Чъэпыогъум и 15-м къуаджэу Улапэ культурэм и Унэу дэтым республикэ фестиваль-зэнэкъокъоу «Къоджэ бзылъфыгъэм изы маф» зыфиIорэр щыкIуагъ.

Ащ кIэщакIо фэхъугъ АР-м ибзылъфыгъэхэм я Союз Красногвардейскэ районымкIэ икъу­тамэ. Лъэпкъ проектэу «Культурэм» ипрограммэу «Равенство. Развитие. Мир в 21-м веке» зыфиIоу илъэс зэкIэлъыкIохэм зыдэлэжьэщтхэм пэIуагъэхьанэу Урысыем ибзылъфыгъэхэм я Союз сомэ мини 100 къыфитIупщыгъ АР-м ибзылъфыгъэхэм я Союз. Чылэ щыIа­кIэр ыкIи ар къэIэтыгъэнымкIэ бзылъфыгъэхэм Iофыбэу зэшIуа­хырэр фестивалым къыриIотыкIыщт.

Адыгеим икъопэ пстэумэ къарыкIыгъэ хьакIэхэм зэрагъа­шIэмэ ашIоигъуагъ къоджэдэс бзылъфыгъэхэм ямафэ пэпчъ гъэшIэгъонэу зэрагъакIорэр. ХьакIэхэм ахэтыгъэх Красногвардейскэ район администрацием ипащэу Гъубжьэкъо Тимур, депутатхэм ярайон Совет итхьаматэу А. В. Выставкинар, АР-м культурэмкIэ иминистрэ игуадзэу С. Кушъур, АР-мкIэ бзылъфыгъэхэм я Союз итхьаматэ игуадзэу Р. Натхъор, сэкъатныгъэ зиIэхэм ярес­- пуб­ликэ организацие ипащэу С. Агъыр­жьанэкъор, бзылъфыгъэхэм ярайон советхэм ятхьаматэхэр, къоджэ Советым ипащэу Куфэнэ Анзор, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм иIофышIэхэр.

ЗэкIэ къызыщежьагъэр АР-м ибзылъфыгъэхэм я Союз итхьаматэу Вэрэкъо Хьалимэт ары. Бэрэ зэхэсыгъохэм къахилъхьэу хъугъэ программэ гъэшIэгъон зэхагъэуцонышъ, хабзэри къыздырагъаIэзэ грантыр къыдэхыгъэн зэрэфаер, адыгэ культурэм ыкIи адыгабзэм зыкъягъэIэтыжьыгъэным мылъкур зэрэпэIуагъэхьащтыр. Чылэ горэ къыхэхыгъэу, адыгэ шэн-хэбзэ дахэхэр мыукъуагъэхэу зэрэщыIэхэр къырагъэлъэгъукIы ашIоигъуагъ. Къуаджэу Улапэ къыхахыгъ. Адыгэ нанэм ишIу­шIагъэхэмкIэ бзылъфыгъэм изы мафэ къытегущыIэгъэныр игъоу алъэгъугъ. Улъыхъожьын имыщыкIагъэу, хьазырэу адыгэ нанэр улапэхэм яIагъ — Алыбэрд Аминэт. Аминэт адыгэ культурэм фэщагъэу, цIыфы­гъэм, адыгэ шэн-хабзэхэм апылъэу, Iушэу, хьалэлэу щыт. Къоджэдэсхэм яупчIэжьэгъу. Аминэт Ны Хасэм хэт, диныр елэжьы, нэмаз ешIы, мэхьанэшхо реты бзылъфыгъэу укъэхъу­ным, сабый къыппыфэным. Ахэм къахэкIэу уипшъэдэкIыжь нахь ин мэхъу, уигукIэгъуи, уишIулъэгъуи, уиIэдэби зэдиштэнхэ фае. Уиунагъо дахэу пIыгъыныр, уихъулъфыгъэ уасэ фэпшIыныр, уищыуан-лэгъупэ къабзэу зепхьаныр, гупыкI-гу­мэкI уиIэныр, уищагу къыда­хьэрэм дахэу упэгъокIыныр, уирызы­къэу Алахьым къыуитыгъэр апэбгъохыныр бзылъфыгъэм къытефэрэ Iофыгъох. Мыхэр, Аминэт зэрилъытэрэмкIэ, мытхыгъэ хабзэхэу адыгэхэм ахэлъых.

Апэрэ къоджэ фестиваль-зэ­нэкъокъум игъэхьазырын къо­джэдэс чанхэр, гъот зиIэ улэпэ кIалэхэр къыхэлэжьагъэх. Мы мафэм къоджэ гупчэм ит куль­ту­рэм и Унэ ипчъэхэр хъуаоу зэIухыгъагъэх, щагур дахэу агъэкIэрэкIагъ, цIыфхэр нэщх-гущхых. Къоджэдэсхэр куп-купэу унэ кIэракIэм къеблагъэх. Апэрэ фестиваль-зэнэкъокъоу къоджэ бзылъфыгъэм изы мафэ фэгъэ­хьыгъэр Улапэ дахэу щыкIуагъ. Зэрэхабзэу, цIыфэу къэкIуагъэ­хэм псынэкIэчъэу чылэгъунэм щытым дэжь гъомылапхъэр аIэгу итэу ащыпэгъокIыгъэх. Улапэ итарихъи, псынэм ихъи­шъи кIэкIэу къафаIотагъ.

МэфэкIыр культурэм и Унэ щылъагъэкIотагъ. Бысымгуащэу фестивалым хэлажьэхэрэм ягъо­мылапхъэхэр зэпэIутэу щытых. Пщынэ мэкъэ жъынчым зеIэты. ПщэрыхьакIомэ яIанэхэр баих, шхыныгъо зэфэшъхьаф­хэмкIэ ушъагъэх, плъэгъу къодыехэми уагъэшхэкIы: хьалыо Iанэр, пэлъкъау Iанэр, къурамбый Iанэр, хьалыжъо Iанэр, къэбым хэшIыкIыгъэхэр зытетхэр.

Лъэпкъ шхыныгъохэм яIэшIугъэ-дэгъугъэ къекIолIагъэхэм зэкIэми агъэунэфыгъ.

Адыгэхэр сыдрэ лъэныкъокIи зыфэсакъыжьхэу IэпкIэ-лъэпкIагъэх. ХьакIэм изещэн ишапхъэ­хэм афэдэу лъэпкъым ышъхьэ къырыкIуагъэри ашIэу, ар зэраухъумэщтым пылъыгъэх. Лъапсэм лъэшэу фэсакъыщтыгъэх, ащ ишыхьатэу лъэпкъ IэшIагъэхэм, шъом, цым, пхъэм, гъучIым ахэшIыкIыгъэхэр къэгъэлъэгъонэу «Лъэуж» зыфи­Iорэм щыолъэгъух. Мыщ адыгэ унагъом щагъэфедэщтыгъэ ижъырэ пкъыгъохэр бэу хэлъых, мы музей цIыкIур зигукъэкIыр ыкIи ащ дэлажьэрэр Алыбэрд Аминэт.

Адыгэ шэн-хабзэхэми, зекIокIэ-шIыкIэхэми чIыпIэ щагъотыгъ зэнэкъокъум: цыдж шIыхьафыр ыкIи нысакIэм имэс­тэхэщ Аминэт къыгъэлъэгъуагъ ыкIи къафиIотагъ.

Апэрэ къоджэ фестиваль- зэнэкъокъум хэлэжьагъэх Красногвардейскэм культурэм и Унэу дэтым иансамблэхэр, Улапэ икъэшъокIо купэу «Бэслъынэй», ипщынэо купэу «Нарт шъау» зыфиIохэрэр. Къоджэ еджапIэм щеджэрэ пшъэшъэжъы­ехэр Алыбэрд Аминэт иусэхэм ащыщхэм къяджагъэх. Зэлъа­шIэрэ орэдыIоу Лъэчэ Альберт­рэ Хьаткъо Раситэрэ орэдхэр къаIуагъэх.

Фестиваль-зэнэкъокъум зи­шъыпкъэу хэлэжьагъэ пэпчъ щагъэшIуагъ, щалъытагъ. Алыбэрд Аминэт — къоджэ бзылъфы­гъэм иIушыгъэ-хъупхъа­гъэ жюрим хигъэунэфыкIыгъ, «Лъэпкъ лъапсэм иухъумакIу» зыфиIорэ цIэр къыфаусыгъ. Аминэт икъуаджэкIэ зэрэхъуп­хъэм икъэбар Мыекъуапэ нэсыгъ, щыкIагъэтхъыгъ. Къоджэ мэфэкIым — апэрэ фестиваль-зэнэкъокъум цIыфыбэ зэфищагъ ыкIи ахэр алъэгъу­гъэм, зэхахыгъэм лъэшэу агъэ­рэзагъэх.

Фестивалым и Гран-при къэ­зылэжьыгъэр шхыныгъо зэнэкъо­къу-шIыкIэмкIэ Осетием текIоныгъэр бэмышIэу къыщыдэзыхыгъэу, Улапэ щыщ бзылъфыгъэу ТхьакIущынэ Фаризат Долэтбый ыпхъур ары.

«Нанэ иIан» зыфиIорэмкIэ Пщыкъэнэ Нуриет атекIуагъ. «Нанэ икъоеихыгъэкIэ» — Хьа­джым Дианэ, «Нанэ имаст, нанэ ицыпх» зыфиIорэ IэшIагъэмкIэ Битэ Марзият текIоныгъэр къы­дихыгъ. «Нанэ ишъхьал» зыгъэ­IорышIагъэр ыкIи атекIуагъэр Ашхъунэ Зурет.

Апэрэ къоджэ мэфэкI зэнэкъо­къум къыгъэлъэгъуагъ унагъо пэпчъ гъунэнчъэу сэнаущыгъэ зэриIэр. Фойем щыплъэгъурэ къэгъэлъэгъон гъэшIэгъон зэфэшъхьафмэ Адыгеир нэм къыкIагъэуцощтыгъ. Бзылъфыгъэ IэшIагъэхэм ядэгъугъэ-дэхагъэ бгъэшIа­гъо икъущтыгъ. Джаущтэу фэбагъэ хэлъэу Улапэ мэфэкI фестиваль-зэнэкъокъур щыкIуагъ.

Пщыкъэнэ Май.