Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинет изэIукIэу Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат тхьамэтагъор зыщызэрихьагъэм зыщатегущыIагъэхэр лъэпкъ проектхэм, къэралыгъо программэу «Къуаджэхэм хэхъоныгъэ ягъэ­шIыгъэныр» зыфиIорэм атегъэпсыхьагъэу псэуалъэхэр шIыгъэнхэр, игъэкIотыгъэу гъэцэкIэжьыгъэнхэр, Адыгэ Рес­публикэм 2024-рэ илъэсым нэс социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэу ышIыщтым ипрограммэ къыдилъытэрэ Iоф­тхьабзэхэр зэшIохыгъэнхэр ары.

Лъэпкъ проектхэм къыдалъытэрэ Iофтхьабзэхэр гъэцэкIагъэ зэрэхъухэрэм фэгъэхьыгъэ псалъэ къы­шIыгъ Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэ­кIэрэ КIэрэщэ Анзаур. Мы илъэсым лъэпкъ проектхэмрэ къэралыгъо программэхэмрэ ягъэцэкIэн сомэ миллиард 17,7-рэ республикэм щыпэIуагъэ­хьагъ, ащ щыщэу сомэ миллиард 16,2-р феде­ральнэ бюджетым икъэ­кIуапIэхэм къахагъэкIыгъ.

ИгъэкIотыгъэ гъэцэкIэ­жьынымрэ псэолъэшIынымрэ къыдалъытэрэ псэо­лъэ 30-м щыщэу 10-р аухыгъах, псэолъи 9-р 2023-рэ илъэсым аухынэу щыт. Псэолъэ 11-мэ Iоф­шIэнхэр ащэкIох. Къалэу Мыекъуапэ имикрорайонэу «Восходым» щыIэ поликлиникэм, Шэуджэн районымкIэ къутырэу Тихоновым щагъэпсырэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм, псэу­пIэу Ханскэм искусствэ­хэмкIэ кIэлэцIыкIу еджапIэу щашIырэм, Мыекъопэ районымкIэ псэупIэу Первомайскэм щырагъэжьэгъэ ФОК-м япхыгъэ Iоф­шIэнхэр зэрэкIохэрэм фэ­гъэхьыгъэ къэбарым едэ­Iугъэх.

«Лъэпкъ проектхэмрэ къэралыгъо программэхэм­рэ къыдалъытэрэ псэуа­лъэхэр зэкIэ рахъухьэгъэ пIалъэхэм аухынхэ фае. ТапэкIэ аухыгъэ псэуа­лъэхэм Iоф ашIэным амал зэриIэкIэ шъунаIэ нахь тежъугъэтын фае. Дгъэ­псырэр зэкIэ тицIыфхэм ящыIакIэ нахь дэгъу, нахь Iэрыфэгъу зэрэхъущтым телъытэгъэн фае. Федеральнэ пащэхэм IэпыIэгъу инэу къытатырэр цIыф­хэм зэхашIэным мэхьа­нэшхо иI», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

IофшIапIэ пэпчъ щызэшIуахын фэе Iофтхьабзэхэр зэрэкIохэрэм амал зэриIэкIэ анаIэ нахь атырагъэтын, игъом ахэр ухы­гъэ хъунхэмкIэ ищыкIагъэ­хэр къыдалъытэнхэ фае.

Къэралыгъо программэу «Къуаджэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэныр» зыфиIорэр гъэцэкIагъэ зэрэхъурэм къытегущыIагъ Адыгэ Рес­публикэм мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Къуанэ Анзаур. Мы илъэсым программэм сомэ миллиард 1,6-рэ фэдиз пэIуагъэ-хьагъ, ащ щыщэу миллион 860-м ехъу подрядчикхэм аIэкIагъэхьагъ. Теуцожь ыкIи Мыекъопэ районхэр ары мылъкур аIэ къигъэхьэгъэнымкIэ анахь макIэу ахъщэр джырэкIэ зыгъэфедагъэхэр. Арэу щытми, Теуцожь районым IофшIэнэу щызэшIуахыгъэр бэ. Къэралыгъо программэм тегъэпсыхьагъэу псау­ныгъэм икъэухъумэн, гъэсэныгъэм, культурэм, спортым, псыр ыкIи газыр аIэ­кIэгъэхьэгъэнхэм, гъогухэр шIыгъэнхэм ыкIи гъэцэкIэжьыгъэнхэм япхыгъэ псэолъэ 46-рэ агъэ­псыгъ ыкIи агъэцэкIэ­жьыгъ.

«ЧIыпIэхэм яхэхъоныгъэ тегъэпсыхьэгъэ программэм къоджэдэсхэм ящы­IакIэ нахьышIу шIы­гъэ­ным иамалхэр къетых. ПIалъэу агъэнэфагъэм нахь пасэу IофшIэнхэр гъэцэкIагъэ хъунхэм пае ящыкIэгъэ амалхэр ягъэ­гъо­тыгъэнхэ фае», — ­къыIуагъ Адыгеим и ЛIы­­шъхьэ.

Республикэм ихэхъоныгъэкIэ унэе программэм къыдилъытэрэ Iофтхьа­бзэхэр зэшIохыгъэ зэрэ­хъухэрэм къытегущыIагъ Адыгэ Республикэм экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ иминистрэу Шэуджэн Заур. Программэм ипроект анахь инхэм ащыщых Тэхъутэмыкъое районым щагъэ­псырэ промышленнэ шъо­лъырыр, къалэу Мыекъуапэ игъэпсэфыпIэ парк ­ дэжь псыхъоу Шъхьэгуащэ инэпкъ гъэпытэгъэныр, сабыибэ зэрыс унагъохэм зычIэсыщтхэ унэхэр ща­шIынхэм пае чIыгу Iахьхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэр.

Лъэныкъо пэпчъкIэ пстэу­ми апэу зэшIохыгъэн фэе пшъэрылъхэр респуб­ликэм и ЛIышъхьэ къы­гъэнэфагъэх. ГущыIэм пае, промышленнэ паркым епхыгъэ Iофтхьабзэхэр зэшIозыхырэ компанием КъумпIыл Мурат пшъэрылъ фишIыгъ ащ фэдэ проектхэр пхырызыщхэрэ шъолъырхэм яопыт къызфигъэфедэнэу. Шъхьэгуащэ инэпкъхэм ягъэпы­тэн зэрэкIорэм иуплъэкIун зызэхащэ лъэхъаным къыхагъэщыгъэхэ щыкIа­гъэхэр икъоу дэгъэзы­жьыгъэнхэм анаIэ тырамыгъэтымэ зэрэмыхъущтыр ЛIышъхьэм къыхигъэ­щыгъ. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ микрорайоныкIэм, чIыгу Iахьхэр къызщы­хагъэ­кIыхэрэ чIыпIэм иинфраструктурэ тэрэзэу анаIэ тырагъэтын зэрэфаери къыхигъэ­щыгъ.

Бюджетым игъэцэкIэн зэ­рэкIорэм чIыпIэ гъэнэфагъэ мы зэхэсыгъом щиубытыгъ. Адыгэ Республикэм финансхэмкIэ иминистрэу Виктор Орловым къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, 2022- рэ илъэсым пыкIыгъэ мэзи 9-м къыкIоцI республикэм ибюджет сомэ миллиард 15,9-рэ фэдиз къихьагъ. Республикэм ежь ихахъохэр сомэ миллиард 12-м ехъукIэ нахьыбэ хъугъэх.

ЗэIукIэм илъэхъан гъогухэр щынэгъончъэнхэм, видеофик­сацием иамалхэм зягъэушъомбгъугъэным, социальнэ объект­хэр террористхэм ащыухъумэгъэнхэм, кIымэфэ лъэхъаным унэхэм ягъэфэбэн фэгъэзэгъэ къулыкъум иIофшIэн зэрэзэхищэрэм, джащ фэдэу IофшIэн цIыфхэм ягъэгъотыгъэнымкIэ Iофхэм язытет тегущыIагъэх.

Мобилизацием къыхиубытэрэ цIыфхэм ыкIи ахэм яуна­гъохэм социальнэ IэпыIэгъу ятыгъэнымкIэ хэушъхьафыкIыгъэу пшъэрылъхэм къащыуцугъэх.

Республикэм щагъэнэфэгъэ сомэ мини 100 зырызыр, зэкI пIоми хъунэу, мобилизацием къыхиубытагъэхэм аратыгъ. Адыгеим и ЛIышъхьэ пшъэрылъ зэрафишIыгъэм тетэу джыри ахъщэ IэпыIэгъу тедзэ дащы­хэрэм аратынэу унашъо ашIыгъ. Ахэм яунагъохэм арыс кIэлэцIы­кIухэу еджапIэм джыри мыкIо­хэрэр зыщаIыгъхэрэ учреждениехэм ыпкIэ арамытынэу, кIэ­лэеджакIохэр ыпкIэ хэмы­лъэу агъэшхэнхэу унашъо ашIыгъ.

ИкIэухым щызэфахьысыжьыгъ Урысые агропромыш­леннэ къэгъэлъэгъонэу «Дышъэ бжыхьэ» зыфиIорэм респуб­ликэр зэрэхэлэжьагъэр. Рес­публикэм и ЛIышъхьэ Урысыем мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ иведомственнэ тынхэр аритыжьыгъэх. Муници­пальнэ образованиеу «Красногвардейскэ районым» хэхъоныгъэу 2021-рэ илъэсым ышIыгъэм пае дышъэ медаль фа­гъэшъошагъ. Джащ фэдэу дышъэ медалькIэ къыхагъэщыгъ Тэхъутэмыкъое районымкIэ къуа­джэу Щынджые зызща­гъэпсэфыщт, спортым зыщыпы­лъыщтхэ, кIэлэцIыкIухэр зыщыджэгущтхэ шъолъырхэр 2021-рэ илъэсым зэрэщагъэ­псыгъэхэм пае. Красногвар­дейскэ районымкIэ къуаджэу Улапэ, селоу Белэм, къуаджэу Хьатикъуае, селоу Еленовскэм, селоу Верхненазаровскэм 2020-рэ илъэсым щагъэцэкIэгъэ проектым пае джэрз медаль афагъэшъошагъ. Джащ фэдэу муниципальнэ проектитIумкIэ Урысые Федерацием мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ ирэзэныгъэ тхылъхэр аратыжьыгъэх.

АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу Сурэтхэр А. Гусевым тыри­хыгъэх.