Электричествэм лэжьыгъэр егъэбагъо

Хэти бэшIагъэу ешIэ цIыфыр чIыгум зэригъашхэрэр. Ау ащи дэгъоу удэлэжьэныр, умышъхьахэу укъыпекIокIыныр ищыкIагъ.

ЧIыопсым идэгъугъэ зэтеубытэгъагъи ар елъытыгъ; джащ фэдэ къабзэу, лэжьэкIэ-шIыкIэ гъэшIэгъоныбэу щыIэри макIэп. Ахэм зэу ащыщ электричествэр.

Ащ шIуагъэу пылъыр ымышIэу джы цIыф щыIэжьэп. Къали, къуаджи, къутыри, станици — тыдэрэ цIыф псэупIи электричествэр ащагъэфедэ: унэхэр, урамхэр къафегъэнэфы, рэпщэрыхьэх, Iэмэ-псымэ зэфэшъхьаф­хэм Iоф арегъашIэ…

Джащ фэдэ къабзэу, лэжьыгъэр электричествэмкIэ нахь бгъэбэгъон зэрэплъэкIыщтыр шIукIае шIагъэ загъэунэфыгъэр. Лэжьыгъэр нахь зэригъэбагъорэри зы шIушIагъэу электричествэм иIэм ащыщ.

Мэкъумэщ шIэныгъэхэмкIэ Всесоюзнэ академиеу В. И. Лениным ыцIэ зыхьырэм иакадемикыгъэу М. Еврсиновыр зипэщагъэм инаучнэ IофышIэхэм зэрагъэунэфыгъэмкIэ, натрыф, коцы, пындж, мыхэм анэмыкI чылапхъэхэми, хэплъхьаным ыпэкIэ элетрическэ токыр зябгъаокIэ, нахь псынкIэу къыхэкIых, нахь дэгъоу къэкIох ыкIи лэжьыгъэр процент 25 — 30-кIэ нахьыбэу къаты.

Клей гъэшIэгъон

ТхылъыпIэр зэпащхэу шъулъэгъугъэ. ПхъашIэмэ пхъэри зэпащхэ. Джы лъэкъопылъхьэмэ лъэгухэр акIэщхагъэу къызэрэдагъэкIырэр хэти тэшIэ.

Ау гъучIыIуни, нэмыкI гъэпытакIи имыIэу, зэхэщха­гъэу, ипытагъэкIэ чырбыщ унэу шъулъэгъухэрэм анахь мыпытэмэ, зи къащимыгъакIэу Эстонием икъэлэ шъхьаIэу Таллин шъузыдахьэкIэ ахэм афэдэ унэ пчъа­гъэ шъулъэгъущт. А унэхэр зэрэзэхащхэрэ клей гъэшIэгъоныр сланцэм хахы. А синтетическэ клеим ДФК цIэу фаусыгъэр. Бетонри, гъучIыри, пхъэри, пластмассэ зэфэшъхьафхэри, ахэм анэмыкI псэолъапхъэ­хэри а клеим пытэу зэрещхых.

ДФК зыфаIорэ клеим тинароднэ хъызмэткIэ мэхьа­нэшхо иI, псэолъэшIыными, промышленностым иIо­фыгъо пчъагъэхэми ащагъэфедэ.

КъэмыкIырэ къэгъагъ

Къэгъэгъэ Iэрам дахэр тыдэ щыплъэгъугъэми, гохьы. Къэгъагъэхэм мэ IэшIур къапехы, ядэхагъэ нэр пIэпехы. Ахэр мазэрэ, илъэсрэ Iанэм тетыгъэхэкIи гъонлэщтхэп.

Ащ фэдэ къэгъагъэ шъошIа е шъулъэгъугъа шъо?

А къэгъагъэхэр къэкIыхэрэп. Грузием ихимикхэу къалэу Тбилиси Iоф щызышIэхэрэм ахэр пластмассэм хашIыкIыгъ. ЯдэхагъэкIэ къэкIырэ къэгъэгъэ лъэпкъхэм ахэпшIыкIыщтхэп, ахэм зи къызэращамыгъакIэрэр бэми амыгъэшIэгъонкIи мэхъу. Ау ахэм мэ IэшIу къызэрапихырэр? Ар сыдэущтэу хъура?

Пластмассэ гъэткIугъэм къэгъэгъэ шъыпкъэм хэхыгъэ дагъэу, мэ лъэш зиIэр хагъэкIухьэ. Ащ къыхэкIэу, пластмассэм хэшIыкIыгъэ къэгъагъэхэр ядэхагъэкIи мэ IэшIоу къапихырэмкIи къэкIырэ къэгъагъэхэм ахэшIыкIыгъуаех.

Бзыу къэрэгъулэхэр

Бзыухэр хэмытхэу мы тидунэе дахэ къызшIогъэшIыгъуай: ахэр лъэпкъ зэфэшъхьафыбэу зэтырауты ыкIи щыIэкIэ-псэукIэмкIи, цIыфымкIи уасэ зиIэх.

Бзыу орэд жъынч макъэр пчэдыжьыпэ нэфылъым сыда зымыуасэр?! Гур дэкIэжьы, гухэлъхэм кIочIакIэ бгъотыгъэу уафежьэ.

Гъэтхэ дунэе мэфакIэм иапэрэ мэкъэгъэIухэри, чIыопс зэхъокIыныгъэхэу ое-осхэми ахэр ямэкъэгъэIух. Тхьаркъохэр арымэ — «мамырзехьэ бзыукIэ» яджэх.

Джы зигугъу къэтшIыщтхэр бзыу къэрэгъулэхэр ары. Бзыу мэлахъо е чэмахъо хэта шъуащыщэу зылъэгъугъэр адэ? Хьэхэм Iэхъогъухэр къызэрагъэгъунэрэр тэшIэ, ащ тыщыгъуаз, ахэм яхьылIэгъэ къэ­бар бэкIайи тэшIэ.

Ау Къыблэ Африкэм ибылымахъохэм зэрагъэунэфыгъэмкIэ, хьэхэм анахьи бзыухэр нахь къэрэгъулэ дэгъух. Хьэхэм ачIыпIэкIэ, бзыушхохэу «Страус» зыфиIохэрэр мэлы е чэмы Iэхъогъухэм къэрэгъулэ афашIых. Страусхэм а пшъэрылъыр нахь сакъэу ыкIи нахь къулаеу агъэцакIэ, Iэхъогъухэр къэгъэгъунэгъэн­хэмкIэ яшIогъэшхо къагъакIо.

Дзэукъожь Нуриет.