ГъогурыкIон щынэгъончъэныр гъогу зэхэкIыпIэхэм ащыгъэпытэгъэным фэIорышIэрэ Урысые социальнэ кампаниеу «Расставь приоритеты!» зыфиIорэр Адыгеим щэкIо.

Iофтхьабзэр мэфэкI шIыкIэм тетэу АР-м кIэлэцIыкIухэм гъэ­сэныгъэ тедзэ ягъэгъотыгъэнымкIэ и Гупчэ бэдзэогъум и 20-м къыщызэIуахыгъ.

Ащ хэлэжьагъэх УФ-м иэксперт гупчэу «Движение без опасности» зыфиIорэм исоциальнэ кампаниеу «Расставь приоритеты!» зыфиIорэм ипроект ипащэу Дарья Закалична­яр, АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэ­ныгъэм­рэкIэ иминистрэу Евгений Лебедевыр, гъогурыкIоныр щынэгъончъэнымкIэ Къэралыгъо автоинспекцие АдыгеимкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэ ипшъэ­рылъхэр зыгъэцэкIэрэ Хъунэго Махьмуд, ГБУ-у «Адыгеяавтодор» зыфиIорэм ипащэу Алексей Корешкиныр, АР-м кIэлэцIыкIухэм яфитыныгъэхэр къэу­хъумэгъэнхэмкIэ и Уполномоченнэу Наталья Агеевар.

Iофтхьабзэр къызэIуихыгъ ыкIи зэрищагъ Адыгеим и Къэ­ралыгъо автоинспекцие пропагандэмкIэ иотдел ипащэу Бзэ­джэжъыкъо Мурат. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, Урысыем и МВД гъогурыкIоныр щынэгъончъэнымкIэ и ГъэIорышIэпIэ шъхьа­Iэрэ просвещениемкIэ и Ми­нистерствэрэ социальнэ кампаниеу «Расставь приоритеты!» зыфиIорэр зэхащагъ. Лъэпкъ проектэу «Щынэгъончъэ ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэрэ гъогу­хэр» зыфиIорэм ипхырыщын мы социальнэ Iофтхьабзэр къызэ­рэдыхэлъытагъэр пропагандэм ипащэ къыхигъэщыгъ. Гъогу зэ­хэкIыпIэхэм къате­хъу­хьэрэ авариехэм ахахырэ шъобж­хэм яIофыгъо цIыфхэм анаIэ тырадзэным кампаниер зэрэфэIорышIэрэр ащ къыIуагъ.

Социальнэ Iофтхьабзэм икъы­зэIухын хэлажьэхэрэм шIуфэс гущыIэхэмкIэ закъыфигъэзагъ АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ гъогурыкIоныр щынэгъончъэнымкIэ и Къэралыгъо автоинспекцие ипащэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Хъунэго Махьмуд. Мэхьанэ зиIэ социальнэ кампаниеу «Расставь приоритеты!» зыфиIорэр Адыге­им зэрэщылъагъэкIуатэрэр зэригуапэр, республикэм щы­псэухэрэм ящыIэныгъэ, япсауныгъэ къызэтегъэнэгъэнхэмкIэ ащ ишIуагъэ къызэрэкIощтым ицыхьэ зэрэтелъыр къыхигъэщыгъ. Джащ фэдэу тигъогухэм къатехъухьэрэ авариехэм, ащ ахэкIуадэхэрэм, шъобжэу аха­хыхэрэм къэзэрэугъоигъэхэр щигъэгъозагъэх.

— Аужырэ илъэситIур тштэ­мэ, республикэм игъогухэм къатехъухьэрэ хъугъэ-шIагъэхэм япчъагъэ нахь макIэ хъугъэ. Ау джыри ащ уигъэрэзэнэу щытэп. ГущыIэм пае, 2021-рэ илъэсым тигъогухэм хъугъэ-шIэгъэ 428-рэ ащагъэунэфыгъ (ыпэрэ илъэсым егъэпшагъэмэ, процент 13,5-кIэ нахь макI), ахэм нэбгырэ 92-рэ (процент 16,5-кIэ нахь макI) ахэкIодагъ, нэбгырэ 494-мэ (процент 16,8-кIэ къеIыхыгъ) шъобжхэр хахыгъэх, зыныбжь илъэс 16 мыхъугъэ кIэлэцIыкIухэр зыхэфэгъэ аварие 43-у тишъолъыр щатхыгъэм кIэлэ­цIы­кIуи 6 ахэкIодагъ. Гъогу хъу­гъэ-шIагъэхэр нахь макIэ шIыгъэнхэм, къэмыгъэхъугъэнхэм афэIорышIэрэ пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэр зэпымыоу инспекцием зэхещэх, инспекторхэм водительхэми, лъэсрыкIохэми зэ­дэгущыIэгъухэр адашIых, — ­къыIуагъ Хъунэго Махьмуд.

Адыгэ Республикэм игъогухэр мы аужырэ илъэсхэм щы­нэгъончъэу ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэу зэрэзэтырагъэпсы­хьэ­хэрэр къыIотагъ «Адыгеяавтодорым» ипащэу Алексей Корешкиным.

— Лъэпкъ проектэу «Щынэгъончъэ ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэрэ гъогухэр» зыфиIорэр 2019-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу къэралыгъом щыпхыращы. Ащ ишIуагъэкIэ джырэ лъэхъаным диштэу республикэм игъо­гухэм ащыщхэр дгъэцэкIэжьыгъэх. Мы уахътэ мэхьанэ зиIэ автомобиль псэолъэ инхэм ягъэ­псын ыуж тит, ахэм Iоф­шIэнхэр ащыжъот. Ахэр: «Инэм — БжыхьэкъоякIэр» зыфиIорэм итранспорт зэхэкIыпIэу сомэ миллиарди 3 зыпэIухьащтыр, Мыекъуапэ къыщызэIуахыщт гъогум ия 3-рэ чэзыу, Мыекъопэ районымкIэ — «Черниговская — Тыгъэмыпс» зыфи­Iорэм километри 10 хъурэ изы Iахь. Мыхэм щынэгъончъагъэр къащыдыхэлъытагъэу щыт: шапхъэхэм атетэу остыгъэхэмкIэ къэгъэнэфыгъэнхэр, тамыгъэхэр ащыгъэуцугъэнхэр, нэмыкIхэри, — хигъэунэфыкIыгъ ащ.

Джащ фэдэу гъогурыкIоным ишапхъэхэр гъэсэныгъэм иучреждениехэм ачIэсхэм зэрэзэрагъашIэрэм къытегущыIагъ министрэу Евгений Лебедевыр. Ащ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, гъэсэныгъэ тедзэм исыхьатхэмкIэ гъогурыкIоным ишапхъэхэр кIэлэеджакIохэм арагъашIэх, щынэгъончъэным тегъэпсыхьагъэу ублэпIэ классхэм ащеджэ­хэрэм зэкIэми нэфынэр къэ­зытырэ ныбалъэхэр ащыгъых, ныбжьыкIэ инспекторхэм яотрядхэр (ЮИД) еджапIэхэм ащы­зэхэщагъэх.

ГущыIэр лъигъэкIотагъ социальнэ кампаниеу «Расставь приоритеты!» зыфиIорэм ипроект ипащэу Дарья Закаличнаям. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, гъогу­рыкIоным хэлэжьэрэ пстэуми шап­хъэхэр агъэцэкIэнхэм, якультурэ гъэпытэгъэным мы Iофтхьабзэр афэIорышIэ.

— Социальнэ кампанием ипроект зэхэдгъэуцо зэхъум анахьэу гъогу зэхэкIыпIэхэр къызыкIыхэтхыгъэр мыщ дэжьым гумэкIыгъохэр къыщы­жьэшъ ары, — къеIуатэ Дарья Закаличнаям. — ИкIыгъэ илъэ­сыр пштэмэ, Урысыем игъогу зэхэкIыпIэхэм хъугъэ-шIэгъэ мин 40-м ехъу къатехъухьагъ. Ар бэдэд ыкIи нахь макIэ шIыгъэным къыфэкIогъэн фае. Ащ шIыкIэ амал зэфэшъхьафэу къыфэдгъотыгъэхэу, мы соци­аль­нэ кампанием къыщыдэхэ­лъытагъэхэр, субъект 15-мэ ащы­пхырытщыщт, Адыгейри ахэм ахахьэ. Проектым ишIуагъэ къэкIонэу тыщэгугъы ыкIи ныбжь зэфэшъхьафхэр зиIэ нэбгырабэ къызэрэзэлъедгъэубытыщтым тыпылъыщт.

Урысые социальнэ кампаниеу «Расставь приоритеты!» зыфиIорэм урегъэгупшысэ — уищы­Iэныгъа хьаумэ шапхъэхэр уукъонхэр ара къыхэпхыщтыр? Мы Iофтхьабзэр Адыгеим зыщырагъэжьэгъэ мафэм гъэстыныпхъэр зыщырагъахъорэ станциеу «Лукойл» зыфиIорэм проектым илIыкIохэр еблэгъагъэх. ДжэгукIэ шъуашэм илъэу автомобилыр зезыфэхэрэм гъо­гурыкIоным ишапхъэхэр зэрашIэрэр ауплъэкIугъ, ащ дакIоу ахэр агу къагъэкIыжьыгъэх. Нэужым, цIыфыбэ зыщызэрэугъоирэ гъогу зэхэкIыпIэу «Депутатская — Чкалова» зыфи­Iорэм дэжь, Iофтхьабзэм хэлажьэхэрэр щызэрэугъоигъэх.

Проектыр республикэм щыпхыращыфэ илъэси 5-м къы­щегъэжьагъэу илъэс 14-м нэс зы­ныбжь кIэлэцIыкIубэ ащ къы­зэлъырагъэубытын гухэлъ яI. Ащ пае къалэм изыгъэпсэфы- пIэ чIыпIэхэр, лагерьхэр къа­кIухьащтых.

Iэшъынэ Сусан. Сурэтхэр Iэшъынэ Аслъан тырихыгъэх.