Адыгеим къэралыгъо гъэпсыкIэ зыщагъэуцугъэр илъэсишъэ зыщыхъурэм ехъулIэу Хьахъурэтэ Шыхьанчэрые исаугъэт Мыекъуапэ къыщызэIуахыщт. Ар къэлэ вокзалым игупчэ зэрэщагъэуцущтыр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат къыIуагъ.

Ш. Хьахъуратэм игъашIэ зэрэщытэу адыгэ лъэпкъыр зы хэгъэгоу зэхищэным фигъэIорышIагъ. НэмыкI лъэпкъхэм афэдэу адыгэхэм хэку шъхьаф тиIэным фэбэнагъ. Автономие зэхэтщэным тызэрэнэсыгъэр къэзыушыхьатырэ тхылъхэр зыгъэхьазырыгъэхэм апэ итыгъ, Iофышхо ышIагъ. 1922-рэ илъэсым бэдзэогъум и 27-м къэралыгъом ипащэхэм унашъоу ашIыгъэм тетэу Адыгэ автоном хэку тиIэ хъугъэ.

Хьахъуратэм гухэлъышIоу къыздырихьакIыщтыгъэр гъэцэкIагъэ зэхъум ыуж лъэпкъым фэлэжьэныр зыпигъэугъэп. Къуаджэхэр, къутырхэр, станицэхэр къыкIухьэщтыгъэх, зэIукIэхэр ащишIыщтыгъ, сэнаущыгъэ зыхэлъ кIалэхэр къыхигъэщыщтыгъэх, ахэр еджакIо ыгъакIощтыгъэх.

ХэбзэухъумэкIо къулыкъухэр Адыгэ хэкум щызэхэщэгъэнхэмкIэ Ш. Хьахъуратэм ышIэн къыгъэнагъэп. Ащ ишIуагъэкIэ милициер, прокуратурэр, хьыкумыр тиIэхэ хъугъэ. Джащ фэдэу къуа­джэхэм еджапIэхэр къащызэIуахыгъэх.

ТхэкIэ-еджакIэ цIыфхэм арагъашIэщтыгъ, техникумхэр, кIэлэегъэджэ ыкIи шIэныгъэ-ушэтыпIэ институтхэр къызэIуа­хыгъэх. Адыгэ автоном хэкур зызэхащагъэр илъэсипшI зыщыхъурэм ехъулIэу хэкум щыпсэухэрэм азыныкъо нахьыбэм тхэкIэ-еджакIэ ашIэщтыгъ.

Ащ дакIоу Адыгеим ипромышленность, имэкъумэщ хъызмэт хэхъоныгъэхэр ашIыгъэх. Хэкум шъхьалхэр, заводхэр къиуцуагъэх. Колхозхэмрэ совхозхэмрэ зэхащагъэх. Хьахъурэтэ Шыхьанчэрые цIыфхэм шъхьакIафэрэ лъытэныгъэшхорэ къыфа­шIыщтыгъ. Ар къеушыхьаты Адыгэ авто­ном хэкум игъэцэкIэкIо комитет итхьаматэу зэрэхадзыгъагъэр. Илъэс зэкIэлъыкIохэм тхьамэтэ IэнатIэм гъогогъуи 8 хадзыжьыгъ.

Ш. Хьахъуратэм цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зэрафигъэпсынкIэщтым икъарыуи ипсауныгъи ашъхьамысэу хилъхьагъэх. 1932-рэ илъэсым ар Коммунистическэ партием и Адыгэ хэку комитет иапэрэ секретарэу хадзыгъагъ. Коммунистхэм яхэку организацие 1935-рэ илъэсым нэс, ыгу къытеофэкIэ, зэрищагъ. Адыгеир щэIэфэ Хьахъурэтэ Шыхьанчэрые ыцIэ цIыфхэм ащыгъупшэщтэп.

Шъаукъо Аслъангуащ.