Iушыгъэм, дэгъугъэм, акъылышIуагъэм афэмыныкъо цIыф щыIэп. Ар къагурыIоу, ащкIэ лъэпкъ литературэм мэхьанэшхо зэриIэр зэхашIэу титхэкIо нахьыжъхэри, ахэм ауж къикIыгъэхэри гупшысагъэх, тхагъэх.

Непэ зигугъу къэсшIы ыкIи кIэзгъэтхъы сшIоигъор адыгэ пшысэхэм, таурыхъхэм, тхыдэхэм, хъишъэхэм, нарт къэбархэм яджэрэ кIэлэцIыкIухэм хэпшIыкIэу яакъыл-гулъытэ бэкIэ нахь зэрэчаныр, лIыгъэ-цIыфыгъэ хабзэр нахь къызэрагурыIорэр, а зэджагъэхэм ахэт геройхэм ащыщхэр якIасэ хъугъэхэу зафагъадэмэ зэрашIоигъор, ягулъытэ ыкIи абзэ нахь чан зэрэхъурэр. Шэн тэрэзхэр ахэлъ хъуным, къиным щымыщтэхэу лъыкIотэнхэм, къяшIэкIыгъэ дунэешхор зэрэхьалэмэтыр къагурыIоным, еджэным гуетыныгъэ фыряIэным тхылъым фепIух. «Тхылъыр шIэныгъэм иIункIыбз» джары зыкIаIуагъэр.

Адыгэ кIэлэцIыкIу литературэм яIахьышхо халъхьагъ КIэрэщэ Тембот, Цэй Ибрахьимэ, Хьаткъо Ахьмэд.

ЩыIэныгъэр гъунэнчъэу зикIэ­сагъэу, Родинэр зилъэпIагъэу, усакIоу Андырхъое Хъусен ипсыхъоу фэмыплъэкIырэм фитхыгъэу «Щэхъурадж!» зыфи­Iорэм нахь ымытхыгъэми икъу­щтыгъ, джарэу идунэелъэгъукIэ зафэ, къаргъо, сурэтшIыгъэ дахэу ипсыхъо нэгум къыкIигъэ­уцоныр фызэшIокIыгъ.

ХьэдэгъэлIэ Аскэр, Жэнэ Къырымызэ кIэлэцIыкIу дунаир, ащ ипчэгу ит сабыйхэр зыкIи ащыгъупшагъэхэп. Сабый гукъаб­зэхэм, кIэлэцIыкIу Iоные- шIэныехэм уафэтхэныр къызэрыкIо дэдэу щымытми, тхэрэми ежь ышъхьэкIэ ащ тхъагъуи гушIуагъуи хегъуатэ. Ахэм анэ­хэмкIэ маплъэх, агукIэ мэгупшысэх, кIэлэцIыкIугъом хэуцожьых, нэфыпсыр, фэбагъэр, гукIэгъур, IорышIагъэр, хъупхъа­гъэр зыхэлъ усэхэр, рассказ цIыкIухэр, пшысэхэр, орэдхэр, къэбар цIыкIу гъэшIэгъонхэр къаIэкIэкIых.

Хэтрэ кIэлэцIыкIуи ныбжьырэу ыгу къинэрэр сабыигъо-кIэ­лэцIыкIугъо уахътэр ары: уае­ми, ощхыми, осыми, жьыбгъэми, чъыIэ щтыргъукIыми, тыгъэ чэ­фыбзэр уигъапцIэу къепсыми, сабыигур а зэкIэмэ апхъуатэ, агъэдаIо, зылъащэ, агъэлъэшы. КIэлэцIыкIум ыгурэ ышъорэ ахэзыгъэхъорэ пшысэхэр, тхыдэжъхэр, нарт къэбархэр, усэ сатыр жъыу блэрхэр сыда зымыуасэхэр?!

А зэкIэми цIыф цIыкIур апIу, алэжьы, илъэгъожъые дахэ тырагъэуцо. КIэлэцIыкIу тхыгъэ литературэм джары анахьэу мэхьанэ къезытырэр. Апэрэ усэ цIыкIухэу, орэдхэу зэбгъэшIагъэ­хэр ныбжьырэу пщыщ мэхъух, уаузэнкIы.

Лъабытыйба, лъабытый, Шъэо цIыкIур, зыгъэхъый. Лъабы, лъабы, лъабытый, Лъэкъо цIыкIухэр умыгъэпIый, Уемыплъых чIым, ыпэ плъэ. Плъэгу зынэсрэр зэкIэ уий, Iэбы-лъэбкIэ къызщыцохъу, Аферэм, гъырэп. Укъэхъу! О укъэхъумэ лIы ухъун, Хэгъэгубэр къэпкIухьан. Iэхэр тамэу зэгощэй, Лъэкъо цIыкIур кIэмыщэй, КъэIэт лъакъор, къызэкIэщ, КIуатэ, кIуатэ, уемызэщ! ЧIыгум пытэу о теуцу, Сыпшъыгъ пIокIэ умыуцу. УиIэтыщт чIым, ущымыщт – ЧIыр къэмыщтэу укъэмыщт!

Мы усэр Мэхъош Руслъан сабый цIыкIоу кIоным кIэнэцIырэм фызэхилъхьагъ, мэкъэпчъ мэкъэмэ дахэ кIэт, къызыфапIорэри ащ къыкIэдэIукIыщт, гурыIошхорэ щымыIэми, даIоу есэщт, игуапэу лъабыжъыери ыдзыщт, нахь тIэкIу зэхишIыкI зыхъукIэ, а зэкIэ ыгу IэшIу-IэшIоу къыщыдэоежьыщт.

Бэрэтэрэ Хьамиди кIэлэцIыкIухэм ябгъукIуагъэп, ахэр шIоIофэу усэ цIыкIу зэфэшъхьафхэр («Зы лъытакI», «Мэзым тэкIо»), псэушъхьэхэм афэгъэ­хьыгъэхэр афызэхилъхьагъэх, ахэм ащыщхэр кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм ыкIи ублэпIэ еджапIэм щеджэхэрэм зэрагъашIэх. Къуекъо Налбый «Дэир хэты ищыкIагъ?» еIо, къэупчIэ:

Къангъэбылъ хэт ешIэщт? Къэсэлъытэ! Лъанэ цIыкIу, цIыкIужъый – пырэжъыер иджыбачI. Бачкъан, Къаншъау – ныбэм лъапэр егъэжьау, Шъэомыз, Мырзэбэч… Адэ Бэч тыдэ щыI? Мыдэ джыри ахэкIыгъ. Зэ самбыр, тIэкIу зыщыI. Мыр Хьарис, мыдрэр Хьис, унэм шъуисмэ быны зау. Мыр Мэсхьаб, Пэтэрэз, зэмыбзэижьыр шъуфаусыгъ, Сыхьатбый, Рэмэзан, Къырымыз, Инвер! Ренэу чэумэ шъо шъуатес! Чэугъэсыс шъуфэсэус. ТIу къэзыхь, шъхьахынащ, пчэдыжьрэ зызымытхьакI, КIэнкIэ Iуп, зыпэ шIой, урам сапэр зыгъэутыс, Чэу шъхьарыс зэраIуагъ… Ашъыу, Бэч, зэ самбыр! Шъухэлъад, зыжъугъэбылъ! Къангъэбылъ едгъэжьагъ! Къангъэбылъ едгъэжьагъ. Зыжъугъэбылъ, дэи закI. Зыжъугъэбылъ, шъукъхэмыкI — дэир хэт ищыкIагъ.

КIэлэцIыкIу психологиер дэгъоу усакIом зэришIэрэр, ахэм яIокIэ-шIыкIэ зэфэшъхьафхэр мы усэм къыщыпчъыгъэх, учанын, удэIон, ухъупхъэн, нахьыжъхэм къыуаIорэм укIэдэIукIын зэрэфаем фэгъэхьыгъ.

КIэлэцIыкIухэм афэмытхагъэ тиадыгэ тхакIохэм ахэтэп, ахэм яусэ сатырхэм адыгэхэм ялIы­хъужъ батырыгъи, яшэн-хэбзэ дахэхэри, тикъашъохэр зэрэпшъхьапэхэри, тиныдэлъфыбзэ зэ­рэдэхэ дэдэри, тилъэпкъ шъуашэ икIэрэкIагъи, тиадыгэ Iанэ зэ­рэушъагъэри, Родинэр нэу хэт­кIи зэрэщытри къащиIотыкIыгъ.

«Адыгэ Iанэр» Адыгэ Iанэр лъэкъуищ, Ищыгъу-пIастэ хьалэл, Урагъэблагъэмэ, пэтIысхь, УкIытэм земыгъэфыз. Къыпфытыралъхьагъэр зы­Iулъхь, Зы Iулъхьэ кIэмыгъэз, Узэрыхьагъэр гушIон, НахьышIуи укъалъэгъун, — КъызгурегъаIо тэтэжъы, Адыгэ Iанэр фэд лIыжъым ШъхьэкIафэ фэпшIын тефэ, Зэрэунагъоу тыIофэ. (Нэхэе Руслъан)

Адыгэ тхакIохэм атхыгъэ кIэлэцIыкIу усэхэр пIуныгъэ мэхьанэ зиIэх, джары ахэм уяджэн зыкIыфаери. ЗэлъашIэрэ адыгэ усакIоу Жэнэ Къырымызэ ушъый ин зыхэлъ усэ цIыкIоу «Тхылъыр ныбджэгъу дэгъу» зыфиIорэр зыкIитхыгъэр.

Тхылъыр цIыфым ифед, Жьымрэ псымрэ афэд. АкъылымкIэ гъомыл, Акъыл зиIэм къемыл. Тхылъым нэмыплъ емыт, ШIуагъэу пылъым гу лъыт! Тхылъеджэным шъуегугъу, Тхылъыр ныбджэгъу дэгъу.

Ары, кIэлэцIыкIухэр! Тхылъыр зикIасэм, шIэныгъи, гъэсэныгъи, цIыфыгъи, тхъагъуи егъоты, шъугъогу маф!

Мамырыкъо Нуриет.