Джарымэ Аслъан Алый ыкъор

Щылэ мазэм и 17, 1992-рэ илъ. — мэзаем и 8, 2002-рэ илъ.

Адыгеим иапэрэ Президент, шъолъырым итарихъ къызэрэхэнагъэр Адыгеим республикэ статус иIэным, ар Краснодар краим хэмытыжьэу, шъхьафэу псэуным иIахьышIу зэрэхилъхьагъэр ары. Апшъэрэ партийнэ ыкIи къэралыгъо IэнэтIищыми аIутыгъэр а зыр ары.

— ЦIыф лъэпкъыбэ хъурэ Советскэ Союзыр субъект пчъагъэу зэхэтыгъ. НэмыкI лъэпкъхэм афэдэу 1922-рэ илъэсым автономие гъэпсыкIэр Адыгеим иIэ хъугъэ. Ащ фэдэу мыхъугъэмэ, тахэкIокIэжьыным ищынагъо къытшъхьарытыгъ. Къэра­лыгъо гъэпсыкIэм хахъо тигъэшIыгъ, лъэныкъо пстэумкIи автономием ишIогъэшхо къытэ­кIыгъ. Тхыбзэр, еджапIэхэр, апэрэ гъэзетыр ащ къыдэкIуагъэх. Республикэ гъэпсыкIэм тикъэралыгъо шапхъэхэм ахигъэ­хъуагъ, къэралыгъо къулыкъухэр щыIэ хъугъэх, псэупIэхэм лъэшэу зызэблахъугъ лъэхъаным диштэхэу, инфраструктурэм зыкъиIэтыгъ, — къащыхигъэщыгъ игущыIэхэм Джарымэ Аслъан.

Джарымэ Аслъан итетыгъом тилъэпкъэгъухэр жъугъэу IэкIыбым къыращы­жьынхэу аублагъ. Апэ дэдэ чIыгужъым къэзыгъэзэжьыгъэхэр Косовэ къыращыжьыгъагъэхэр арых. Къуаджэу Мэфэхьаблэ щыIэ хъугъэ. Зао зыщыкIорэ къэралыгъом цIыфхэр къипщыжьынхэшъ, нэмыкI къэрал пщэнхэр а лъэхъаным IэшIэхыгъэп, ыкIи ар зыфэдэ къэмыхъугъэ Iофтхьабзэу а уахътэм хъугъэ.

Шъэумэн Хьазрэт Мэджыдэ ыкъор Мэзаем и 8, 2002-рэ илъ. — щылэ мазэм и 13, 2007-рэ илъ.

ШIушIэным къыфэхъугъэ цIыфыр рес­публикэм итарихъи джащ фэдэу къыхэнагъ.

Итетыгъо икъежьэпIэ шъыпкъэ тефэу псыкъиуным итхьамыкIагъо Адыгеим зэхишIэнэу хъугъэ — къоджэ псэупIэ 32-мэ адэхьагъ, Хьатикъуае мазэрэ псым хэтыгъ. Нэбгырэ мини 5-м ехъу агъэкощын фае хъугъагъэ, зэрарыр сомэ миллиарди 8-м шIокIыгъ. Красногвардейскэ районыр ары анахьэу псым утын зэрихыгъэр.

Мыщ дэжьым, федеральнэ IэпыIэгъум емыжэу, Шъэумэн Хьазрэт иунэе мы­лъку зэтегъэуцожьын Iофмэ апэIуигъэхьагъ. Зиунэ зэхэопагъэхэм кIэу афаригъэшIыщтыгъэх.

Социальнэу мыухъумагъэхэм, IэпыIэгъу щыкIэхэрэм Шъэумэн Хьазрэт ренэу ынаIэ атетыгъ ыкIи атет. Ар республикэм ипащэу зыщэтым медицинэм ылъэны­къуи хахъохэр фишIыгъэх — IэзапIэхэр аригъэшIыгъэх, агъэцэкIэжьыгъэх, Афы­псыпэ лъэхъаным диштэу зэтегъэпсыхьэгъэ сымэджэщ щишIыгъ.

Шъэумэн Хьазрэт иIэпыIэгъу цIыфхэм джы къызнэсыгъэми алъэIэсы – пандемием илъэхъан Инэм дэт сымэджэщыр коронавирусыр къызэузыгъэхэм щяIэзэнхэу зэтраригъэгъэпсыхьагъ, ветеранхэм апае ахъщэ IэпыIэгъоу къытырэр зэпыурэп.

ТхьакIущынэ Аслъан Кытэ ыкъор Щылэ мазэм и 13, 2007-рэ илъ. — щылэ мазэм и 12, 2017-рэ илъ.

ПIэлъитIурэ пэщэ IэнатIэм тетыгъ. Шъолъырым исоциальнэ-экономическэ лъэныкъо нахьышIу шIыгъэнымкIэ анахьэу къыхихыгъэр лъэпкъ проектхэр, инвестициехэм якъещэлIэн. Ащ пае шъолъы­рыр ахэмкIэ хъопсагъоу щытын фэягъэ. ТхьакIущынэ Аслъан апэрэу зэхищагъ УФ-м ишъолъыр стратегическэ хэхъоныгъэхэмкIэ и Совет ыкIи общественностымрэ бизнесымрэ ялIыкIохэр ащ иIофшIэн къыхагъэлэжьагъэх. Шъолъыр хэхъоныгъэмкIэ агентствэм иIофышIэхэм къэралыгъо ыкIи IэкIыб мылъкум икъещэлIэн зэшIуахынэу рагъэжьагъ. Инвестиционнэ проектыкIэхэр ыпэкIэ Адыгеир зыхэмылэжьэгъэ федеральнэ программэхэм ахэгъэхьэгъэнхэмкIэ къащагъэлъагъохэу аублагъ. Инвестиционнэ проектышхохэр лъэныкъо зэфэшъхьаф­хэмкIэ щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэ хъугъэх. Ахэм ащыщых зэзэгъыныгъэхэу инвестор инхэу компаниеу «ИКЕА», мэкъумэщ предприятие зэхэтэу «Ресурс» зыфиIохэрэм адашIыгъэхэр. Спортым тегъэпсыхьэгъэ псэолъабэ ашIэу ыкIи агъэцэкIэжьэу аублагъ. ИпроектхэмкIэ Адыгеир джащ фэдэу Темыр Кавказ зекIо кластерым хэхьагъ.

ИлъэсипшIым шъолъырым иэкономикэ сомэ миллиарди 144-рэ къыхалъхьагъ. ЗекIо къакIохэрэм япчъагъэ илъэс къэс хахъоу ригъэжьагъ.

КъумпIыл Мурат Къэралбый ыкъор Щылэ мазэм и 12, 2017-рэ илъ.

ИнвестициехэмкIэ проектхэм ягъэцэкIэн, лъэпкъ проектхэм, къэралыгъо программэхэм Iоф адэшIэгъэныр, респуб­ликэм ипсэупIэхэм, къэлэ шъхьаIэм язэтегъэпсыхьан лъэныкъорыгъазэу щымытэу, пстэумкIи хахъохэр ышIыхэзэ, къиныгъохэм ащыгъуазэу, ахэм язэшIо­хын ыкIуачIэ рихьылIэзэ КъумпIыл Мурат Iоф ешIэ.

ИкIыгъэ илъэсыр тштэмэ, мылъку шъхьаIэм инвестициеу къыхалъхьагъэр сомэ миллиард 33,5-рэ мэхъу. Джырэ уахътэм сомэ миллиард 77-мэ ателъы­тэгъэ инвестпроект 25-рэ Адыгеим щагъэцакIэ.

Анахьэу пшъэрылъэу КъумпIыл Мурат зыфигъэуцужьырэр цIыфхэм ящыIакI, ягукIаехэр ежь ышъхьэкIэ зэригъэшIэныр ары. Ащ ишыхьатэу районхэр къекIухьэх, псэупIэхэм адахьэ, аужырэ уахътэм къыздихьыгъэ амал пстэури егъэфедэ – социальнэ хъытыухэм нэкIубгъохэр къащызэIузыхыгъэ лIышъхьэхэмкIэ апэрэ сатырхэм ахэтэу ахэр егъэIорышIэх, цIыфхэм зыкъызэрэщыфагъазэрэ упчIэ­хэм джэуапхэр аретых, ахэр зыIэ илъ къулыкъухэри къыхегъэлажьэх, зэхэсыгъохэм къащеIэтыжьых къызэреолIэгъэхэ гумэкIыгъохэр, ахэм язэшIохыни лъэплъэжьы. Къулыкъу пстэуми социальнэ нэкIубгъохэр къызэIуахынхэм, цIыфхэм ахэмкIэ закъыфагъэзэным ыкIи джэуапэгъу афэхъунхэм лIышъхьэр икIэщэ­кIуагъ. Адыгеим щыпсэухэрэм ягукIаехэр шъолъыр закъом фызэшIомыкIышъу­нэу къызщыхэкIырэ Iофыгъохэри щыIэх, ахэм щыIэкIэшIу яIэным, республикэм хахъо ышIыным апае федеральнэ гупчэм зэгурыIоныгъэрэ зэдегъэштэныгъэрэ дыриIэн зэрэфаер къыгурыIозэ мы лъэ­ныкъом нахь куоу КъумпIыл Мурат зыфигъэзагъ ыкIи лъэныкъо зэфэшъхьаф­хэмкIэ федеральнэ къулыкъухэм тишъо­лъыр анаIэ къытырадзэным, ащ къыдигъэлэжьэнхэм иIахьышIу ахилъхьагъ. Къэралыгъо къулыкъухэм ялIыкIохэр бэрэ Адыгеим къакIохэ хъугъэх, тишъолъыр ифедэхэр ыгъотынхэмкIэ ари зы амалышIу.

Iоныгъо мазэм и 11-м 2020-рэ илъэсым КъумпIыл Мурат ятIонэрэ пIалъэкIэ лIышъхьэ IэнатIэм техьагъ – АР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм идепутатхэм зыкIыныгъэ ахэлъэу амакъэ ащ фатыгъ.