АР-м иминистрэхэм я Кабинет изэхэсыгъо тыгъуасэ АР-м и Правительствэ зычIэт унэм щыкIуагъ. АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат пшъэрылъ зэрэфишIыгъэм тетэу АР-м и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцакIэу КIэрэщэ Анзаур ар зэрищагъ.

Федеральнэ программэхэр

Адыгэ Республикэм и Законэу «2023 — 2025-рэ илъэс­хэм яреспубликэ бюджет ехьы­лIагъ» зыфиIорэм ипроект зэ­хэсыгъом щыхэплъагъэх. АР-м финансхэмкIэ иминистрэу Виктор Орловым къызэриIуагъэмкIэ, 2023-рэ илъэсым бюджетым хахъоу сомэ миллиард 29,8-рэ иIэщт, хъарджэу сомэ миллиард 31,1-рэ ышIыщт. АР-м икъэралыгъо псэуалъэхэм къихьащт илъэсым сомэ миллиарди 2-рэ миллион 489-рэ ахалъхьащт.

«Илъэс къэс бюджетым имылъкоу социальнэ Iофтхьабзэхэм апэIуагъахьэрэм хэхъо. УФ-м и Президентэу Владимир Путинми АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурати ащ фэдэ шIыкIэм къыдырагъаштэ. Бюджетым нахьыбэу мылъку къи­хьанымкIэ лъэныкъо зэфэшъхьафхэм IофшIэныр ащыдгъэлъэ­шын фае. Федеральнэ мылъкур къызфэдгъэфедэзэ, ведомствэ программэхэм амал зэриIэкIэ нахь чанэу тахэлэжьэн фае», — къыIуагъ КIэрэщэ Анзаур.

АР-м иминистрэхэм я Кабинет изэхэсыгъо джащ фэдэу псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтхэмрэ социальнэ лъэныкъомрэ 2022 — 2023-рэ илъэсхэм ябжыхьэ-кIымэфэ лъэхъан зэ­рэфэхьазырхэми щытегущыIагъэх. АР-м псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ, гъогу хъызмэтымкIэ иминистрэу Валерий Картамышевым зэхэсыгъом къызэрэщиIуагъэмкIэ, котельнэ 257-р, газрыкIопIэ километрэ мини 3-м ехъур, псыIыгъыпIэ 320-р, псырыкIопIэ километрэ мини 2,5-р, фэтэрыбэу зэхэт унэ 1805-р бжыхьэ-кIымэфэ лъэ­хъаным фа­гъэхьазырыгъэх.

Социальнэ фэIо-фашIэхэм ягъэцэкIэнкIэ пшъэрылъхэр

АР-м IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч рес­публикэм исхэм ясоциальнэ фэIо-фашIэхэр зыгъэцэкIэрэ гупчи 9-мэ яIофшIэн зэрэзэхащэрэм къытегущыIагъ. Зэхэсыгъом ащ къызэрэщиIуагъэмкIэ, гупчэхэм илъэс къэс нэбгырэ мини 10,5-м ехъумэ социальнэ фэIо-фашIэхэр афагъэцакIэх. Мы илъэсым иапэрэ мэзи 9 ахэм фэIо-фэшIэ миллионрэ мин 730-рэ агъэцэкIагъ.

Социальнэ таксир нахьыбэрэ къызфагъэфедэрэ фэIо-фашIэ­хэм ащыщ. Мы илъэсым иапэрэ мэзи 9 нэбгырэ 977-мэ ар къызфагъэфедагъ.

Мобильнэ бригадэхэм илъэсым къыкIоцI нэбгырэ мини 3-мэ яфэIо-фашIэхэр афагъэцакIэх. Джыдэдэм ащ фэдэ бригадэ 20 щыI. Шъхьэза­къохэм, зыныбжь хэкIотагъэхэм, сэкъатныгъэ зиIэхэм ящыкIэгъэ фэIо-фашIэхэр ахэм агъэ­цакIэх, псауныгъэм икъэу­хъу­мэнкIэ учреждениехэм ахэр алъагъэIэсых.

Зыныбжь хэкIотагъэхэри волонтер IофшIэным къыхырагъэубытэх. ГущыIэм пае, зыныбжь хэкIотэгъэ волонтерхэм яапэрэ республикэ гупчэ Мые­къуапэ къыщызэIуахыгъ. Нэбгырэ 333-рэ ащ хэхьэ. 2022-рэ илъэсым зыныбжь хэкIотэгъэ волонтер миным ехъумэ гупчэм IэпыIэгъу къыфэхъухэу рагъэ­жьагъ.

ЦIыфхэм ягъашIэ нахь кIыхьэ шIыгъэным тегъэпсыхьэгъэ Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэри зэрахьэх. Ахэм ащыщ республикэ спартакиадэу «Псауныгъэ шъуерэI» зыфиIорэр. Мыгъэ зыныбжь хэкIотагъэхэм амал яIэ хъугъэ ыпкIэ хэмылъэу физ­культурэ комплексхэм, спортзалхэм яфэIо-фашIэхэр къызфагъэфедэнхэу. Ащ нэмыкIэу зыныбжь хэкIотэгъэ нэбгырэ 499-р компьютерым Iоф зэрэ­дэпшIэщт шIыкIэм фагъэсагъ.

Зэхэсыгъом икIэух 2023-рэ илъэсым гупчэхэм пшъэрылъэу яIэщтхэри щагъэнэфагъэх. Республикэ къэралыгъо программэу «ЦIыфхэм социальнэ IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэныр» зыфиIорэм игъэцэкIэн ахэр епхыгъэх.

Псауныгъэм икъэухъумэнрэ гъэсэныгъэмрэ

Республикэ проектхэу «Гу-­лъынтфэ узхэм Адыгэ Рес­публикэм щябэныжьыгъэныр», «Онкологие узхэм Адыгэ Рес­публикэм щябэныжьыгъэныр» зыфиIохэрэр зэрагъэцакIэрэм псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ министрэу Мэрэтыкъо Рустем къытегущыIагъ. Ащ къызэри­IуагъэмкIэ, мыгъэ онкологие узхэм ябэныжьыгъэнымкIэ сомэ миллиони 118-рэ къыхагъэкIыгъ. Адыгэ республикэ клиникэ онкологие диспансерым пае оборудование 22-рэ къащэфыщт.

Республикэ проектыр зыпхыращырэм къыщегъэжьагъэу амбулаторнэ онкологие IэпыIэгъумкIэ гупчи 2 республикэм къыщызэIуахыгъ. Мыгъэ ЦАОП-м Адыгэкъалэ исымэджэщ нэбгырэ 281-мэ, Кощхьэблэ район гупчэ сымэджэщым нэбгырэ 530-мэ яфэIо-фашIэхэр щафигъэцэкIагъ.

Республикэ проектэу «Гу-­лъынтфэ узхэм ябэныжьыгъэныр» зыфиIорэм игъэцэкIэн пае сомэ миллиони 123-рэ къыхагъэкIыгъ, медицинэ организации 3 зэтырагъэпсыхьажьыщт, сомэ миллион 80 зытефэрэ оборудование 15 къащэфыщт.

АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэ ипшъэ­рылъхэр зыгъэцакIэу Евгений Лебедевым зэхэсыгъом къызэрэщиIуагъэмкIэ, мыгъэ къэралыгъо ушэтын зыкIым нэбгырэ 1806-рэ хэлэжьагъ. Роспотребнадзорым ыгъэнэфэгъэгъэ шапхъэхэм атетэу ушэтынхэр кIуагъэх. РеспубликэмкIэ на­хьыбэу балл къэзыхьыгъэхэр Мыекъуапэ игурыт еджапIэхэр (балл 62,4-рэ), Адыгэкъалэ игурыт еджапIэхэр къэзыухы­гъэхэр ары (балл 61,6-рэ).

АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу