УнэшъуакIэхэм къахэхъуагъ
ЯтIонэрэ илъэсныкъоу тызыхэтым къыщегъэжьагъэу цIыфхэр зэрыпсэущтхэ унэшъуакIэхэм къахэхъуагъ, бэдзэогъум и 1-м къыщыублагъэу ахэм кIуачIэ яIэ хъугъэ. Ахэр коммунальнэ фэIо-фашIэхэм ауасэхэм, медицинэ полисыр къыздемыхьакIыми зэрэхъущтым, паспортыр нахь псынкIэу къызэрэдэпхыщтым, нэмыкIхэми яхьылIагъэх.
МэфитфыкIэ къыдэпхыщт
Паспортыр зыгъэкIодыгъэхэм, зышIуатыгъугъэхэм е джыри къыдэзымыхыгъэхэм МВД-м иIофышIэхэм зафагъазэу хабзэ.
Бэдзэогъу мазэм иапэрэ мафэ къыщегъэжьагъэу паспортым икъыдэхын зэрежэхэрэ пIалъэр агъэкIэкIыгъ. Джы лъэIу тхылъыр зыптхыгъэм къыкIэлъыкIорэ мэфитфым къыкIоцI ар хьазырэу къыуатыжьыщт. ТапэкIэ ащ мэфи 10 уежэщтыгъ.
Полисыр умыIыгъми...
Бэдзэогъу мазэм къыщыублагъэу поликлиникэм кIохэрэм медицинэ полисыр зыдамыIыгъыми хъущт.
Ащ фэгъэхьыгъэ унэшъуакIэу кIуачIэ зиIэ хъугъэм къызэрэщиIорэмкIэ, паспорт закъор ябгъэлъэгъуми, джы врачым уиштэщт. Полисхэм якопиехэр поликлиникэхэм ябазэхэм адэлъых. Хабзэм къыхигъэщырэр полисым цIыфым фитыныгъэу къыритырэр ары. Ащ хэхьэх ыпкIэ ымытэу къызэреIэзэщтхэр, операцие ищыкIагъэмэ зэрашIыщтыр, сымэджэщым зэрагъэгъолъыщтыр, нэмыкIхэри. Арышъ, тхылъыпIэ полисыр сымаджэм къыздыримыхьакIыми хъущт, ыгъэкIодыгъэми, ащ икопие поликлиникэм къыщагъотын алъэкIыщт.
МСЭ-м умыкIомэ
Урысые Федерацием и Правительствэ ыштэгъэ унашъохэм зэу ащыщ. «О признании лица инвалидом» зыфиIорэр.
Джы сэкъатныгъэ зэриIэр цIыфым ежь ышъхьэкIэ къыгъэнэфэн е итхылъхэр медицинэ учреждением имедикэ-социальнэ экспертизэ ыгъэхьынхэ ылъэкIыщт. ЦIыфхэм ятхылъхэр экспертизэ арагъэшIынхэмкIэ Пенсионнэ фондми, социальнэ ухъумэным икъулыкъуи фитыныгъэ яIагъ. Бэдзэогъум къыщегъэжьагъэу ар зыпшъэ ралъхьагъэхэр медицинэ учреждение закъохэр ары.
Пандемием къыхэкIэу мы аужырэ илъэситIум сэкъатныгъэ зиIэхэр МСЭ-м амыгъакIохэу, илъэсныкъо пэпчъ япIалъэ ятхылъхэм лъагъэкIуатэщтыгъ. ТапэкIэ зэрэщытыгъэу джы медикэ-социальнэ экспертизэр ямыгъэшIэу сэкъатныгъэ зэрэуиIэр къэзыушыхьатырэ тхылъыр къыуатыжьыщтэп.
Аттестациехэр арагъэкIущтых
ЗыгъэпсэфакIохэм экскурсиехэр афызэхэзыщэхэмрэ саугъэтхэм ыкIи нэмыкI чIыпIэхэм якъэбархэр къафэзыIуатэхэмрэ (гидхэм) бэдзэогъу мазэм къыщегъэжьагъэу аттестацие акIун фаеу Урысые Федерацием и Правительствэ унашъо ыштагъ.
Комиссиехэр шъолъырхэм ащызэхащэщтых, илъэситф къэс аттестациер арагъэкIущт.Турмаршрутхэм экскурсоводэу е гидэу Iоф ащызышIэн фитыщтхэр Урысыем ицIыф закъохэр ары. Ахэм хэгъэгум итарихъ ашIэу, чIыпIэ саугъэтхэм апылъ къэбархэм хэшIыкI афыряIэу щытынхэ фае.
Къэралыгъуабэмэ ягъунапкъэхэр зэрэзэфашIыгъэхэм къыхэкIэу зыгъэпсэфакIоу къытфакIохэрэм япчъагъэ къеIыхыгъ. Экскурсиехэр зэхэзыщэхэрэм тихэгъэгу икультурэрэ итарихърэ ябайныгъэ цIыфхэм алъагъэIэсыным фэшI, апэу ежьхэм ар зэрагъэшIэнэу щыт. УплъэкIунэу ашIыгъэхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, экскурсоводхэу ыкIи гидхэу хэгъэгум Iоф щызышIэхэрэм япроцент 30 фэдизмэ сертификатхэр яIэхэп.
Тарифхэр
Коммунальнэ фэIо-фашIэхэм уасэу алъыттырэм илъэс къэс ятIонэрэ илъэсныкъом къыхэхъо.
Мыгъэ а пчъагъэр гурытымкIэ проценти 4 мэхъу. Ау шъолъырхэм фэIо-фашIэхэм атефэрэр ежь-ежьырэу агъэнэфэнэу фитыныгъэ яI. УзшIокIы мыхъущт пчъагъэхэр проценти 2,9-м къыщегъэжьагъэу 6,5-м нэс.
Япшъэрылъхэм къахэхъуагъ
Зиахъщэ банкым изылъхьагъэу, хабзэм зэригъэфедэрэм пае процент зытехъохэрэм япчъагъэ макIэп.
Мы мазэм къыщыублагъэу банкхэм яIофышIэхэм ахъщэм къыщышIын ылъэкIыщтымкIэ цIыфхэм макъэ арагъэIузэ ашIыщт.
Сабый цIыкIухэм апай
Дзэ къулыкъу зыхьырэ бзылъфыгъэхэу сабый цIыкIу зиIэхэм ахэм аныбжь илъэсрэ ныкъорэ охъуфэкIэ хабзэм ахъщэ IэпыIэгъоу къаритырэр фэдитIукIэ нахьыбэ ашIыгъ.
Бэдзэогъум къыщегъэжьагъэу ар сомэ мин 31-м ехъугъ, IэпыIэгъур шышъхьэIум къыщыублагъэу къаратыщт.
УФ-м и Президент УIэшыгъэ КIуачIэхэм къулыкъу ащызыхьыхэрэм ренэу ынаIэ атырегъэты.
Мониторингыр агъэфедэщт
Урысые Федерацием къыщагъэкIырэ лэжьыгъэмрэ ащ хашIыкIын алъэкIыщт продукциемрэ зыфэдизыщтыр зэрагъэшIэным фэшI бэдзэогъум къыщегъэжьагъэу ахэм къэралыгъор алъыплъэу ыкIи мониторинг ышIыхэу ригъэжьагъ.
Ар лэжьыгъэр къызщагъэкIыгъэ чIыпIэм зэрэщытэу агъэцэкIэщт, кIэухэу фэхъугъэхэр федеральнэ къэралыгъо мэкъэгъэIу системэу «Зерно» зыфиIорэм IэкIагъэхьащтых. Мониторингым субъект 67-рэ хэлэжьэщт.
Зымыгъэбылъ, укъалъэгъу
Къэралыгъо автоинспекцием игукъэкIыкIэ «Витрина данных ГИБДД» зыфиIорэ платформэ къызэIуахыгъ. Ащ автомобильхэмрэ водительхэмрэ афэгъэхьыгъэ къэбархэр онлайн шIыкIэм тетэу къырагъахьэхэзэ ашIыщт.
Гъогухэр щынэгъончъэнхэмкIэ ащ ишIуагъэ къэкIощт. Бэрэ къыхэкIы водителым шапхъэхэр ыукъохэу, ау зигъэбылъыжьэу ыкIи заримыгъэгъотэу. Джы ахэр псынкIэу къыхагъэщынхэ алъэкIыщт.
НэкIубгъор зыгъэхьазырыгъэр Шъаукъо Аслъангуащ.