Адыгеир мэкъумэщ шъолъырэу щыт. Мэ­-къу-мэщым ылъэныкъокIэ гъэрекIо къыщыдагъэкIыгъэ продукциер сомэ миллиард 35-м ехъу ауас. Фышъхьэ ыкIи джэнчлъэпкъ лэжьыгъэу хъызмэтшIэпIэ пстэуми зэкIэмкIи къахьыжьыгъэр тонн 655-рэ, дагъэ зыхашIыкIырэ лэжьыгъэу аугъоижьыгъэр тонни 134-рэ.

Мэлхэу ыкIи пчэнхэу аIыгъхэм япчъагъэ хэхъуагъ – шъхьэ мин 64,5-рэ хъугъэ, проценти 10-кIэ щагубзыу­хэм япчъагъи зыкъиIэтыгъ – миллиони 2,2-рэ хъугъэ, мэкъумэщ ыкIи фермер хъызмэтшIапIэхэм щэу къахьы­жьырэм процент 12 хэхъуагъ – тонн мин 22,1-рэ хъугъэ.

ЗэкIэмкIи гектар 3600-мэ пхъэшъхьэ-мышъхьэхэр тишъолъыр къыщагъэкIых. Чъыгхатэхэм аубытырэр гектар 1900-рэ фэдиз.

ИкIыгъэ илъэсым гъомлэпхъэ къыдэгъэкIыным ииндекс проценти 118-рэ хъугъэ, шъонхэм – проценти 104,5-рэ. Пынджым, хьалыгъум, тхъум, консервхэм, хэтэрыкI гъэщтыгъэхэм, IэшIу-IушIухэм якъыдэгъэкIыни джащ фэдэу ахэхъуагъ. ЩэхэкI хъызмэтшIапIэхэми къашIырэр нахьыбэ хъугъэ. Къуаемрэ ащ хэшIыкIыгъэ шхыныгъохэмрэу къыдагъэкIыгъэр тонн 21-м ехъу. Сомэ 1 миллиардрэ миллион 200-рэ икIыгъэ илъэ­сым пэIуагъэхьагъ къэралыгъо программэу «Къоджэ псэупIэхэм лъэныкъо пстэумкIи яхэхъоныгъ» зыфиIорэм. Ащ къыхиубытэу гъэрекIо псэолъэ 41-рэ республикэм щагъэцэкIэжьыгъ ыкIи щашIыгъ. Мыгъэ джыри 45-рэ агъэнэфагъ, сомэ 1 миллиардрэ миллион 600-рэ ате­фэщт.

Мэкъумэщ къыдэгъэкIыжьыныр тштэмэ, ащ ихэхъоныгъэ бизнес цIыкIум иIахьэу хэлъыр зэрэмымакIэр къыдыхалъытэзэ, Адыгеим мэхьанэшхо щыраты фермер хъызмэтшIапIэхэм язегъэушъомбгъун. Шъолъыр, къэралыгъо программэхэм ахагъэлажьэх, лъэпкъ проектхэри яIэпыIэгъух. ГущыIэм пае, мэкъумэщ-фермер хъызмэтшIапIэу Брыжъу Мурат (Бружев) зипащэу Кощ­хьаблэ 2019-рэ илъэсым къыщыублагъэу Iоф щызышIэрэм программэу «Унэгъо мэкъумэщ былымэхъо хъызмэтшIапI» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу 2021-рэ илъэсым грант къыратыгъ. Нэбгыри 10-мэ мыщ Iоф щашIэ, грантыр къызырат илъэсым джыри IофшIэпIэ чIыпIищ къызэIуихыгъ, гурытымкIэ лэжьапкIэу аритырэр сомэ мин 25-рэ.

ИкIыгъэ мазэм и 1-м ехъулIэу былым шъхьэшхоу иIагъэм ипчъагъэ 405-рэ хъущтыгъэ, мыхэм ащыщэу 200-р чэмых, 205-р шкIэ. 2020-рэ илъэсым щэу къа­хьыжьыгъэр ыкIи IуагъэкIыгъэр тонн 828-рэ, 2021-м – тонн 1430-рэ, мы илъэсым иапэрэ мэзих – тонн 737,5-рэ. Мурат къэралыгъо програмэм хэлажьэ ыкIи къэралыгъо IэпыIэгъу егъоты: щэм икъыдэгъэ­кIыжьын тыригъэкIуадэрэм щыщ Iахьэм икъегъэгъэзэжьынкIэ, щэм икъыдэгъэкIыжьын хэгъэхъогъэным пэIуигъахьэрэм щыщ Iахьэм къегъэгъэзэжьыгъэнымкIэ, щэ къэзытырэ былымышъхьэм пае Iусым икъызIэкIэгъэхьанкIэ ыгъэ­кIодырэм щыщ Iахьэм къегъэгъэзэжьыгъэнымкIэ субсидиехэр.

ЗэкIэмкIи мы илъэсым фермер 43-мэ грантхэр къа­ратыгъахэх, гъэрекIо нахьи ахэм япчъагъэ нэбгырэ 15-кIэ нахьыб. Федеральнэ ыкIи республикэ бюджетхэм къадыхэлъытагъэу зэкIэмкIи грантэу атыгъэр мыгъэ сомэ миллион 73-рэ. Ар гъэрекIорэм нахьи процент 61-кIэ нахьыб.

Гъомлэпхъэ къыдэгъэкIыным пылъ хъызмэтшIапIэу Адыгеим итмэ республикэм имызакъоу къэралыгъоми яшхыныгъохэр ащыIуагъэкIых, ядэгъугъэрэ яIэшIугъэрэкIэ къахэщых. Адыгэ къуаер, мамрыкъо дагъэр, адыгэ бжьыныф щыгъур, адыгэ щаир, мыIэрысэхэр, шъоур, джы пчэныщэр, ащ хэшIыкIыгъэ шхыныгъохэр осэ ин зиIэ шхын къабзэхэу аужырэ уахътэм, санкциехэм ялъэхъан, ахэр зэхэтэзымгъэшIэщтхэм ащыщых.