ЧIыопсым ичIыпIэ къэбзэ дэдэ зэфэшъхьафхэу хабзэм мэхьэнэ ин зэритыхэрэм якъэралыгъо инспекторхэм афэгъэхьыгъэу саугъэт Урысыем апэрэу щагъэуцугъ. Ар Кавказ заповедникым и ГъэIорышIапIэ зычIэт унэм пэблагъэу щыт.

Саугъэтым икъызэIухын хэлэ­жьагъ Урысые Федераци­-ем чIыопсым икъэкIуапIэхэмкIэ ыкIи экологиемкIэ иминистрэу Александр Козловыр. Ащ ипэублэ псалъэ цIыфхэм агу къыщи­гъэ­кIыжьыгъ тихэгъэгушхо за­по­ведники 107-рэ, заказникхэу 63-рэ, федеральнэ мэхьанэ зиIэ лъэпкъ паркхэу 66-рэ зэриIэ­хэр. Ахэм чIыгу гектар миллион 74-рэ зэлъаубыты, къэралыгъо инспектор 3500-мэ къулыкъу ащахьы.

— Непэ Кавказ биосфернэ заповедник закъом иIофы­шIэхэр арэп саугъэтыр къызфызэIутхырэр, заповедник пстэумэ якъэухъумэн дэлэ­жьэрэ специалистхэм зэкIэми ар апай, — къыIуагъ министрэм. — БэшIагъэ ащ фэдэ шIухьафтын тиинспекторхэм къызалэ­жьыгъэр.

Саугъэтым имакет къэзыугупшысыгъэр скульпторэу Владимир Ивановыр (Москва) ары. Проектыр гъучIым рагъэкIугъ скульпторхэу Дмитрий ыкIи Александр Бородинхэм (Екатеринбург). Саугъэтэу агъэуцу­гъэр илъэгагъэкIэ цIыфым иинагъэ фэдиз. ЫкIыIукIэ джэрз тегъэ­чъыхьагъ.

Заповедникым ипащэу Сергей Шевелевым Кавказ заповедникэу Х. Шапошниковым ыцIэ зыхьырэм икъэхъукIэ, Iофыгъоу щызэрахьэхэрэр, икъэгъэгъунэн ренэу зэрэфэсакъхэрэр къыIотагъ. Домбайхэр заповедникым зыхагъэкIодыкIыхэм ыуж илъэс зэкIэлъыкIохэм ахэр икIэрыкIэу мэзхэм ахагъэхъожьын зэралъэ­кIыгъэмкIэ заповедникым иIофышIэ пстэумэ «тхьашъуегъэ­псэур» къызэралэжьыгъэр къыхигъэщыгъ.