Кавказ биосфернэ за­поведникым адыгэ чъыгхатэхэр щызэтырагъэуцожьынхэу рагъэжьагъ. Мыехэр, къужъхэр, чэрэз­хэр, дэшхохэр, бзыфхэр — зэкIэмкIи чъыги 100 фэдиз ащ щагъэтIысхьагъ.

Къыхэгъэщыгъэн фае а чIыпIэм адыгэ чъыгхатэхэр къызэрэщыкIыщтыгъэхэр. Непи мыщ зекIо къакIохэрэм гъэшIэ пчъагъэ зыныбжь къужъ чъыг­хэр щалъэгъунхэ алъэкIы. Уахътэ тешIэмэ, пхъэшъхьэ-мышъхьэ чъыгхэмкIэ чIыпIэр баи хъущт, цIыфхэм ямызакъоу, къушъхьэ мэзым хэс псэушъхьэхэмрэ бзыухэмри ашхын щагъотыщт.

— Илъэси 4 — 5 зыныбжь чъыгхэр ары заповедникым щагъэтIысхьагъэхэр, ахэм лъэпсэ дэгъу­хэр яIэх, шъолъырым фытегъэпсыхьагъэх. Арышъ, уицыхьэ телъы хъущт мы заповедникым ыныбжь илъэси 100 зыщыхъущт 2024-рэ илъэсым ахэр къызэрэтIэмыщтхэм, тызэрагъэгушIощтым, — къы­хигъэщыгъ заповедникым ипресс-къулыкъу.

Шъугу къэдгъэкIыжьын организацие зэфэшъхьафмэ адыгэ чъыгхатэхэр къызэтегъэнэжьыгъэнхэм ыкIи гъэбэгъожьыгъэнхэм фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэхэр Адыгеим зэрэщырагъэкIокIыгъэхэр. АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ишIошIкIэ, адыгэ чъыг­хатэхэр адыгэмэ якультурнэ-тарихъ кIэнэу плъытэ хъущтых, ахэр зэлъашIэрэ Мыекъопэ культурэм, джащ фэдэу исп унэмэ якультурэ хэбгъэхьанхэ плъэкIыщтых.