Мафэхэр, илъэсхэр къэмыгъэуцушъунэу макIох, ау сыд фэдиз тешIагъэми, тарихъыр къэнэжьы. Кавказ заом ыпкъ къикIыкIэ адыгэ лъэпкъыр итэкъухьагъэ хъугъэ, ахэр непэ зыщымыпсэурэ къэралыгъо щыIэп пIоми хъущт.

КъэIогъэн фае, тыдэ щыIэхэми, зи­лъэпкъ зымыгъэкIодыгъэу, зэрэадыгэм рыгушхоу, шэн-хабзэхэр зезыхьэхэу ахэм ахэтыр макIэп. КъакIэхъухьэрэ сабыйхэм яцIыкIугъом къыщегъэжьагъэу къызыхэкIыгъэхэр афаIуатэ, зыхэсхэм ахэмыкIодэнхэм пылъых.

Зигугъу къэсшIыщтыр Сирием къыщыхъугъэу, щапIугъэу, янэ-ятэхэр ащ щэпсэух нахь мышIэми, Адыгэ Респуб­ликэм къэкIонэу, щеджэнэу тезыубыти, ятэжъ пIашъэхэм яхэкужъ къинэжьыгъэ Нажьэ Мыхьамэт. Адыгэ къэралыгъо университетым физическэ культурэмкIэ ыкIи дзюдомкIэ и Институт, нэужым магистратурэр ащ къыухыгъэх.

— Адыгэхэм ятарихъ къысфаIуатэзэ сыкъэтэджыгъ. Ащ седэIуныр лъэшэу сикIэсагъ ыкIи тилъэпкъэгъухэр зыщыпсэухэрэм сыкIонэу, зэзгъэлъэгъунэу лъэшэу сыфэягъ. Адыгеим шIулъэгъоу фэсшIыгъэр сыгу икIыщтыгъэп. Сятэ 1994-рэ илъэсхэм адэжь Мыекъуапэ къэкIогъагъ, ащ ыуж хэкум сыкъыгъэкIожьынэу мурад ышIыгъагъ. Гурыт еджапIэр къызысэухым Адыгэ Хасэм ситхьапэхэр схьыгъэх, Мыекъуа­пэ сыщеджэнэу сыкъагъэкIуагъ. Урысыбзэр илъэскIэ зэзгъашIи, нэужым институтым сычIэхьагъ. Уахътэр къэсымышIэу кIуагъэ. Адыгеим сыщыгупсэфыгъ, рэхьатныгъэ щызгъотыгъ. Адыгэ кIалэхэр бэу нэIуасэ сшIыгъэх, ныбджэгъу къысфэхъугъэх. Адыгэ шэн-хабзэхэм афэгъэхьыгъэ Iоф­тхьабзэу республикэм щызэхащэхэрэр сикIасэх, адыгэ джэгухэм сэкIо, сигуапэу сяплъы, — еIо тигущыIэгъу.

КIэлэ ныбжьыкIэр адыгабзэкIэ дэ­гъоу мэгущыIэ. Сирием щыпсэу зэхъум ятэ дзэм хэтыгъэти, дзэ къэлэ цIыкIум щыпсэущтыгъ, араб нэмыкI ащ дэмысыгъэми, бзэр ашIомыкIодыным пае ятэ унэм адыгабзэкIэ щигъэгущыIэщтыгъэх. МэфэкI мафэ зыхъукIэ ятэ къызыщыхъу­гъэ къуаджэу Къунчыкъохьаблэ кIощтыгъэх. Ащ зихэкужъ егъэзыгъэкIэ къэзыбгынагъэхэр дэсых. ИлъэсипшI хъугъэ Мыхьамэт ятэжъ пIашъэхэм ячIыгужъ къыгъэзэжьыгъэу зыщыпсэурэр, унагъо ышIагъ. Ипшъэшъэ цIыкIоу Раянэ адыгэ чIыгум къызэрэщыхъугъэм егъэгушхо. КIэлэ ныбжьыкIэр зыфеджэгъэ сэнэхьатым ищыIэныгъэ гъогу рипхынэу хъугъэп, зэдзэкIакIоу Iоф ешIэ, иунагъо зэрэхигъэхъощтым пылъ. Мыекъуапэ унэ къыщищэфыгъ. ЫшнахьыкIэ Налщык щеджагъ ыкIи врачэу Iоф ешIэ, ышыпхъухэр Сирием ыкIи Дубай щыIэх. Ятэ дзэм зэрэхэтым ыпкъ къикIыкIэ ятэжъхэм ячIыгужъ къы­гъэзэжьын амал иIагъэп, ау джы пенсием кIуагъэ, уахътэу ищыкIагъэр зытекIыкIэ, къэкIожьынэу щыт.

— Шъыпкъэу пIон хъумэ, си­унагъо Сирием ис нахь мышIэми, Адыгеим сыщыгупсэфыгъ. Сихэку нахь рэхьат, нахь къабз, уисабый уихэку къыщыхъу­ным фэдэ щыIэп, — еIо кIэлэ ныбжьыкIэм.

Ятэжъ пIашъэхэр къызэплъэкIыжьхэзэ, егъэзыгъэкIэ зэрыкIыжьыгъэхэ хэгъэгум къэкIон, щыпсэун амал иIэ зэрэхъугъэм Нажьэ Мыхьамэт лъэшэу рэгушхо. Адыгеим унэгъо дахэ щишIэн, адыгэ лъэпкъыр ыгъэбэгъон гухэлъ иI.

ДЕЛЭКЪО Анет.