Унагъом псэу ыгъэфедэрэр зыфэдизыр къэзыгъэлъэгъорэ псэуалъэхэр (счетчики) зэрымыт унабэ щыIэжьэп пIоми хэукъоныгъэ хъущтэп. Ахэр уахътэм къыздихьыгъэу, илъэси 10 — 15-кIэ узэкIэIэбэжьмэ тищыIэныгъэ къыхэхьагъэх, ягъэуцун шIокI зимыIэ шапхъэхэм ащыщ.

Джащ фэдэу шIокI зимыIэ Iоф мы псэуалъэхэм язытет ягъэуплъэкIугъэныри (поверка счетчиков). Псэуалъэм тэрэзэу Iоф ешIэмэ, зэщыкъуагъэ имыIэмэ, псэу бгъэфедагъэр тэрэзэу къегъэлъагъомэ зэгъэшIэгъэным пае «поверкэ» шIыгъэн фае. Непэ зэрэхъугъэмкIэ, ахэм къагъэлъэгъуагъэм тетэу псым ыуасэ птыныр нахь фед.

«Счетчикхэм» яуплъэкIун зэхъокIыныгъэхэр фашIыгъэх ыкIи тызхэт мазэм кIуачIэ яIэ хъугъэ. Нахь тэрэзэу къэпIон зыхъукIэ, счетчикым изытет зэрауплъэкIущт къэралыгъо шапхъэхэр (ГОСТ) аштагъэх. Росстандартым къызэритырэмкIэ, кIэу къыхэхьагъэхэр «поверкэ» зэрашIыщт шIыкIэр ары зыфэгъэхьыгъэхэр. Арышъ, счетчикэу зэплъыхэрэм шэпхъа­кIэхэр ехьылIэгъэнхэм игъо хъугъэмэ лъыплъэнэу зипшъэ­рылъыр бысымэу псыр зыгъэфедэрэр арэп, организациеу «поверкэр» зышIыщтыр ары нахь. Арэу щытми, псэуалъэр зыем шIоигъоныгъэ иIэмэ, организацием шIыкIэу къыхихыгъэр тэрэзмэ зэригъэшIэн фит.

Счетчикыр къэзышIыгъэм ар зыщауплъэкIущт пIалъэр къегъэ­нафэ, ежь псэуалъэм къытыретхэ. Ащ диштэу «поверкэ» ябгъэшIын фае. Псы чъыIэм тет «лъытакIохэм» илъэсих пIалъэу къапалъхьэ хабзэ. Псы стырыр къэзыгъэлъагъорэр илъэсиплI пэпчъ ябгъэуплъэкIун фаеу щыт. Псы стырымрэ чъыIэмрэ химическэу зэрэзэхэтхэр зэрэзэфэшъхьафыр ары пIалъэу апылъыр зыкIызэтекIырэр.

ПIалъэр икIыгъэу счетчикыр игъом язымыгъэуплъэкIурэм псым ыуасэ лъапIэу къыфыдэкIыщт. Хэбзэгъэуцугъэм къызэрэдэлъытагъэмкIэ, «поверкэм» ипIалъэ зыщикIыгъэм ыуж къэкIырэ мэзищым унагъом псэу ыгъэфедагъэр гурытымкIэ къалъытэнышъ, ащ къыпкъырыкIыхэзэ ытыщтыр зыфэдизыр къагъэнэфэщт, ащ ыужым коэффициентхэр зыщынахь ин шапхъэхэмкIэ рагъэтыщт. Тазыр ытынэу законым итхагъэп, ау псыр хэпшIыкIэу нахь лъапIэу къыдэкIыщт.

«Поверкэм» ипIалъэ зэрикIыгъэр зэрыт тхылъыр псэупIэ— коммунальнэ фэIо-фашIэхэм ауасэ зэрыт квитанцием игъусэу къаты. Ар къызэрэпIэкIэхьагъэм тетэу «поверкэм» ыуж уихьэмэ нахьышIу. Аккредитацие зэратыгъэ организациехэм анэмыкI мы псэуалъэхэм язытет ыуплъэ­кIун фитэп. Ахэр Росаккредитацием иинтернет нэкIубгъо итых. Счетчик пэпчъ ащ изытет иуплъэкIун пIалъэу иIэр хэ­ушъхьа­фыкIыгъэу фагъэнафэ. Ари мы интернет нэкIубгъом ибгъотэщт. Ащ еплъын амал зимыIэхэм, гущыIэм пае, нэжъ— Iужъхэм, яунэ зэпхыгъэ гъэIорышIэкIо компанием зыфагъэзэн фае.

Счетчикхэм яуплъэкIун ылъэ­ныкъокIи хъор-шэрыгъэ зэрихьэзэ цIыфхэр зыгъапцIэхэрэр мымакIэу щыIэ хъугъэх. ГущыIэм пае, ахэм унэхэр къа­кIухьэзэ «поверкэ» афашIынэу цIыфхэм араIо, уасэу пылъыр фитыныгъэ зиIэхэм къагъэ­нафэхэрэм анахь макI.

Росстандартым къыщыкIагъэ­тхъы, аккредитацие зиIэхэм унэхэр къакIухьэхэрэп, «поверкэр» зэрашIыщт уасэу къэралыгъом щыгъэнэфагъэри, гурытымкIэ лъытагъэу, сомэ 700-м нахь макIэп.

Счетчикыр унэу зэрытым щауплъэкIущтмэ, хьауми къытырахынышъ еплъыщтхэмэ, ежь псэуалъэм изытет елъытыгъ. Тырахыгъэмэ, лабораториер ащ иуплъэкIун зэрэпылъыщтым пIэлъэ гъэнэфагъэ иIэп. Организацием счетчикыр зэриуплъэ­кIущтымкIэ зэзэгъыныгъэ зыдэпшIыкIэ, зэрэпэлъыщтхэми удытегущыIэмэ нахьышIу.

Зыгъэхьазырыгъэр ХЪУТ Нэфсэт.