ГъогушI гъэшIуагъ
Адыгеим гъогушIыным лъапсэ фэзышIыгъэу, УФ-м игъогушI гъэшIуагъэу, АР-м изаслуженнэ псэолъэшIэу Милинэ Арамбый ыныбжь илъэс 85-рэ мэхъу. ЗигъашIэ гъогум щызыхьыгъэм имэфэкI ипэгъокIэу зыIудгъэкIагъ, игукъэкIыжьхэр къедгъэIотагъэх.
Арамбый гъогушI сэнэхьатыр къызэрэхихыщтым ицыхьэ телъыгъ. ИкIэлэцIыкIугъо зыщыкIуагъэр къуаджэу Пэнэжьыкъуай. Зыщыпсэущтыгъэхэ чIыпIэм пхырыкIыщтыгъэ мыжъо гъогум иIэ машэхэм ощхыпсыр зарыуцокIэ, чIыгум гъуанэхэр фишIыхэзэ псыр дигъэчъыжьыщтыгъ. Джащ къыщегъэжьагъ гъогухэм яшIын ищыIэныгъэ рипхынэу ыгу къызихьагъэр.
ЕджапIэр къызеухым апэ типографием корректорэу Iухьагъ, нэужым диспетчерэу Пэнэжьыкъуае дэт гъогу-эксплуатационнэ участкэм (ДЭУ-313) кIожьыгъэ. ЗэрэхъурэмкIэ, гъогушI сэнэхьатым рылэжьэныр зыригъэжьагъэр 1958-рэ илъэсыр ары.
Милиныр IофшIэным пшъэдэкIыжь фыриIэу зэрекIуалIэрэм, зэхэщэн Iофтхьабзэхэм чанэу зэрахэлажьэрэм гу лъати, комсомольскэ организацием исекретарэу ныбжьыкIэхэм агъэнафэ, нэужым комсомолым ирайком ибюро хагъахьэ.
А лъэхъаным Адыгеим етIэ гъогухэр, мыжъо-пшэхъо зэхэлъ зытетэкъуагъэхэр, къэкъутэнкIэ щынэгъо лъэмыджхэр арых ныIэп иIагъэхэр. Арамбый игукъэкIыкIэ транспортыр анахьыбэу зэрыкIорэ гъогоу «Инэм — Шытхьалэ» зыфиIоу Пэнэжьыкъуае рекIокIырэм щыщэу километрэ 20 фэдиз зикIыхьагъэр комсомольскэ организацием IофшIэгъу охътэ ужым ыгъэцэкIэжьынэу ыпшъэ релъхьэ. Мыщ дэжьми IофшIэнхэм язэхэщэнкIэ IэпэIэсэныгъэу иIэр къыщылъэгъуагъ.
ГъогушIхэм яIэпэIэсэныгъэ зыщыхагъэхъорэ еджапIэу Ермэлхьаблэ дэтым ар агъакIо. Ащ къыщеджи, 1960-рэ илъэсым къызегъэзэжьым, гъогушIынымкIэ мастерэу агъэнэфагъ. А лъэхъаным гъогушIыным шIыкIакIэхэр къыфагъотыхэу аублагъ, битумыпсымрэ мыжъомрэ зэхагъэкIухьэзэ гъогум тыракIэщтыгъ. Автомобиль гъогоу «Краснодар — Ейск» зыфиIорэр ашIы зэхъум мы технологиякIэр агъэфедэным Арамбый лъэшэу ыуж итыгъ. А шIыкIэр дэгъоу ДЭУ-313-м къызэрэIэкIэхьагъэм фэшI нэмыкI чIыпIэхэм ягъогушIхэр акIырыплъынхэу къакIощтыгъэх.
Уахътэр нахь лъыкIуатэ къэс инженер-техническэ IофышIэхэм екIолIэкIэ шапхъэу къэралыгъом афыриIэр нахь агъэпхъашэу зежьэхэм, Милиныр апшъэрэ еджапIэм чIэхьанэу рехъухьэ.
— 1961-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 1965-м нэс къэлэ хъызмэтым иинженерхэм яинститутэу Сталинград дэтым гъогушIынымкIэ ифакультет сыщеджагъ. СыкъызхэкIыгъэр унэгъо Iужъугъ, сабыи 9 исыгъ, сятэ закъу Iоф зышIэщтыгъэр. Амалэу сиIэхэм сягупшыси, я 4-рэ курсым стын фэе экзаменхэр нахь пасэу стыгъэх ыкIи игъо къэмысызэ институтыр дэгъу дэдэу къэсыухыгъ, — къеIуатэ Арамбый.
Апшъэрэ гъогушI гъэсэныгъэ апэрэ адыгэ цIыфэу зиIэ хъугъэр Милиныр ары. Институтым ыуж Пэнэжьыкъуае щыIэ гъогу участкэу (ДУ) 901-м инженер шъхьаIэу IофшIэныр щыпидзэжьыгъ. Арамбый мы IэнатIэм Iутызэ, апэрэу автотранспорт зекIоныр къызэтырамыгъэуцоу Шыхьанчэрыехьаблэ дэжь псыхъоу Псэкъупсэ телъ гъучI лъэмыджым гъэцэкIэжьынышхохэр рашIылIэн алъэкIыгъ. Ащ ишIуагъэкIэ федэкъэкIуапIэхэр ыкIи мылъкур нахь къызэтырагъэнэнхэ алъэкIыгъ, хьылъэхэм ыкIи цIыфхэм язещэн зэпагъэугъэп.
1967-рэ илъэсым чъэпыогъум гъогушIынымкIэ хэку ГъэIорышIапIэм инженер-диспетчерэу Милинэ Арамбый агъэкIожьыгъ. Джэджэ, Шэуджэн, Кощхьэблэ ДРСУ-хэм гъогухэр зэращашIыхэрэм, зэращагъэцэкIэжьыхэрэм алъыплъэныр ащ ипшъэрылъыгъ. 1973-рэ илъэсым а гъэIорышIапIэр зэхагъэкIыжьи, Адыгеяавтодор ашIыжьыгъ. Ащ ипроизводственнэ-техническэ отдел ипащэу агъэнэфагъ. Республикэ ыкIи чIыпIэ мэхьанэ зиIэ гъогухэр икIэрыкIэу зэтырагъэпсыхьажьынхэмкIэ проектнэ— сметнэ тхылъхэм язэхэгъэуцон иIахьышIу хилъхьагъ.
Илъэс зэкIэлъыкIохэм гъогушIыным хэшIыкIэу, IэпэIэсэныгъэу фыриIэ хъугъэм къыхэкIыкIэ Милиныр лъагъэкIуатэзэ къырыкIуагъ. Адыгеим игъогу хъызмэт анахь инэу алъытэрэ Мыекъопэ ДРСУ-м (гъогу километрэ 360-м ехъурэм яфэIо-фашIэ агъэцакIэ) иинженер шъхьаIэу, нэужым Адыгеяавтодорым ипащэ игуадзэу Iоф ышIагъ. Тыдэ зыщэIи тигущыIэгъу пшъэдэкIыжь хэлъэу иIофшIэн ыгъэцэкIагъ, гъогухэм язэтегъэпсыхьан ынаIэ тыригъэтыгъ. Анахьэу Мыекъопэ районым икъушъхьэлъэпэ чIэгъ щыс станицэхэм апхырыкIырэ гъогухэу «Абадзехскэр — Новосвободнэр», «Каменномостcкэр — Победэр», «Курджипскэр — Дагестанскэр» зыфиIохэрэм, псыхъохэм ателъ лъэмыджхэм, ахэм ачIэт бгыкъухэу псым ылъэсыхьэхэрэр гъэпытэгъэнхэм. — Сыздэлэжьэгъэ объектхэм ащыщэу анахь мэхьанэшхо зэстырэр мы уахътэм агъэфедэрэ гъогоу «Мыекъуапэ — Усть-Лабинск» зыфиIорэр ыкIи ащ къеолIэрэ гъогухэу Джаджэ, Хьакурынэхьаблэ, Кощхьаблэ узэрыкIохэрэр ары. Автомобилэу зекIохэрэм япчъагъэ хахъощтыгъ, ащ дакIоу гъогухэр шапхъэхэм адиштэжьыщтыгъэхэп. Ащ епхыгъэу «Бжъэдыгъухьабл — Рязанскэр» зыфиIорэ гъогу Iахьым ипроектнэ-сметнэ тхылъхэр сэ зэхэзгъэуцуагъэх, мыщ къыхеубытэ метри 3,5-рэ зишъомбгъогъэ лъэмыджэу Шъхьэгуащэ телъыр (Шытхьэлэ шлюзхэр), — къыIуагъ Арамбый.
ТигущыIэгъу иIофшIэгъу уахътэхэм афызэплъэкIыжьызэ игукъэкIыжьэу къытфиIотагъэр макIэп. ОшIэ-дэмышIэ Iофхэм ахафэхэу, чэщырэ лъэмыджхэр агъэцэкIэжьхэу къызэрэхэкIыгъэр, ом изытет емылъытыгъэу IофшIэнхэр къызэрэзэтырамыгъэуцощтыгъэхэр… ИIофшIэгъугъэхэу Гусэрыкъо Хъызыр, Тытыкъо Сыхьатбый, Хьабэхъу Хьисэ шIукIэ ягугъу къышIыгъ.
Джырэ тигъогухэм язытет Милиным осэшIу къыфишIыгъ. Ащ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, гъогухэр щынэгъончъэным ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэным непэ къэралыгъом лъэшэу ынаIэ тырегъэты, ащкIэ технологиякIэхэр агъэфедэх. Республикэм ипащэхэм гъогум имэхьанэ дэгъоу къызэрагурыIорэр, якIыхьагъэ зэрахагъахъорэм дакIоу изытет зэрэлъыплъэхэрэр хигъэунэфыкIыгъ.
«АР-м игъогу агентствэ» идиректорщтыгъэу Гусэрыкъо Хъызыр Милиным гущыIэ дахэхэр къыфиIуагъэх.
— Пащэм игодзэ IэнатIэ Арамбый ыгъэцакIэ зэхъум, ышIагъэр макIэп. Гъогухэм ягъэцэкIэжьынкIэ игъом битумыр, гъучIыр, цементыр, пхъэхэр, нэмыкI материалхэу агъэфедэхэрэр къаIэкIигъанхэм ыуж итыгъ, — еIо ащ.
IофшIэныр зэригъэцэкIагъэм фэдэу Милинэ Арамбый унэгъо дахи ышIэн ылъэкIыгъ. Ишъхьэгъусэу Мирэрэ ежьыррэ зэгурыIохэу, зэрэлъытэхэу зызэдэпсэухэрэр илъэс 50-м къехъугъ. Сабыищ зэдапIугъ: Сыхьатбый, Саидэ ыкIи Симэ. Ахэм зэкIэми апшъэрэ гъэсэныгъэ арагъэгъотыгъ.
— Лъытэныгъэ зыщызэфашIырэ, рэхьатныгъэр ыкIи гушIуагъор зэрылъ унагъоу тыкъызэрыхъухьагъэм щысэтехыпIэ пIуныгъэ щытагъэгъотыгъ. Тятэ зыпкъ ит цIыфышIу дэд. ШIушIагъэу иIэр бэ. Ар лъэшэу шIу тэлъэгъу, тырэгушхо ыкIи тищысэтехыпI, — еIо Арамбый ыпхъоу Саидэ.
КIэухым къыхэзгъэхъожьымэ сшIоигъу Милинэ Арамбый иIофшIагъэ хьаулые зэрэмыхъугъэр, ащ хабзэми ынаIэ къызэрэтыридзагъэр. Илъэс зэкIэлъыкIохэм Адыгеим иавтомобиль гъогухэм хэхъоныгъэ ашIыным иIахьышIу зэрэхилъхьагъэм фэшI щытхъу ыкIи рэзэныгъэ тхылъыбэ, тын лъапIэхэр къыфагъэшъошагъэх: «Уф-м игъогушI гъэшIуагъ», «АР-м изаслуженнэ псэолъэшI», «IофшIэным ветеран».
Милинэ Арамбый къызыхъугъэ мафэмкIэ тыфэгушIо, псауныгъэ иIэу, ибынхэм адатхъэу бэрэ щыIэнэу тыфэлъаIо!
Iэшъынэ Сусан.