Лъэпкъхэм языкIыныгъэ и Мафэ ехъулIэу, шэкIогъум и 3-м къыще­гъэ­жьагъэу и 8-м нэс онлайн ыкIи офлайн шIыкIэм атетэу «Этно­графическэ диктантышху» зыфиIорэ Iофтхьабзэр Урысые Феде­ра­цием ишъолъырхэм ащэкIо. Мы илъэсым ар я 7-у зэхащэ.

Хабзэ зэрэхъугъэу, Адыгеим щыпсэухэрэр мы Iофтхьабзэм чанэу хэлажьэх. Адыгэ къэралыгъо университетым инаучнэ тхылъеджапIэ шъолъыр площадкэу агъэнэфагъ. Хэбзэ къулыкъушIэхэм, ведомствэхэм яIофышIэхэм, общественнэ организациехэм ялIыкIохэм, ныбжьыкIэхэм диктантыр атхынэу къекIолIагъэх. Тарихъ этнографиемкIэ яшIэныгъэхэр ауплъэ­кIугъэх ыкIи ахагъэхъуагъ.

Этнографическэ диктантышхом къекIолIагъэхэм шIуфэс гущыIэкIэ закъыфигъэзагъ АР-м лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамал­хэмкIэ и Комитет итхьаматэ игуадзэу Константин Щербаковым. Илъэси 7-м къыкIоцI «Этнографическэ диктантышхом» дунэе мэхьанэ иIэ зэрэхъугъэр ащ къыIуагъ.

Апэрэ илъэсым нэбгырэ мин 90-рэ хэлэжьэгъа­гъэмэ, гъэрекIо миллиони 2,5-м нэсыгъ, мы илъэсым а пчъа­гъэм джыри хэхъонэу ары зэрэгугъэ­хэрэр. Урысыем ишъолъырхэм зэкIэм ыкIи дунаим ихэгъэгу 95-м ялIыкIохэм диктантыр зэратхыщтыр къыхигъэщыгъ.

— Лъэпкъхэм языкIыныгъэ и Мафэ ехъулIэу мы Iофтхьа­бзэр зэрэзэхащэрэм мэхьанэшхо иIэу сэлъытэ. Непэ мыщ къекIолIагъэхэм ялъэпкъ уасэ зэрэфашIырэр, ягъунэгъухэм шъхьэкIэфэныгъэ зэрафыряIэр къагъэлъэгъуагъ. Урысыем, Iэ­кIыб къэралыгъохэм ащыпсэу­хэрэм мы лъэныкъомкIэ шIэ­ныгъэу яIэр къэнэфэщт. Мы илъэсым апэрэу ЛНР-м, ДНР-м, Херсонскэ ыкIи Запорож­скэ шъолъырым ялIыкIохэри хэлэжьэщтых, — къыIуагъ Константин Щербаковым.

Диктантыр сыхьатыр 11-м рагъэжьагъ.

УпчIэ 30-у зэхэтыгъ: 20-р Iо­фыгъо пстэуми алъыIэсыщтыгъ, 10-р шъолъырэу зыщатхырэм нахь фэгъэхьыгъагъэх. Тест шIыкIэм тетэу такъикъ 45-кIэ ар атхыгъ.

Тарихъыр, культурэр, лъэпкъ зэфэшъхьафхэм яшэн-хабзэхэр цIыфхэм ягъэшIэгъэныр ары пшъэрылъ шъхьаIэу зэхэщакIо­хэм зыфагъэуцужьырэр. Урысые Федерацием щыпсэухэрэм зэгурыIоныгъэ, зыкIыныгъэ азыфагу илъыным, этнографическэ шIэныгъэм хагъэхъоным Iофтхьабзэр фэIорышIэ.

Лъэпкъ IофхэмкIэ Федеральнэ агентствэмрэ АР-м лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитетрэ Iофтхьабзэм кIэща­кIо фэхъугъэх.

— Iофтхьабзэм мыгъэ апэрэу сыхэлажьэ. Диктантым уитарихъ нахь куоу зэбгъэшIэным уфещэ. ЦIыф лъэпкъ зэфэшъхьафхэм яэтнографие, ятарихъ имыза­къоу, нэмыкI лъэпкъхэм ядунэететыкIэ ашIэ зыхъукIэ, агукIи ягухэлъхэмкIи нахь зэпэблагъэ хъущтых, — къыIуагъ Адыгэ Республикэм иобщественнэ организациеу «Абхъазым щыIэгъэ гуфакIохэм я Союз» итхьаматэу Къуижъ Къэплъан.

Къыблэ дзэ шъолъырым иинспекторэу Александр Дорофе­евым илъэсищ хъугъэу диктантыр етхы, гъэрекIо анахь дэ­гъухэм ащыщ хъугъэ, балли 100 къырихыгъагъ, мыгъи шIогъэшIэ­гъонэу къекIолIагъ.

— Тикъэралыгъо щыпсэурэ лъэпкъхэм яшэн-хабзэхэр зэрэс­шIэрэр сыушэтынэу, сишIэныгъэхэм ахэзгъэхъонэу сыкъе­кIолIагъ. УпчIэхэр гъэшIэгъоных, географием, тарихъым, культу­рэм афэгъэхьыгъэх, мы Iоф­тхьабзэм мэхьанэ ин иIэу сэлъытэ. — къыIуагъ ащ.

Шъолъыр площадкэхэм зишIэныгъэ щызыуплъэкIун зымы­лъэкIыгъэхэм этнографическэ диктантышхом исайтэу «www.miretno.ru» зыфиIорэм ит тестхэмкIэ шэкIогъум и 3-м къыщегъэжьагъэу и 8-м нэс зыщаушэтыщт. ШэкIогъум и 11-м диктантым исайт джэуап тэрэзхэр къихьащтых.

ДЕЛЭК-ЪО Анет.