1995-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу гъэмэфэ хьисап еджапIэр республикэм щызэхащэ. Хабзэ зэрэхъугъэу Адыгэ къэралыгъо университетым ибазэу «Горная легенда» зыфиIорэм ар щэкIо. Бэдзэогъум и 5-м мэфэкI шIыкIэм тетэу ар къызэIуахыгъагъ. Мы мафэхэм ащ тыщыIагъ, гъэсэныгъэм ылъэныкъокIэ еджапIэм ипащэу Сергей Бойченкэм гущыIэгъу тыфэхъугъ.

Ащ къызэриIуагъэмкIэ, мы илъэсым Урысыем ишъолъыр 14-мэ къарыкIыгъэ кIэлэеджэкIуи 117-рэ къекIолIагъэх. Ахэр Адыгеим, Краснодар ыкIи Ставрополь крайхэм, Ямало-Ненецкэ автономнэ шъолъырым, Астраханскэ, Ростовскэ, Волгоградскэ, Ярославскэ хэкухэм, Москва, Къалмыкъым, Къэрэщэе-Щэр­джэс Республикэм, Темыр Осетием ыкIи зы кIалэ Латвием къикIыгъ. Ахэм Адыгеим щыщ кIэлэцIыкIу 75-рэ ахэт.

— НыбжьыкIэхэм хэушъхьафыкIыгъэ программэмкIэ Iоф адэтэшIэ. Хьисапым фэщэгъэ кIэлэеджакIохэр арых тилагерь къакIохэрэр. Мы илъэсым ятIонэрэу инженер-хьисап лъэныкъомкIэ курсхэр къызэIутхыгъэх. ФизикэмкIэ ыкIи хьисапымкIэ ныбжьыкIэхэм нахь Iоф адашIэ. ЗэкIэмкIи кIэлэеджакIохэр купи 8-у гощыгъэх. Куп пэпчъ кIэлэегъэджэ щырыщ ахэт. Ахэр Адыгэ къэралыгъо университетым, республикэ естественнэ-хьисап еджапIэм, Адыгеим ит нэмыкI гъэсэныгъэм иучреждениехэм, Москва, Санкт-Петербург, Къырым ыкIи нэмыкI шъолъырхэм къарыкIыгъэ кIэлэ­егъэджэ цIэрыIохэу, хьисапым хэшIыкI ин фызиIэхэр ары. Ахэтых урысые ыкIи дунэе хьисап зэнэкъокъухэм текIоныгъэ къащыдэзыхыгъэхэ ныбжьыкIэхэри, — еIо Сергей Бойченкэм.

«Сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэцIыкIухэр» зыфиIорэ республикэ программэм къыдыхэлъытагъэу гъэмэфэ хьисап еджапIэм ипроект Адыгеим щызэхащэ. АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ, Адыгэ къэралыгъо университетыр ыкIи рес­публикэ естественнэ-хьисап еджапIэр арых Iофтхьабзэм кIэщакIо фэхъугъэхэр.

— Программэм къы­дыхэлъытагъэу гъэмэфэ хьисап еджапIэр тхьамэфищым къы­кIоцI макIо. Апэрэ тхьамэфитIум рейтинг сис­темэм къыдыхэлъытагъэу кIэлэеджакIохэр едгъэ­джагъэх. Ахэм аныбжь ыкIи шIэныгъэу аIэкIэлъым елъытыгъэу куп-купэу гощыгъагъэх: езыгъэжьэгъакIэхэр, нахьыкIэхэр, гурытхэр, нахьыжъхэр ыкIи олимпиадэм ахэлажьэхэрэр. Джы аужырэ тхьамафэм ежь агукIэ нахь зыфэщэгъэхэ лъэныкъор къыхахыгъ, ащ елъытыгъэу курсхэм ахэлажьэх, яшIэныгъэхэм ахагъа­хъо, — къытфеIуатэ тигущыIэгъу.

Гурыт еджапIэхэм япрограммэ фэмыдэу, гъэшIэгъонэу яIофшIэн лагерым щызэхащэ. Хабзэ зэрафэхъугъэу пчэды­жьыр зарядкэкIэ рагъажьэ, зышхэхэрэм ыуж егъэджэныр аублэ, нэужым загъэпсэфы, мэчъыех, щэджэгъо ужым яшIэныгъэхэм ахагъахъо, хэушъхьафыкIыгъэ курсхэм ахэлажьэх, задачэхэр къашIых, зэрагъэшIагъэмкIэ заушэтыжьы, дэгъоу зыкъэзыгъэлъэгъуагъэхэм сертификатхэр е щытхъу тхылъхэр аратых. Егъэджэнхэм анэмыкIэу ныбжьыкIэхэм Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр афызэхащэщтых. ФутболымкIэ, шахматымкIэ, теннисымкIэ зэнэкъокъухэр, арт-фестиваль, спектаклэу «Детектив-шоу», Квест-зэнэкъокъоу «Математическая легенда» зы­фиIорэр, мастер-классхэр афызэхащэх.

Тэ тызыкIогъэ мафэм адыгэхэм якультурэ нэIуасэ уафэзышIырэ Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр зэхащагъэхэу тыте­фагъ. Адыгэ къуаер зэрэрахырэр, адыгэ хьалыжъор зэрашIырэр кIэлэцIыкIухэм арагъэлъэгъугъ, нэмыкI шъолъырхэм къарыкIыгъэхэм ар лъэшэу ашIогъэшIэгъоныгъ, агу рихьэу ашхыгъ. ИжъыкIэ адыгэхэм агъэфедэщтыгъэ Дышъэидэм итарихъ къафаIотагъ, пшъэшъэжъыехэм агу рихьэу мастер-классым хэлэжьагъэх, зэрэхэбдыкIыщтыр къызыIэкIагъэхьагъ. Джащ фэдэу зэлъашIэрэ къэшъокIо купэу «Абреки» зыфиIорэр яхьакIагъ. Адыгэ къэшъо дахэхэр къафагъэлъэгъуагъэх.

Гъэмэфэ хьисап еджапIэр мы мафэхэм мэфэкI шIыкIэм тетэу зэфашIыжьыщт. КIэлэеджакIохэм яшIэныгъэхэм ахагъэхъуагъэу, загъэпсэфыгъэу, ныбджэгъу­кIэхэр яIэ хъугъэу кIожьыщтых. Республикэм апэрэу щыIагъэхэм алъэгъугъэр, Адыгеим ичIыпIэ дахэхэр бэрэ агу илъыщт.

ДЕЛЭКЪО Анет. Сурэтхэр Iэшъынэ Аслъан тырихыгъэх.