Адыгэ къуаем ия ХI-рэ фестиваль-зэнэкъокъу шышъхьэIум и 27 — 28-м Мыекъопэ районым ипсэупIэу Дахъо игъэхъунэ мэфэкI шапхъэм диштэу щыкIуагъ. Къэралыгъо гъэпсыкIэ иIэу Адыгеир зыпсэурэр илъэси 100 зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэ фес­тивалыр Дахъо игъэхъунэ зэрэщызэхащагъэр дунэе къэбар зэрэхъугъэм тегъэгушIо. АР-м и ЛIы­шъхьэу КъумпIыл Мурат, Правительствэм, Парла­ментым, Мыекъуапэ ыкIи рай­он администрациехэм якъулыкъу­шIэхэр, мэкъу-мэщым, экономикэм, шIэныгъэм, культурэм, спортым, зекIоным, фэшъхьаф­хэм яIофышIэхэр, ныбжьыкIэхэр, ветеранхэр, волонтерхэр, зызыгъэпсэфы зышIоигъохэр, нэмыкIхэри Iофтхьабзэм хэлэ­жьагъэх. ЗэIукIэпIэшIу Гъэхъунэр мэфэкIым фызэтырагъэпсыхьагъ. ТIысыпIэхэр, шхапIэхэр, щапIэхэр, фэшъхьаф­хэри къызэIуахыгъэх. Экологие къабзэм хэгъэщагъэу фестивалыр рагъэкIокIыгъ. Шыу Хасэм спорт псэуа­лъэхэр ыгъэуцугъэх. КIуачIэмрэ къулаимрэ агъэфедэнхэм фэшI зэнэкъокъугъэх, шы спортым ехьылIэгъэ джэгукIэхэр кIэлэцIыкIухэм апае зэхащагъэх, щабзэмкIэ щэрыоныр зышIо­гъэшIэгъонхэм яухьазырыныгъэ къагъэлъэгъуагъ. Шы спортымкIэ Санкт-Пе­тер­бург щыкIогъэ ­къэгъэлъэгъонхэм, спорт зэнэкъокъухэм ахэ­лэжьа­гъэхэу Къэбэртэе-Бэлъ­къарым, Адыгеим ирайонхэм, Казахстан къарыкIыгъэхэр къуа­ем ифестиваль щызэIукIагъэх. Москва, Бурятием, Къалмыкъым, Ростов-на-Дону, Краснодар, фэшъхьафхэм ащыщхэм таIукIагъ. — ЯтIонэрэу адыгэ къуаем ифестиваль тыкъэкIуагъ, —къы­тиIуагъ Никулинхэм ­яуна­гъоу Ростов хэкум къикIы­гъэм. — Адыге­ир тшIогъэшIэгъон. Адыгэ къуаем идэгъугъэ тыщыгъуаз. ЗэхэщакIохэм та­фэраз.   Илизар Кулужбаевыр башкир, Казахстан щэпсэу. Мэкъу-мэщым щылэжьэхэрэ Талъэкъо Адамрэ ЕмтIылъ Руслъанрэ Щын­джые щэпсэух. Фестивалыр узыгъэгъозэрэ Iофтхьабзэу алъытэ. Кощхьэблэ районым иадминистрацие ипащэу Хьамырзэ Заур нэбгырэ пчъагъэхэм гу­щы­Iэгъу афэхъугъ. Фестивалым имэ­хьанэ зэрэхэхъуагъэм тапэ­кIи IофшIэгъэшIухэр къызэ­рэ­кIэлъыкIощтхэм ицыхьэ телъ. Шэн-хабзэхэр Зэхахьэр Адыгэ Республикэм и Правительствэ зэхищагъ. Зэ­IукIэгъур зезыщэхэрэ журналистэу Ахэджэго Рузанэ, артистхэу ОелI Адамрэ Мэкъу- лэ Руслъанрэ зэгъэпшэнхэр ашIы­хэзэ республикэм, адыгэ ­къуаем, лъэпкъ шэн-хабзэхэм яхьылIэгъэ къэбар гъэшIэгъоныбэ къаIотагъ. Адыгэ къуем, щэм, ахашIыкIырэ шхыныгъохэм къатегущыIагъэх. — Адыгэ къуаер зыщашIырэр Адыгеир ары, — къыщиIуагъ зэхахьэм ти ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат. — Урысыем ибренд анахь цIэрыIохэм ащыщ. Ти­къуае иIэшIугъэ, идэгъугъэ афэшI агу рехьы, къыкIэупчIэ­хэрэм япчъагъэ хэхъо. Къуаем икъыдэгъэкIын зыкъетэгъэIэты, зылъыдгъэIэсыхэрэм ягеографие зетэгъэушъомбгъу. Рекорд агъэуцугъ КъумпIыл Мурат къызэриIуа­гъэу, адыгэ къуаер хъураеу ашIи, килограмми 142-рэ къыщэчэу Джэджэ районым щы­рахи, фестивалым къыщагъэ­лъэгъуагъ. Хэбзэ шапхъэу ащ епхыгъэр гъэцэкIэгъэным фэшI рекордхэм я Тхылъ илIыкIоу Александр Пересвет фестивалым къэкIуагъ. — Адыгэ къуаем теплъыгъ, дунэе рекордыр зыгъэуцугъэхэм тафэгушIо, — къытиIуагъ Александр Пересвет. — Адыге­им щыслъэгъугъэр, фестивалыр дахэу зэрагъэпсыгъэр сщыгъу­пшэщтхэп. Артистхэм яконцерт лъэшэу сыгу рехьы. Дунэе рекордыр агъэуцуным фэшI щэ литрэ 1000 къуаем пэIуагъэхьагъ. Мэфэ заулэм къы­кIоцI къуаер фестивалым фагъэхьазырыгъ. Щагухэм ятеплъ Адыгеим икъалэхэм, районхэм хэушъхьафыкIыгъэ щагухэр фестивалым къыщызэIуахыгъэх. Адыгэкъалэ, Теуцожь, Шэуджэн, Кощхьэблэ, нэмыкI районхэм агъэпсыгъэ щагухэр дахэх, лъэ­гъупхъэх. Щагу пэпчъ адыгэ унэгъошхом фэогъадэ. Хьакухэр, пщэрыхьапIэхэр, тIысыпIэхэр, шхапIэхэр, фэшъхьафхэри нэгум къыкIэуцох. Адыгэ тхакIохэм ащыщ зэриIуагъэу, «зэкIэри дахэ, къахэпхыщтыр пшIэрэп». КъумпIыл Мурат щагухэр зэ­рэзэIухыгъэхэм яплъыгъэ къодыеп. Къуаер изыхырэ бзылъфыгъэхэм ахэтэу бжъалъэри, нэмыкIхэри къыштагъэх, тхъу­уа­лъэри шIогъэшIэгъоныгъ. Адыгэхэм ижъырэ лъэхъаным агъэфедэщтыгъэ тхъууалъэр, фэшъхьафхэри бысымхэм къагъэлъэгъуагъэх. 2021-рэ илъэсым Адыгеим къыщыдагъэкIырэ къуаем процент 12 хагъэхъуагъ. 2022-рэ илъэсым имэзибл процент 16-кIэ нахьыбэ хъугъэ. Щэ заводхэм, нэмыкIхэм Iоф зэрашIэрэм КъумпIыл Мурат, осэшI купым хэтхэр яплъыгъэх, зэфэхьысыжьхэр ашIыгъэх. ИшIыкIэ ащыгъупшэщтэп Кощхьэблэ, Шэуджэн, Красно­гвардейскэ, Джэджэ, Теуцожь районхэм къарыкIыгъэ IэпэIасэхэм гущыIэгъу тафэхъугъ. — Адыгэ къуаер дунаим цIэ­рыIо щыхъугъ. Пэсэрэ лъэхъаным тинахьыжъхэм шIыкIэу зэрагъэшIагъэр къытлъагъэIэсыжьыгъ, — къытаIуагъ гущы­Iэр зэIэпахызэ Тэхъутэ­мы­къуае щыщхэу ШъонтIыжъ Фатимэ, Гунай Светланэ, Цуе­­къо Аминэт, нэмыкIхэм. «Матэм» ишIухьафтынхэр IофшIапIэу «Матэр» дунаим щызэлъашIэ. Къуаер къэмланэу зыдалъхьэрэр дахэшъ, дахэ. Къэралыгъо гъэпсыкIэ иIэу Адыгеир зыпсэурэр илъэси 100 зэрэхъурэр зэкIужьэу къэмланым тетхагъ, адыгэ быракъым жъогъо 12-р къызэрэхэлыдыкIырэр псынкIэу нэгум къыкIедзэ. «Матэм» ипащэу Цышэ Казбек, ащ иIофшIэгъухэм IэпэIасэм иегъэджэнхэр зэхащагъэх. Къуаер изыхы зышIоигъохэр нахьыбэ зэрэхъухэрэр тлъэгъу­гъэ. Идэгъугъэ зэрэхагъэхъощтыр Iофыр езыгъэжьэгъакIэхэм ашIэрэп. Арэу щытми, зыми ыгу ыгъэкIодыгъэп. Унагъом игъомылэ шъхьаIэхэм ащыщ къуаер зышIы зышIоигъо бзылъфыгъэм къытиIуагъ IэпэIасэхэр упчIэжьэгъу зэришIыщтхэр. Дышъэидагъэхэр, кушъэр, Iанэр Адыгэр адыгэу дунаим зэрэщыпсэурэр къэзыгъэлъэгъорэ IэпэIасэхэм яIофшIагъэ фестивалым щагъэлъэпIагъ. ТIэшъу Нурбый, Уджыхъу Вячеслав, Гостэкъо Руслъан, фэшъхьаф- хэм пхъэм хашIыкIыгъэ пкъыгъохэм музейхэр, унэхэр агъэ­дахэх. — СиIофшIэн сыгу рехьы, цIыфхэм ташIогъэшIэгъон, — къытиIуагъ ТIэшъу Нурбый. Дышъэ Iуданэм, нэмыкIхэм ахашIыкIырэ лъэпкъ Iэпэщысэхэр Исаева Анжелэ, Джары­мэкъо Зуриет, фэшъхьафхэм къа­гъэлъэгъуагъэх. Гумэ Ла­рисэ иIэпэIэсэныгъэ уеплъызэ, адыгэхэм япэсэрэ щыIакIэ нахьы­шIоу зэогъашIэ. Анахь IэпэIасэр УпчIэм иджэуап осэшIхэм нахьышIоу къауаIощтми, зэкIэ фестивалым хэлэжьагъэхэм «тхьашъуегъэпсэу» яIожьыгъэн фаеу тэлъытэ. Ансамблэхэм, артистхэу орэд къэзыIуагъэхэм щытхъоу афэтIон фаем гъунэ иIэп. ОрэдыIо цIэрыIоу Апэнэс Астемир, «Налмэсым», «Ислъа­мыем». «Мые­къуапэ инэфы­лъэхэм», «Казача­тэм», «Ошъа­дэм», фэшъхьафхэм яшIушIагъэ зэхэщакIохэм ха­гъэунэфыкIыгъ. Артистхэу Лъачэ Альберт, Хьаткъо Раситэ, Гъонэжьыкъо Фатимэ, Лъэцэр Римэ, Устэкъо Нухь, Хъурэнэ Азэ, Мерэм За­рэ, нэмыкIхэм къаIогъэ орэдхэм республикэм щытхъур къы­фахьы. Зэфэхьысыжьыр ОсэшI купым хэтхэу, Адыгэ Республикэм культурэмкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу Ольга Гавшинам, шIэныгъэлэжьэу Агъыр­жьэнэкъо Симхъан, рес­публикэм иобщественнэ дви­жениеу «Адыгэ Хасэм» итхьаматэу ЛIымыщэкъо Рэмэзан, зэхэщакIохэу Мэт Иринэ, Джарымэ Бэлэ зэфэхьысыжьхэр ашIыгъэх, пчэгум къихьэхи, щыт­хъуцIэхэр къыдэзыхыгъэхэм, зэкIэ фестивалым хэлэжьагъэхэм афэгушIуагъэх. Къуаер анахь дэгъоу изыхыгъэу къыхахыгъэр Адыгэкъалэ щыщэу Тхьагъэпсэу Мэлайчэт. Шэуджэн районым щыщэу Шъау­къо Сусанэ ятIонэрэ, Нэджыкъо Сафьят, Мыекъуапэ щыщ, ящэ­нэрэ чIыпIэхэр къыдахыгъэх. Къуаем хашIыкIырэ шхыныгъохэр анахьышIоу зышIыгъэ­хэри къыхахыгъэх. ПсэупIэу Псэ­къупсэ щыщэу КIыкI Мирэ апэрэ чIыпIэр фагъэшъошагъ. Ащ зэ­дэгущыIэгъоу дытиIагъэр шъхьа­фэу къыхэтыутыщт. Джэ­джэ районым щыщэу Къушъхьэ Розэ ятIонэрэ чIыпIэр ыхьыгъ, Тэхъутэмыкъуае къикIыгъэ Хъуа­дэ Фатимэ ящэнэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. Тэхъутэмыкъое районым ищагу илэжьакIохэм апэрэ чIыпIэр афагъэшъошагъ. Красно­гвар­дейскэ районыр ятIонэрэ, Мые­къопэ районыр ящэнэрэ хъугъэх. — Фестивалым лъэпкъыбэ зэфищагъ, — къытиIуагъ ­Адыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащы­псэурэ тилъэпкъэгъухэм ады­ряIэ зэпхы­ныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэ­лэхъо Аскэр. — Адыгэ къуаер дунаим на­хьышIоу щызэлъашIэным культу­рэм иIофышIэхэри чанэу хэлэжьагъэх, зэкIэми «тхьашъуегъэпсэу» ятIожьы тшIоигъу. Узэкъотмэ — улъэш. Илъэс къэс къуаем ифестиваль зиу­шъомбгъузэ, адыгэхэм яшэн-хабзэхэр, яIэпэIэсэныгъэ дунаим нахьышIоу щашIагъэх. ЛъэпсэшIум сыдигъуи ыпкъ мэпытэ, хэхъоныгъэ ешIы. ЗэхэщакIохэм яшIушIагъэ бэгъонэу афэтэIо. ЕмтIылъ Нурбый. Сурэтхэр А. Гусевымрэ Н. Ем­тIылъымрэ яех.