Эколого-къэбарлъыгъэIэс гупчэу Гъозэрыплъэ щыIэм интерактивнэ сурэттехыгъэ къэгъэлъэгъо­нэу «Черкес чъыгхатэхэр» зыфиIорэр къыщызэIуахыгъ. Ар проектэу «Черкес чъыг­хатэхэр — Кавказым ичIыопс-культурнэ кIэн» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу зэшIуахы.Кавказ биосфернэ заповедникым ипресс-къулыкъу макъэ къызэригъэIугъэмкIэ, къэгъэ­лъэгъоным къыдыхэлъытэгъэ сурэтхэм мы чIыпIэм идэхагъэ ыкIи черкес чъыгхатэхэм ябгъэ­пшэн зэрэщымыIэр къаушы­хьаты. Къэгъэлъэгъоныр кIэракI ыкIи зэтегъэпсыхьагъ. ЦIыфэу къафакIохэрэм музеим иIофы­шIэхэм экскурсиехэр сурэтхэмкIэ афызэхащэ. Проектэу «Черкес чъыгха­тэхэр — Кавказым ичIыопс-культурнэ кIэн» зыфиIорэр илъэс­кIэ узэкIэIэбэжьмэ агъэ­нэфэгъагъ. Гупчэу «НАБУ-Кавказ-м» ар щыIэныгъэм щыпхырещы.

«Пхъэшъхьэ-мышъхьэ чъыг­хэм адэлэжьэгъэныр адыгэ­хэм­кIэ Iоф къызэрыкIуагъэп, ар шъхьалъытэжьым иIахьыгъ. Чер­кес пэпчъ епIожьын имыщы­кIагъэу чъыг къэгъэкIыным хэ- шIыкIышхо фыриIагъ, зэрэбгъэ­тIысхьащтыри, укъызэрэде­кIо­кIы­щтыри ышIэщтыгъ, а зэкIэ лIэ­уж­хэми алъагъэIэсыгъ. Хъу­лъ­фыгъэу гъогу техьэрэм ежь ыгукIэ икIэсэ мыIэрысэ ыкIи къужъ къутэмэ цIыкIухэр зы­ди­штэщтыгъ, ахэр нэмыкI чъыг Iэлхэм ахигъэкIыхьэщтыгъ», — къыщеIо «НАБУ-Кавказ» ­икъэбар.

Мы проектым епхыгъэу Iэнэ хъураехэр зэхащэх, ахэм къэралыгъо ыкIи общественнэ организациехэр, шIэныгъэлэжьхэр, волонтерхэр ыкIи цIыф къызэрыкIохэу мы чIыпIэм щы­псэухэрэр къахагъэлажьэх. Джащ фэдэу черкес чъыгхатэхэр къызщыкIырэ чIыпIэхэр гъэ­къэ­бзэгъэнхэмкIэ ыкIи къэухъумэгъэнхэмкIэ шIыхьафхэр рагъэ­кIокIых. Пхъэшъхьэ-мышъхьэ чъыгхэм якъэгъэкIынкIэ, уакъы­зэрадекIокIыщт шIыкIэмкIэ мас­тер-классхэр, тематическэ фотосессиехэр ыкIи видеотехынхэр, шIэныгъакIэхэр зыщагъотырэ урокхэр кIэлэеджакIохэм ыкIи студентхэм афызэхащэх. Адыгеим иижъырэ искусствэ ыкIи ихудожественнэ IэшIагъэ­хэр арагъэлъэгъух.

Шъугу къэдгъэкIыжьын бэ­дзэогъум икъихьагъум АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат шъо­лъырым ит ижъырэ черкес чъыгхатэхэр ухъумэгъэнхэм, къызэтегъэнэгъэнхэм афэгъэ­хьы­­гъэ зэхэсыгъо зэрэзэхищагъэр. Ащ республикэм ипащэ къыщиIуагъ ыкIи щыкIигъэтхъыгъ, черкес чъыгхатэхэр чIыопс баи­ныгъэ къодыеу щымытхэу, зэлъашIэрэ Мыекъопэ культурэм фэдэкъабзэу, адыгэ­хэм якультурэ-тарихъ кIэн лъа­пIэу зэрэтиIэхэр. Дольмен куль­турэри джащ фэд, Адыгеир нэмыкI шъолъырхэм анахь къа­хэзгъэщэу ыкIи зекIохэр бэу къыз­лъызыщэу щыт.

Адыгеим и ЛIышъхьэ агу къыгъэкIыжьыгъ черкес чъыгхатэхэм язэгъэшIэнкIэ ыкIи якъэу­хъумэнкIэ республикэм иобщественнэ организациехэм Iофтхьабзэхэр зэрэрагъэкIокIыгъэхэр. Джыри мы лъэныкъомкIэ гъэзагъэу Iофхэр лъыгъэ­кIотэгъэнхэр ыкIи ахэм зягъэу­шъомбгъугъэныр игъоу ылъы­тагъ, проектэу зэхащагъэм къы­дыхалъытэхэрэр агъэцэкIэнхэу къяджагъ.

«Черкес чъыгхатэхэр —чIыопсым иIэшIэгъэ хьалэмэтых ыкIи дунэе культурэм иIахьых. Ахэм гуфаплъэу зызафэбгъа­зэкIэ, адыгэ лъэпкъым ыгу, ишэн-хабзэхэр ыкIи тижъыхэм ящыIэкIагъэр, цIыфыр чIыопсым щыщ шъыпкъэу, ащ диштэу зэрэщытыр зэхыуагъашIэ. А зэкIэмэ япхыгъэу, Iофыгъо инхэу — чъыгхэтэ гъэтIысхьаным икультурэ ыкIи ижъырэ лъэпкъ шэн-хэбзэ дэгъухэр къызэтегъэ­нэгъэнхэ зэрэфаем тытегущыIэ.

Черкес чъыгхатэхэм якъы­зэтегъэнэжьын епхыгъэ Iоф­шIэ­ным ныбжьыкIэхэр, волонтерхэр къыхэгъэлэжьэгъэнхэр ищы­кIагъ», — кIигъэтхъыгъ Къум­пIыл Мурат. (Тикорр.).