АР-м иминистрэхэм я Кабинет изэхэсыгъоу тыгъуасэ щыIагъэм гъэсэныгъэмкIэ инфраструктурэм зегъэушъомбгъугъэным, предпринимательствэм IэпыIэгъу егъэгъотыгъэным япхыгъэ Iофыгъо заулэмэ щахэплъагъэх. АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат пшъэрылъ къызэрэфишIыгъэм тетэу АР-м и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ КIэрэщэ Анзаур зэхэсыгъор зэрищагъ.

Зэхэсыгъом ипэублэ КIэрэщэ Анзаур агу къыгъэкIыжьыгъ къэралыгъо программэхэмкIэ федеральнэ мылъкоу къатIупщыгъэр икъоу къызфагъэфедэн зэрэфаер.

«Ащ фэдэ Iофыгъохэм респуб­ликэм и ЛIышъхьэ лъэшэу гъу­нэ алъефы. Программэу «Зэдиштэу псэупIэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэныр» зыфиIорэр зэрагъэцакIэрэмкIэ, къихьащт илъэсым пае заявкэхэр зэрэзэхагъэуцощтхэмкIэ пшъэдэкIыжь зыхьыхэрэр муниципалитетхэм япащэхэр ары», — къыIуагъ КIэрэщэ Анзаур.

АР-м мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Къуанэ Анзаур зэхэсыгъом къыщиIо­- тагъ шъолъыр проектэу «Акселерация субъектов малого и среднего предпринимательства Республики Адыгея» зыфиIорэр зэрагъэцакIэрэм фэгъэхьыгъэу. Мыгъэ «Агростартапым» игрантхэр къаратынхэм пае заявкэ 79-рэ аIэкIагъэхьэгъагъ. Нэбгырэ 43-рэ зэнэкъо­къум щатекIуагъ. ГъэрекIорэм егъэпшагъэмэ, нэбгырэ 15-кIэ ар нахьыб. Былымхъуным епхыгъэ проекти 9-мкIэ, цумпэхэм якъэгъэ­кIын фэгъэхьыгъэ проект 16-мкIэ, фышъхьэ лэжьыгъэхэм якъэхьыжьын епхыгъэ проект 14-мкIэ, хэтэрыкIлэжьыным зегъэушъомбгъугъэным тегъэпсыхьэгъэ проекти 4-мкIэ грантхэр къаратыгъэх.

ПстэумкIи грантэу къаратыгъэр сомэ миллион 73-рэ. ГъэрекIо сомэ миллион 45-рэ къаратыгъагъэр. Игъом заявкэхэр зэраIэкIагъэхьагъэхэр ары ащкIэ зишIуа­гъэ къэкIуагъэр. 2022-рэ илъэсым иапэрэ кIэлъэныкъо мылъкоу къаратыгъэр къыз­фагъэфедэгъах. «Агростартапым» ишIуа­гъэкIэ предпринимательствэ цIыкIум пылъхэр 43-рэ хъугъэ.

2022-рэ илъэсым сомэ миллиони 4,9-рэ хъурэ субсидиехэр мэкъумэщ потребительскэ кооперацием къыфатIупщыгъэх. Ащ щыщэу сомэ миллиони 3-р кооперативэу «Молочные реки» зыфиIорэм фагъэкIуагъ, кооперативым хэтхэм щэр къазэращащэфырэм епхыгъэу мылъкоу агъэкIодыгъэр игъэкъу­жьыгъэным ар пэIуагъэхьагъ.

«Федеральнэ гупчэм амалэу зэри­хьэхэрэр зэкIэ зытегъэ­псыхьагъэхэр производствэм зыкъегъэIэтыгъэныр, къо­джэ­дэсхэм нахьыбэу IофшIапIэхэр ягъэгъотыгъэныр, предпринимательствэм къуаджэм зыщегъэушъомбгъугъэныр ары. ШIуа­гъэ къытэу грантхэр агъэфедэхэмэ зэхэфыгъэн, АПК-м илъэныкъохэу нахь зищыкIа­гъэхэм ахэр ащыгъэфедэгъэн фае. Адыгеим и ЛIышъхьэ джащ фэдэ пшъэрылъ къытфигъэ­уцугъ», — къыIуагъ КIэрэщэ Ан­заур.

ГъэсэныгъэмкIэ организациехэр илъэ­сыкIэ еджэгъум зэрэфэхьазырхэми тегущыIагъэх. АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэ­ныгъэмрэкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу Пэрэныкъо Сусаннэ къызэриIуагъэмкIэ, гурыт еджапIэхэм уплъэкIунхэр ащыкIуа­гъэх. ГъэсэныгъэмкIэ организациехэр илъэсыкIэ еджэгъум фэхьазырхэу комис­сием ылъытагъ. Джырэ шапхъэхэм ади­штэу гурыт еджапIэхэр зэтегъэпсыхьэгъэнхэм фэIорышIэрэ федеральнэ про­граммэм хэхьэрэ гурыт еджэпIи 8-мэ гъэцэкIэжьынхэр зэращыкIуагъэхэм зэхэсыгъом хэлэжьагъэхэр тегущыIа­гъэх. Гурыт еджапIэм испорт инфраструктурэ изытет нахьышIу зэрэхъурэми игугъу ашIыгъ. Къуаджэхэм адэт гурыт еджапIэхэм яспортзал 13-мэ ягъэцэкIэжьын ыкIэм фэкIо. Сомэ миллион 30,2-рэ ахэм апэIуагъэхьагъ. Мыекъуапэрэ къуа­джэу Блащэпсынэрэ ягурыт еджапIэхэм джырэ шапхъэхэм адиштэрэ спорт джэгупIэхэм яшIын ащаухы. Илъэси 8-м къыкIоцI гурыт еджапIэхэм яспортзал 87-рэ агъэцэкIэжьыгъ. 2024-рэ илъэсым Мыекъуапэ игурыт еджапIэхэм яспортзалхэм ягъэцэкIэжьын рагъэжьэщт.

Гурыт еджапIэхэм ягъэцэкIэжьынкIэ программэу къихьащт илъэсым тегъэ­псыхьагъэм изыфэгъэхьазырын хэлэ­жьэнхэу АР-м и ЛIышъхьэ пшъэрылъ къазэрафишIыгъэр КIэрэщэ Анзаур агу къыгъэкIыжьыгъ. Проект-сметэ документацием изэхэгъэуцонкIэ пшъэдэкIыжь зыхьыщтхэр гурыт еджапIэхэм яIэшъхьэ­тетхэмрэ муниципалитетхэм япащэхэмрэ ары.

АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ къызэритыгъэмкIэ, 2022 — 2023-рэ илъэс еджэгъум Роспотребнадзорым экспертизэр щызыкIугъэ менюм диштэу гурыт еджапIэхэм шхын стырхэр ащаIэкIагъэхьащтых. Респуб­ликэм игурыт еджапIэхэм ыпкIэ хэмы­лъэу учебникхэр ащаратыщтых, ащ пае тхылъ 123600-рэ мыгъэ къащэфыгъ. Апэрэ классхэм арыхьащтхэм апае Iалъмэкъхэмрэ канцеляр пкъыгъохэмрэ къащэфыгъэх.

КIэлэцIыкIухэмрэ ныбжьыкIэ сэнаущ­хэмрэ гъэсэныгъэ тедзэу арагъэгъотырэм зегъэушъомбгъугъэн зэрэфаеми игугъу къашIыгъ. Илъэси 5-м къыщегъэ­жьагъэу илъэс 18-м нэс зыныбжь кIэлэ­цIыкIухэм япроцент 67-мэ гъэсэныгъэ тедзэ арагъэгъоты. Мыекъуапэ дэт эко­логэ-биологическэ лицееу N 35-м джыри зы кванториум мыгъэ къыщызэIуахыгъ. Гъэсэныгъэ дэгъу языгъэгъо­тырэ гупчэхэу «Точка роста» зыфиIо­хэрэм афэдэхэм яшIогъэшхо къэкIо. ГъэрекIо муниципальнэ образовании 9-мэ ащ фэдэ гупчэ 24-рэ къащызэIуа­хыгъ. Iоныгъом и 1-м ыуж джыри гупчэ 25-рэ къахэхъощт. Сомэ миллион 40 фэдиз ахэм апэIухьащт. Лъэпкъ проектэу «Гъэсэныгъэр» загъэцакIэрэм къыщыублагъэу республикэм икъуаджэхэм адэт гурыт еджапIэхэм ащ фэдэ гупчэ 64-рэ ащызэхащагъ.

Гурыт сэнэхьат гъэсэныгъэ языгъэгъотырэ учреждении 3-мэ мастерскои 6 ащагъэпсыгъ. 2024-рэ илъэсым ыкIэхэм яхъулIэу мастерской 40 Адыгеим къыщызэIуахыщт. Республикэм сомэ миллион 20-м ехъурэ субсидиехэр къыратыгъэх яIэпэIэсэныгъэ зыщыхагъэхъощт гупчэ 2022-рэ илъэсым Мыекъопэ индустриальнэ техникумым къыщызэIухыгъэным пае.

КIэлэцIыкIухэм языгъэпсэфыгъо уахътэ гъэмафэм зэрэзэхащагъэми зэхэсыгъом щытегущыIагъэх. Ащ пае мы илъэсым сомэ миллион 97-м ехъу къы­хагъэкIыгъагъ. КIэлэцIыкIу мин 22,5-мэ мыгъэ зарагъэгъэпсэфыгъ. ЩыIэныгъэм чIыпIэ къин ригъэуцогъэ унагъохэм арыс кIэлэцIыкIухэм путевкэхэр къафыхэгъэ­кIыгъэным лъэшэу анаIэ тырагъэтыгъ. Джащ фэдэу Херсон хэкумкIэ Геническэ районым къыращыгъэгъэ кIэлэцIыкIу 396-мэ, Донецкэ Народнэ Республикэм щыщ кIэлэцIыкIуи 100-мэ языгъэпсэфыгъо уахътэ гъэшIэгъонэу республикэм щызэхащагъ. Республикэм икIэлэеджа­кIохэу еджэнымкIэ гъэхъагъэхэр зиIэхэм Урысыем икIэлэцIыкIу гупчэхэм япутевкэхэр къаратыгъагъэх. Мыгъэ кIэлэцIыкIу 243-мэ «Артек», кIэлэцIыкIу 14-мэ «Сменэм», нэбгырэ 66-мэ «Орленкэм» защагъэпсэфыгъ.

АР-м IофшIэнымрэ социальнэ хэхъоныгъэмрэкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч зэхэсыгъом къызэрэщиIуагъэмкIэ, гъэмэфэ зыгъэпсэфыгъом илъэхъан ошIэ-дэмышIэ Iофхэр, тхьамыкIагъохэр къэхъугъэхэу, кIэлэцIыкIухэм шхынхэр къягоуагъэу, жъугъэу зэпахырэ узхэр ахэм къя­утэлIагъэу агъэунэфыгъэп. Рес­публикэм илагерьхэм медицинэ фэIо-фашIэхэр дэгъоу щафагъэцакIэщтыгъэх, мафэм тфэгъогогъо ащагъашхэщтыгъэх, языгъэ­псыфыгъо уахътэ гъэшIэгъонэу афызэхащэщтыгъ. АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу