Нахь шIуагъэ къытэу наркоманием пэуцужьыгъэнымкIэ, хэбзэнчъэу наркотикхэр зыгъэзекIохэрэм ягъогупэ пыбзыкIыгъэнымкIэ Iофэу ашIэрэм, наркоманхэм зэряIазэхэрэм ыкIи нэмыкI Iофыгъохэм Адыгэ Республикэм наркотикхэм апэуцужьыгъэнымкIэ икомиссие изэхэсыгъо щахэплъагъэх. Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Iофтхьабзэр зэрищагъ.

Комиссием изэхэсыгъо хэлэжьагъэх АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, АР-м иминистрэхэм я Кабинет хэтхэр, АР-м и МВД, ипрокуратурэ, и Апшъэрэ хьыкум, республикэ, федеральнэ къулыкъу­хэм, ведомствэхэм, ФСБ-м АР-мкIэ и ГъэIорышIапIэ, муниципальнэ образованиехэм япащэхэр.

АР-м и МВД наркотикхэр зэрагъэзекIорэм гъунэ лъызыфырэ иотдел ипащэу Хьалъэкъо Казбек зэхэсыгъом къызэрэщиIуагъэмкIэ, наркотикхэм япхыгъэ бзэджэшIагъэ зезыхьэгъэ нэбгыри 184-мэ илъэсыр къызихьагъэм къыщыублагъэу пщыныжь арагъэхьыгъ. Гъогогъу 92-рэ наркотикхэр IуагъэкIэу къыхагъэщыгъ, уголовнэ Iоф 46-рэ хьыкумым IэкIагъэхьагъ. АР-м и МВД-рэ ведомствэ гъэнэфагъэхэмрэ оперативнэ-профилактическэ Iофтхьэбзэ 11 зэрахьагъ, лекцие мин 1,5-м ехъу къеджа­гъэх, зекIокIэ пхэндж къахэмыфэнымкIэ ныбжьыкIэхэм адэгущыIагъэх.

Республикэм и ЛIышъхьэ хэбзэухъу­мэкIо къулыкъухэм пшъэрылъ афишIыгъ наркотикхэр зэрагъэзекIорэ интернет- амалхэр къыхагъэщынхэу ыкIи ахэм ягъогупэ пабзыкIынэу. Анахьэу анаIэ зытырагъэтын фаер рейдхэм язэхэщэн, мыщ фэдэ Iофыгъохэр къэбар жъугъэм иамалхэм къащыгъэлъэгъогъэнхэр ыкIи нэмыкI лъэныкъохэр ары.

АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу Пэрэныкъо Сусаннэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, мыгъэрэ илъэс еджэгъуми социальнэ- психологическэ тестированиер зыкIугъэ кIэлэцIыкIухэу гъогу пхэндж техьан зы­лъэкIыщтхэм ведомствэм Iоф адишIагъ. Министерствэр психологэ-педагогикэ, медицинэ, социальнэ IэпыIэгъу къязытырэ Гупчэм чанэу дэлэжьагъ.

Республикэм и ЛIышъхьэ АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэм­рэкIэ и Министерствэ пшъэрылъ фишIыгъ кIэлэцIыкIухэм зэрадэ­лажьэрэр нахь ыгъэлъэшынэу, социальнэ-психологическэ тестированием якIэлэцIыкIухэр хагъэлэжьэнхэ зэрэфаер ны-тыхэм агуригъэIонэу. Урокхэр ренэу хэзынэхэрэм, гъогу пхэндж техьэгъэ кIэлэцIыкIухэм анахьэу анаIэ атырагъэтынэу афигъэпытагъ.

«Iофыгъоу къэтэджыхэрэм язэшIохын икъоу дэлэжьэгъэ­ным пае анахьэу анаIэ зытырагъэтын фэе кIэлэцIыкIу купхэр къыхагъэщых, япшъэ­рылъхэр зэрэзэшIуахыщт шIыкIэхэр къагъотых. Ащ фэдэ IофшIакIэм ишIуагъэкIэ ныбжьыкIэхэм Iофэу адашIэрэр нахь агъэлъэшын, волонтерхэр къырагъэблэгъэнхэ, Iэтахъо­хэмрэ ныбжьыкIэхэмрэ наркотикхэм апыщагъэ мыхъунхэмкIэ амалыкIэхэр къагъотынхэ алъэкIыщт», — къы­Iуагъ КъумпIыл Мурат.

АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем хэбзэнчъэу наркотикхэр зэрагъэзекIорэмкIэ рес­публикэм иIофхэм язытетрэ наркоманхэм зэряIазэхэрэмрэ зэхэсыгъом къащытегущыIагъ. Наркотикхэр къызфэзгъэфедэ­хэрэм япчъагъэ къызэрэщыкIагъэр ар къыхигъэщыгъ. Наркологхэм яучет мыгъэ нэбгырэ 508-рэ хэтыгъ. Мы аужырэ илъэситIум нэбгырэ 601-рэ хагъэуцуагъ.

Нэбгырэ 82-рэ стационар реабилитацием ипрограммэ къыхырагъэубытагъ. Ахэм ащыщэу 68-мэ программэр акIугъах, 14-мэ джыри яIазэх. Нэбгырэ 200-м ехъумэ амбулаторнэу реабилитационнэ курсыр арагъэкIугъ, джыри 91-мэ яIазэх.

АР-м IофшIэнымрэ социальнэ хэхъоныгъэмрэкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч къызэриIуагъэм­кIэ, наркотикхэм апыщагъэхэм яIэзэгъэнымкIэ сомэ мин 900 хэушъхьафыкIыгъэ гупчэхэм мыгъэ къафыхагъэкIыгъагъ. 2017-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу республикэм ис нэбгырэ 13-мэ программэ гъэнэфагъэм диштэу яIэзагъэх.

Наркотикхэм апэшIуекIогъэ­нымкIэ къэралыгъо политикэу 2030-рэ илъэсым нэс Урысые Федерацием щызэрахьащтымкIэ Стратегием игъэцэкIэн ведомствэ гъэнэфагъэхэм лъэшэу анаIэ зэрэтырагъэтын фаер Адыгеим и ЛIышъхьэ къыIуагъ. Хэбзэнчъэу наркотикхэр зэрагъэзекIохэрэм нахь лъэшэу пэуцужьыгъэн, наркоманхэм яIэзэгъэнымкIэ амалыкIэхэр къызфэгъэфедэгъэн зэрэфаер зэхэсыгъом къыщыхагъэщыгъ.

«Наркоманием игъогупэ зэрэпабзыкIыщтым дакIоу наркоманхэм нахь шIуагъэ къытэу яIэзэгъэн фаеуи пшъэ­рылъышхохэр къэуцугъэх. Мы лъэныкъомкIэ хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм, реабилитационнэ гупчэхэм, гъэсэныгъэм, псауныгъэм икъэухъумэн, культурэм, спортым, къэбар жъугъэм иамалхэм афэгъэзэгъэ министерствэхэмрэ ведомствэхэмрэ азыфагу илъ зэдэлэжьэныгъэм зыкъегъэIэтыгъэным мэхьанэшхо иI, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу