уишIэ зыщеIэты. Щыгъыжъыеу зэпещэ хъишъэр: Шъуашэм пчанэр фэIорышIэ, КIалэр уанэм щыпкъышIу, Пшъашъэр саем рэкIуашъэ, ЛIыбланэм фэусэх, Гуащэм ищытхъу аIуатэ. Зэрэчылэу зэкъот, зэдеIэжьы, Жьыртэджхэшъ, яIоф кIэкIы. Псыцур, шыр кIашIэмэ, Яжъогъэбзыгъэ тыгъэм пэшIэт. Лэжьыгъацэр чIым хапхъэмэ, Яхьалыгъу Iанэм щэбагъу. КукIэ чэмыщхэр къыхащ, ЩэкIэ хэкури агъэшхэкI. Тхьаматэр линейкэм щэгумэкI, Зэджагъэмэ губгъор зэлъапкI. Хьамэр натрыфкIэ аушъ, КIэлэеджэкIо чэфмэ аукъэбз. Тэтэжъмэ мэкъур ауIэгу, КIымафэм ар ипэгъокI. Сэманыр зэщизэу паупкI, Пчэгъур, чыр къашIмэ, Къамылышъхьэ унэр шIыгъах. УнэкIоцIи кIыби аигъах, ПэIулъашъор зэщизэу тырай. Чэури дахэу къешIэкIыгъ, Яджэныкъо машIуи зэкIэнагъ. Якъакъыри былымхэр щэгупсэф, Ячэтэщи чэтхэр щэкъакъ. ЛэжьыгъэкIэ конхэр аушъэх, Яонджэкъи къуаер щыкIэгъухь. IутIэнри игъом аугъои, ЗэмышIогъоу щагум щагъэгъушъ. Пшъашъэмэ гухьархэр агъэунэфышъ, Хъупкъэм зэгъэфагъэу щауб. ПIуаблэм кушъэр щагъэхъые. ЕтIэбаим нэнэжъ тыреубгъо, Нэмазлыкъым Тхьэ щелъэIух. ЕтIэ джэхашъори зэлъекIу, ЯхьакIэщ дэпкъи щыкIэракIэх. ПхъэкIычи шыкIэпщыни щэгупсэф. Титэтэжъхэм къэбархэр щаIуатэ, КъаIотэжьрэр зэкIэ тихъишъ. ХъишIэ дахэм тыхелъасэ, Пщэсэу гукъэкIыжьмэ тащес. Тилъэпкъ идахэ тэIуатэ, ИкIэн дышъэ тэухъумэ.

ЦУШЪХЬЭ (УДЖЫХЪУ) Гощэхъурай.