ВКП(б)-м и Адыгэ хэку комитет иапэрэ секретарэу Давыдов Михаил Прокофий ыкъом ипсауныгъэ зэрэзэщыкъуагъэм къыхэкIэу 1949-рэ илъэсым иIэнатIэ къыгъэтIылъыжьи, Къадэ Хъалид Батчэрые ыкъор ащ зытырагъахьэм «фронтовикхэм IэнатIэр зэIэпахыжьыгъ» щаIогъагъ Адыгеим.

Къадэ Хъалид Тэхъутэмыкъое рай­онымкIэ къуаджэу Афыпсыпэ 1909-рэ илъэсым къыщыхъугъ. НыбжьыкIэ дэдэу унэгъо хъызмэтым изехьан пыхьагъ. Октябрэ революцием ыуж колхозхэр зэхащэхэ зэхъум якъоджэ колхоз нахь пасэу хэхьагъэхэм ащыщыгъ. Ащ икIэлэцIыкIугъорэ Iоф зишIэгъэ илъэсхэмрэ лъэхъэнэ къинхэм атефагъэх. Кулак­хэмрэ мэкъумэщышIэхэмрэ лъэшэу къуаджэхэм ащызэпэуцужьыщтыгъэх, кулакхэр зэрафэлъэкIэу продразверсткэм пэшIуекIощтыгъэх, зыкъаIэтыщтыгъ, уIэшыгъэ бзэджэшIэ куп зэфэшъхьафхэр хэгъэгум щыхъушIэщтыгъэх. Совет хабзэм къотхэр аукIыщтыгъэх.

Къадэ Хъалид тхьамыкIэгъуабэ зыпэкIэкIыгъэ адыгэхэм тарихъ гъогоу къакIугъэм дэгъоу щыгъозагъ, хабзэр Урысыем илъэпкъ образованиехэм дэгъоу къазэрафыщытым осэшхо ритыщтыгъ. ХэбзакIэм икъотэгъухэм агитацие IофшIэнышхо зэшIуахыщтыгъ, партием унашъоу ыштэхэрэм ямэхьанэ цIыфхэм къафызэхафыщтыгъ. Колхозхэм язэхэщэнкIэ чаныгъэ къызыхэзгъэфэгъэ Хъалид 1931-рэ илъэсым большевикхэм япартие аштагъ. Партием хэтынымкIэ шапхъэу щыIэхэм мэкъумэщышIэ унагъо къихъухьэгъэ кIалэр икъоу адиштэ­щтыгъ. ЦыхьэшIэгъоу щытыгъэ, Iофхэм защызыушэтыгъэ, къиныгъохэм къамыгъащтэщтыгъэ кIалэр ицыхьэ зытелъыжьэу имурадхэр къызэрэдэхъущтхэм ыуж итыгъ. А илъэс дэдэм Дзэ Плъыжьым ар ащагъ. Дзэ къулыкъум ыуж Краснодар дэт апшъэрэ мэкъумэщ еджапIэм 1933-рэ илъэсым чIэхьагъ. ВКП(б)-м и Тэхъутэмыкъое райком ипарткабинет ипащэу, машинно-тракторнэ станцием ипащэ игуадзэу щытыгъ. ЦIыф жъугъэхэм тхакIэрэ еджакIэрэ защарагъашIэщтыгъэ ликпунктхэм ащыщ горэм ипэщагъ. КIэ­лэ ныбжьыкIэ чаныр 1938-рэ илъэсым Адыгэ хэку исполкомым итхьаматэу хадзыгъ. КъэIогъэн фае Хьахъурэтэ Шыхьанчэрые ыуж мыщ фэдэ IэнэтIэшхом адыгэхэмкIэ ятIонэрэу Къадэ Хъалид зэрэфагъэзэгъагъэр, ВКП(б)-м и Адыгэ хэку комитет иятIонэрэ секретарэу зэрэщытыгъэр.

Хъ. Б. Къадэр 1941-рэ илъэсым къы­ще­гъэжьагъэу Хэгъэгу зэошхом хэлэ­жьагъ, Сталинград щыригъажьи изэо гъогухэр Прагэ нэсыгъэх. Сталинградрэ Курскэрэ адэжь щыкIогъэ зэошхохэм ар ахэлэжьагъ, Днепрэ зэпызычыгъэхэм, пыим ипытапIэ Днепрэ дэжь щызэхэзыкъутагъэхэм ахэтыгъ. Яссо-Кишиневскэ, Будапештскэ операциехэм ыкIи нэмыкIхэм иIахь ахишIыхьагъ, Украинэр, Румыниер, Молдавиер, Австриер, Чехословакиер шъхьафит зышIыжьыгъэхэм ахэтыгъ. Командирэу заом щыфэхыгъэм ычIыпIэ ар иуцоу, дзэкIолIхэр зылъищэхэу зэп къызэрэхэкIыгъэр. Сталинград заом илъэхъан 1942-рэ илъэсым иIоныгъо псэупIэу Песчанкэ дэжь щызаохэ зэхъуми джащ фэдэ чIыпIэ ар ифэ­гъагъ. Нэмыцхэр зэпымыоу полковникэу А. В. Скворцовыр зипэщэгъэ я 204-рэ шхончэо дивизием къыжэхахьэщтыгъэх, я 730-рэ шхончэо полкыр къаухъурэихьэгъагъ. Хъ. Б. Къадэр зыхэтыгъэ шхончэо батальоным икомандири иполитIофышIи фэхыгъагъэх. Пэщэныгъэр зыпшъэ изылъхьажьыгъэ Хъалид дзэкIолIхэр дэгъоу ыгъэдэIуагъэх, чэщищрэ мэфищэрэ мычъыехэу ыкIи замыгъэпсэфэу пыим пхъашэу ахэр пэуцужьыгъэх. А заом дзэкIолIыбэ щыфэхыгъ, псаоу къэнагъэхэм нэмыцхэм япытапIэ пхыратхъуи, яподразделениехэм алъыкIэхьажьын алъэкIыгъагъ. А заом лIыгъэшхоу щызэрихьагъэм пае Къадэ Хъалид Жъогъо Плъыжьым иорден къы­фагъэшъошагъ.

Зыгъэпсэфыгъо уахътэ къызыфыдафэкIэ ичIыпIэгъухэр ащ къыгъотыхэти адэгущыIэщтыгъ, Iофэу зыфэгъэзагъэхэм, янэ-ятэхэм, яунэгъо Iофхэм акIэупчIэщтыгъ. ЗыфэныкъохэмкIэ IэпыIэгъу афэхъущтыгъ, агу къыIэтыщтыгъ. 1942-рэ илъэсым Апшъэрэ Главнокомандующэм иунашъоу «Зы лъэбэкъукIэ шъукъызэкIэмыкIу» зыфиIорэр къызыдэкIым, дзэкIолI пэпчъ а унашъор лъыгъэIэсыгъэнымкIэ дзэ частьхэм Iофышхо ащагъэцэкIэ­гъагъ. Къадэ Хъалид ащ фэдэ Iофхэу зыхэт дзэ частым щызэрахьэхэрэм чанэу ахэлажьэщтыгъ, ротэ пэпчъ партийнэ организацие иIэныр ащ ыпкъ къикIы­гъагъ. ДзэкIолI къызэрыкIохэр нахьыбэу партием исатырхэм ахахьэ хъугъагъ. Хъалид пэщэ чанэу щытыгъ, дзэкIолIхэр зыфэныкъохэм гу алъитэщтыгъ, дзэ журналистхэм мэхьанэшхо аритыщтыгъ. А пстэуми яшIуагъэ къэкIуагъ фронтым иIофхэм язытет зыкъызэпыригъэзэнымкIэ, фашист техакIохэм язэхэкъутэнкIэ. Сталинград заом илъэхъан фельдмаршалэу Паулюс гъэры зышIыгъэ дзэ ку­пым Хъалид хэтыгъ. А хъугъэ-шIагъэм епхыгъэу Паулюс идзэ штаб ипащэу генерал-лейтенантэу Шмидт икъамэ Дзэ Плъыжьым игупчэ музей ащ ритыгъагъ. Нэмыц-фашист техакIохэр хэгъэгум зэрэрафыжьыхэрэм фэгъэхьыгъэ тхыгъэ гъэшIэгъон гъэзетэу «Адыгейскэ правдэм» ащ къыфигъэхьыгъагъ. Хэгъэгу зэошхор заухым подполковникэу Къадэ Хъалид я 7-рэ гвардейскэ дзэм иполит­отдел ипащэу щытыгъ.

Зэо ужым Хъ. Б. Къадэм апшъэрэ пар­тийнэ еджапIэр Москва къыщиухыгъ. ВКП(б)-м и Адыгэ хэку комитет иятIо­нэрэ секретарэу тIэкIурэ Iоф ышIагъэу Адыгэ хэку исполкомым итхьаматэу хадзыгъ. 1949-рэ илъэсым ВКП(б)-м и Адыгэ хэку комитет ия V-рэ пленум адыгэ партийнэ организацием иапэрэ секретарэу ар хидзыгъ. Партием иапшъэ­рэ IэнатIэхэм джащыгъум аIуагъахьэщтыгъэхэр фронтым щызэуагъэхэу, опытышхо зиIэхэу обществэм ифедэхэр ашъхьэ Iофхэм апэ изыгъэшъыщтыгъэхэр ары. Къадэ Хъалид а IэнэтIэшхор 1954-рэ илъэсым нэс зэрихьагъ. Ахэр илъэс къиныгъэх, хэгъэгуми, автоном хэкуми янароднэ хъызмэтэу заом зэщигъэкъогъагъэр зыпкъ зыщырагъэуцожьыщтыгъэ, промышленнэ, мэкъумэщ предприятиякIэхэр зыщагъэпсыщтыгъэ лъэхъаныгъ. ЦIыф жъугъэхэм яфедэхэр къыдэзылъы­тэщтыгъэхэм, яцыхьэ зытелъыжьэу яму­радхэм афакIощтыгъэхэм яIофи зэпыфэщтыгъ. Я 5-рэ пятилеткэмкIэ пшъэрылъэу къафагъэуцугъагъэр заом ыпэкIэ продукциеу къыдагъэкIыщтыгъэр фэди 2-кIэ нахьыбэ ашIыныр ары. Мэхьанэшхо зиIэ отраслэ пстэуми: социальнэ лъэныкъоми, промышленностми, мэкъу-мэщыми ар афэгъэхьыгъагъ, пшъэрылъхэм ягъэцэкIэнкIэ амалэу, кIуачIэу яIэр зэкIэ зэрагъэуIугъагъ.

Къадэ Хъалид пэщэныгъэ зыщызэрихьэгъэ илъэсхэм промышленнэ предприятиехэр пIэлъэ кIэкIкIэ зыпкъ рагъэу­цожьыгъагъэх, культурэмрэ гъэсэныгъэм­рэкIэ псэуалъэхэр агъэцэкIэжьыгъагъэх, Мыекъопэ гидроэлектростанцием игидроагрегати 4 атIупщыгъагъ. Гурыт еджэпIакIэхэр, сымэджэщхэр, культурэм иунэхэр, нэмыкI социальнэ псэуалъэхэр агъэпсыхэу аублэгъагъ. Гъэхъагъэ хэлъэу Iофхэр мэкъу-мэщым щагъэцакIэщтыгъэх, потребительскэ кооперациемрэ мэкъумэщ продукциер къыдэзыгъэкIырэ промышленностымрэ хэхъоныгъэ ашIыщтыгъ. А лъэхъаным Адыгэ хэкум икIыгъэ ныбжьыкIэхэр хэгъэгум иапшъэрэ еджэпIэ зэфэшъхьафхэм жъугъэу аще­джэщтыгъэх. Автономие ныбжьыкIэм инароднэ хъызмэт иотраслэ пстэуми Iоф ащызышIэщт адыгэ кIалэхэмрэ пшъа­шъэхэмрэ агъэхьазырыщтыгъэх. Рабочэ классыкIэ щыIэ хъущтыгъ.

Къадэ Хъалид цIыф къызэрыкIоу щытыгъ, зэкIолIэгъое пащэмэ ащыщыгъэп. ЦIыфхэм ащ зыфакъудыищтыгъ, игуапэу ежьыри ахэм ахахьэщтыгъ. ЦIыфхэм ащ цыхьэ къыфашIыщтыгъ. ЩыIэныгъэм бэ щызыпэкIэкIыгъэ, жэбзэшIу зыIулъыгъэ Хъалид псынкIэу цIыфхэр къызкъуищэн ылъэкIыщтыгъ. Къуаджэу Джамбэчые дэс нахьыжъхэм джы къызнэсыгъэм агу къэкIыжьы лэжьыгъэм и Мафэ фэгъэ­хьыгъэ зэхахьэм ар дахэу къызэрэщыгущыIэгъагъэр. Успенскэ районымкIэ къуаджэу Шъхьащэфыжь щыщ бзылъфыгъэм къызэриIотэжьырэмкIэ, Мыекъуапэ къакIуи ар пащэм елъэIугъагъ шифер бзыгъэ 60-у иунашъхьэ зэрибгъэщтыр къыфыхигъэкIынэу. А лъэхъаным зэшIохыгъое Iофыгъомэ ар ащыщыгъ. Шиферым нэмыкIэу, ар къуаджэм зэращэжьыщт транспортри пащэм къыхигъэкIыгъагъ.

Зидунай зыхъожьыгъэ журналистэу, полковникэу Сыджыхьэ Хьазрэтбый мы пащэм игугъу бэрэ шIукIэ ышIыщтыгъ. «Лейтенант сыхъугъэу 1952-рэ илъэ­сым Суворовскэ училищыр къызысэухым къулыкъу щысхьынэу Грознэм сагъэкIо­гъагъ. Апэрэ отпускыр къысатыгъэу къуаджэм сыщыIэзэ сятэ идунай зехъожьым зыныбжь имыкъугъэ сшитIу ыпIужьын фаеу сянэ ыпшъэ къыдэ­фэгъагъ. Къадэ Хъалид а къэбарыр зызэхехым Темыр-Кавказ дзэ округым ипащэ езэгъи, къулыкъур Мыекъуапэ щысхьынэу сыкъагъэкIожьы­гъагъ», — къыIотэжьыщтыгъ Хьазрэтбый.

Ащ фэдэ щысэу бэ къэпхьын плъэ­кIыщтыр. Пащэр хэкум ипсэупIэхэм бэрэ ащыIэщтыгъ, цIыфхэм яIофыгъохэм защигъэгъуазэщтыгъ, шIокI имыIэу ялъэIу афигъэцакIэщтыгъ. ЛэжьакIохэми ащ къафишIэрэр зэхашIыкIыщтыгъ, шIу алъэгъущтыгъ, нахь дэгъужьэу Iоф зэра­шIэщтым пылъыгъэх. Пащэр тыди щалъы­тэщтыгъ, зэкIэри, анахьэу ветеранхэр, ашIуабэ дашIэу ащ къежэщтыгъэх. Хэти ежь иIофыгъохэм ялъытыгъэу хабзэм уасэ зэрэфишIырэр иIофшIэгъухэм ащ ариIощтыгъ. А Iофыгъохэр нахь макIэ къэс хабзэм цыхьэу фашIырэри нахьыб.

Лъэныкъо пстэуми пащэм икъоу гъунэ зэралъифыщтыгъэм ишIуагъэкIэ тIэкIу-тIэкIузэ экономикэм зыкъиIэтыщтыгъ, культурэмрэ социальнэ лъэныкъомрэ хэхъоныгъэ ашIыщтыгъ. Адыгэ автоном хэкум иIофхэр ежь-ежьырэу зэшIуихынхэ ылъэкIынэу амал зэриIэр, икъэралыгъо гъэпсыкIэ зэрэпытэрэр а лъэхъаным къэнафэу ригъэжьэгъагъ. Хъ.Б. Къадэм пэщэныгъэ зызэрихьэгъэ илъэсхэм цIыфхэм язэфыщытыкIэхэм зызэблахъу­гъагъ, ахэм агу нахь зэфихыгъэ, хэбзэ къулыкъухэми нахь якIолIэгъошIу хъугъагъэ. А пстэуми хабзэм цыхьэу, уасэу къыфашIырэр къаIэтыщтыгъ.

Къадэ Хъалид икIэлэцIыкIугъо зэрэмыпсынкIагъэр, Хэгъэгу зэошхом зэрэщызэуагъэр, зышъхьамысыжьэу мафэ къэс Iоф къин зэригъэцакIэщтыгъэр ыужкIэ къызэкIэрыожьыгъ. Ипсауныгъэ изытет елъытыгъэу партием и Краснодар крайком промышленнэ товархэмкIэ иотдел ипащэу 1954-рэ илъэсым ар агъэнэфагъ. Нэужым гъомылэпхъэшI промышленностым иIофышIэхэм япроф­союзхэм я Краснодар край Совет итхьамэтагъ. А IэнатIэхэри ащ ишъыпкъэу ыгъэцэкIагъэх. Хъалид опсэуфэ лъэпкъ зэфыщытыкIэхэр хэкум нахьышIу щышIыгъэнхэмкIэ, автоном хэкумрэ Краснодар краимрэ язэкъотныгъэ игъэ­пытэнкIэ общественнэ, политическэ Iофэу зэрахьэхэрэм чанэу ахэлэжьагъ.

Хэгъэгу зэошхом хэлэжьагъэу, къэралыгъо политическэ, общественнэ IофышIэшхоу Къадэ Хъалид Быракъ Плъыжьым орденитIу, ЛэжьэкIо Быракъ Плъыжьым иорден, Хэгъэгу зэошхом иорденэу а 1-рэ шъуашэ зиIэр, Жъогъо Плъыжьым иорденитIу, орденэу «Щытхъум и Тамыгъ» зыфиIорэр, медалыбэ къыфагъэшъошагъэх. Я II-рэ зэIугъэкIэгъумкIэ РСФСР-м и Апшъэрэ Совет идепутатэу, я III-рэ, я IV-рэ зэIугъэкIэгъухэмкIэ СССР-м и Апшъэрэ Совет идепутатэу ар щытыгъ.

Хьылъэу бэрэ зэсымэджэ нэуж ыныбжь илъэс 49-м итэу Къадэ Хъалид 1958-рэ илъэсым чъэпыогъум и 15-м ыпсэ Краснодар щыхэкIыгъ, икъоджэ гупсэу Афыпсыпэ ар щагъэтIылъыжьыгъ. КПСС-м и Адыгэ хэку комитет зычIэтыгъэ унэми, аужырэ илъэсхэр зыщигъэкIогъэ унэу Краснодар дэтми ащ имемориальнэ мыжъобгъухэр къащызэIуахыгъэх.

ЫкIуачIэ къызэрихьэу, зышъхьамысыжьэу лэжьэгъэ Къадэ Хъалид хэгъэгум ипатриот шъыпкъэхэр зэрэтхэкIыжьхэрэм фэдэу тхэкIыжьыгъ. Ау Адыгеим иэкономикэ, икультурэ, исоциальнэ лъэныкъо хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэнымкIэ республикэм ипэщабэмэ ар щысэтехыпIэу яIэщт. ЛIэуж пэпчъ амалэу иIэм елъытыгъэу ипшъэрылъ егъэцакIэ. Партием икIэлэпIугъэ шъыпкъэу щытыгъэ Хъалиди щытхъу пылъэу ипшъэрылъ ыгъэцэкIагъ.

Хъалидрэ ащ ишъхьэгъусэу Нинэрэ Хэгъэгу зэошхом илъэхъан ары нэIуасэ зызэфэхъугъагъэхэр. Зы зэо гъогу къы­зэдэзыкIугъэ зэшъхьэгъусэхэр Воронеж щырагъажьи Прагэ зэдынэсыгъэх. ЩыIэныгъэм къиныгъуабэ щызэпызычыгъэ зэшъхьэгъусэхэр ясабыитIумэ япIункIэ зышъхьасыжьыгъэхэп. Ахэм акъоу Азэматрэ апхъоу Татьянэрэ Краснодар дэт гурыт еджапIэу N 54-р, апшъэрэ еджапIэхэр къаухыгъэх, сэнэхьатэу къыхахыгъэм фэшъыпкъагъэх, ятэ иосыет агъэ­цэкIэжьзэ чанэу Iоф ашIагъ. Къадэ Нинэ 2009-рэ илъэсым идунай ыхъожьыгъ, ежь зэрэшIоигъуагъэм тетэу ари Афыпсыпэ щагъэтIылъыжьыгъ.

Къадэ Азэмат Пшызэ медицинэ институтым Iэ­зэ­нымкIэ ифакультет 1970-рэ илъэсым къыу­хыгъ. А илъэс шъыпкъэм физиологиемкIэ кафедрэм къепхыгъэ аспирантурэм чIахьи, научнэ IофшIагъэхэр ытхыхэу ыублагъ. Кандидат диссертациер къыгъэшъыпкъэжьыгъ, доцент хъу­гъэ. ЕтIанэ IэзэнымкIэ факультетым идеканыгъ, Краснодар медицинэ университетым патофизиологиемкIэ икафедрэ ипэщагъ. Джыдэдэм медицинэ шIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор, уни­верситетым ишIэныгъэлэжьхэм ясовет хэт, естествознаниемкIэ Урысые академием иакадемик. Азэмат шIэныгъэхэмкIэ Дунэе Адыгэ Академием, наукэмрэ искусствэхэмрэкIэ Петровскэ академием ахэт, Краснодар иобщественнэ организациеу «Адыгэ Хасэм» илъэсыбэрэ ипэщагъ.

Къадэ Азэмат иредакторэу апшъэрэ медицинэ еджапIэхэм ястудентхэм апае тхылъи 7, монографие 22-рэ, патофизиологиемкIэ зэхэф гущыIэлъэ кIэкI къыдагъэкIыгъэх. Еджэным щагъэфедэрэ видеофильм, лъэтегъэуцо 50-м ехъу зэхагъэуцуагъ. Ащ инаучнэ IофшIэгъэ 580-м ехъу къыхаутыгъ, патентыбэ иI. Регенеративнэ медицинэмкIэ Дунэе научнэ-ушэтэкIо клиникэ гупчэ Пшызэ къэралыгъо медицинэ университетым щызэхэзыщагъэхэм ар зэу ащыщ.

Къадэ Азэмат щытхъуцIэхэу «Урысые Федерацием псауныгъэр къэухъумэгъэ­нымкIэ изаслуженнэ IофышI», «Адыгэ Республикэм наукэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшху», «Пшызэ шъолъыр наукэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшху», медалэу «Пшызэ шъолъыр ихэхъоныгъэ иIахьы­шхо зэрэхишIыхьагъэм фэшI» зыфиIохэрэр, нэмыкI къэралыгъо тынхэр, наукэмкIэ Урысые Федерацием и Правительствэ ишIухьафтынрэ нэмыкIхэмрэ къыфагъэ­шъошагъэх. Пшызэ шъолъырми, Урысые Федерациеми яшIэныгъэлэжьхэм ащ лъытэныгъэшхо къыфашIы. Азэмат Адыгейми, Пшызэ шъолъырми яобщественнэ щыIэныгъэ чанэу хэлажьэ.

Къадэ Хъалид ыпхъоу Татьянэ Пшызэ къэралыгъо университетри, Днепропетровскэ къэралыгъо университетым урысыбзэмкIэ икафедрэ къепхыгъэ аспирантурэри къыухыгъэх. 1979-рэ илъэсым кандидат диссертациер, 1993-рэ илъэсым доктор диссертациер къыгъэшъыпкъэжьыгъэх. Филологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу, профессорэу, апшъэрэ еджапIэм шIэныгъэхэмкIэ и Дунэе Академие ичлен-корреспондентэу, шIэныгъэхэмкIэ ыкIи искусствэхэмкIэ Петровскэ академием идействительнэ членэу, шIэныгъэхэмкIэ Дунэе Адыгэ Академием иакадемикэу Къадэ Татьянэ Пшызэ къэралыгъо университетым икафедрэ илъэс 18 ипэщагъ. Научнэ Iоф­шIэгъи 140-м ехъу ащ къыдигъэкIыгъ. Инаучнэ IофшIагъэхэмрэ имонографиехэмрэ IэкIыб къэралыгъуабзэхэмкIэ зэрадзэкIыгъэх.

Илъэсыбэрэ наукэм, егъэджэн Iофым, общественнэ IофшIэным чанэу зэрахэлэжьагъэм фэшI Т.Хъ. Къадэм Урысые Федерацием гъэсэныгъэмкIэ и Министерствэ и Щытхъу тхылъ, Краснодар краим гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Департамент имедалэу «Гордость науки Кубани» зыфиIорэр, нэмыкI тынхэр къыфагъэшъошагъэх. Итворческэ кIуачIэ изэу Татьянэ 2021-рэ илъэсым идунай зэрихъожьыгъэр лъэшэу гухэкI хъугъэ.

Къадэхэм ялIакъо джыри нахь зеу­шху. Хъалид икъорылъфхэу Муратрэ Евгениерэ Пшызэ къэралыгъо медицинэ университетыр дэгъу дэдэу къаухыгъ, нэб­гыритIури медицинэ шIэныгъэхэмкIэ кандидатых. Мурат офтальмохирург, Евгение кардиолог. Тэтэжъыр ахэм къатекIыжьыгъэхэм: Тамерлан, Лаурэ, Аннэ, Изабелла, Лейла, Суандэ ащэгушIукIы.

Зэфэмыдэ пычыгъуабэу щыIэныгъэр зэхэт. Хэти амалэу, кIуачIэу иIэм елъы­тыгъэу мэпсэу. Хэгъэгум итарихърэ ар ыпэкIэ лъызгъэкIотэгъэ цIыфхэмрэ пщымыгъупшэнхэм мэхьанэшхо иI. Ахэр ыпэкIэ лъызыгъэкIотагъэхэр ящыIэныгъэ къыщыхэбгъэщэу, непэрэ мафэм зепхьылIэжьхэкIэ, ащ фэдэ цIыфхэр нахь къыппэблагъэ мэхъух. Къадэ Хъалидрэ Нинэрэ зыкIэхъопсыщтыгъэхэр, ящыIэныгъэ зэрэщытэу зыфагъэIорышIагъэр тэ къыддэхъугъэу къэтлъэгъужьыгъ. Урысые Федерацием хэхьэрэ республикэ Адыгеир хъугъэ. Ны-тыхэм шIоу ахэ­лъыгъэр зэкIэ зыпкъырызыщэгъэ лIэужыкIэмэ ятэжъ пIашъэхэр яшъыпкъэу зыпылъыгъэ Iофыр гъэхъагъэ хэлъэу непэ лъагъэкIуатэ. Ахэм лIэшIэгъукIэм Адыгеим икъэралыгъо лъапсэхэм ягъэпытэни, Урысыем ищытхъу ягъэIогъэнми акIуачIэ нахь лъэшэу рахьылIэнэу тэгугъэ.

ГъукIэлI Нурбый. Адыгэ Республикэм инахьыжъхэм я Совет итхьамат.