1961-рэ илъэсым я 7-рэ классыр къэтыухыгъэу илъэс 14 — 15 нахь зымыныбжь пшъэшъэжъыехэм тызэгъусэу Адыгэ къэралыгъо кIэлэ­егъэджэ училищым тычIэхьагъ. Блащэпсынэ, Фэдз къарыкIыгъэхэу къэбэртэябзэм рыгу­щы­Iэхэрэр, бэслъэнэйхэу Улапэ щыщхэр, хыIушъо Шапсыгъэм, Бжъэдыгъу, КIэмгуе къарыкIы­гъэ­хэр, адыгабзи урысыбзи тэрэзэу тымышIэу тызэрихьы­лIагъэх. ТинасыпкIэ IофшIэныр езыгъэжьэгъэкIэ кIэлэегъэджэ ныб­жьыкIэу ЖэнэлI Тэмарэ Щэбанэ ыпхъум тытефагъ (джэнэт лъапIэр Тхьэм къырет). Зышъхьасыжьыгъэп, тыригъэджагъ, ти­пIугъ, тигъэсагъ. Училищым сыд фэдэ Iофыгъо къырихьыжьагъэ­ми пэрытыныгъэр щытIыгъэу тыхэлажьэщтыгъ, еджэными дэ­гъоу тыхэгъозагъэу, дэпкъ гъэзетэу къагъэкIэжьырэ зэпытми тигъэхъагъэхэр къихьэхэу еджэгъу илъэсиплIыр дгъэкIуагъэ. ЗэIукIэшхуи тшIи училищым икIэлэ пIугъэу, Советскэ Союзым и ЛIыхъужъэу Андырхъое Хъусен ыцIэ тиеджапIэ ыхьымэ зэрэтшIоигъор къыщытIогъагъ. 1965-рэ илъэсым еджэныр къэтыухи, IофшIэныр едгъэ­жьагъ. Зы купи Чэчэным агъэ­кIуагъ. Илъэс-илъэситIум Iоф къыщашIи къэкIожьыгъэх. Зинасып а хэкум къыщызыгъоти къэнагъэхэри къахэкIыгъэх. ЗэкIэми апшъэрэ гъэсэныгъэ зэдгъэгъотыжьыгъ. Джы зигугъу къэсшIымэ сшIоигъор щыIэныгъэм лъэгъо дахэу щыпхыращыгъэр ары. ЛIэшIэгъу- ныкъом ехъукIэ узэкIэIэбэжьмэ мы пшъашъэхэм саIукIэнэу, си­гъашIэ щыщ Iахь адэзгощынэу синасып къызэрихьыгъэм сырэгушхо. Чэчэным къэнагъэхэм ащыщыгъ Адзынэ Нинэ. Зэошхоу ащ щыкIуагъэри ынэгу кIэкIыгъ, къиныгъо Iаджи зэпичыгъ. Джы непэ республикэм ицIыф цIэ­рыIомэ ащыщэу Нинэ ехьылIэгъэ кинорепортажхэр тырахы. ТхылъщэпIэ тучанышхо къызэ­Iуихыгъэу цIыфмэ тхылъыр шIу ягъэлъэгъугъэным пылъ. Долэ Саудэт, Вэрэкъо Свет, ХъокIо Щамсэт, Гостэкъо Мир илъэс пчъагъэм щытхъу апы­лъэу, рагъэджагъэхэр къафэразэхэу, къэралыгъо тын лъапIэхэри яIэу ублэпIэ классхэм Iоф ащашIагъ. Хьамырзэкъо Анерэ Мамый Нуриетрэ адыгабзэмрэ лите­ратурэмрэкIэ рагъэджагъэх. Ти­адыгабзэ къэухъумэгъэным Iо­фышхо дашIагъ, «Адыгэ Рес­публикэм икIэлэегъэджэ гъэ­шIуагъ» зыфиIорэ цIэ лъапIэр яI. Нэгъуцу Кърымсад хьисапымкIэ ригъаджэхэу, еджапIэм иIэшъхьэтет иапэрэ гуадзэуи республикэ гимназием Iоф щи­шIагъ, непи ащ щэлажьэ. Ар народнэ просвещением иот­личник. Хъоц Мае — хьисапымкIэ, КъумпIыл Симэ урысыбзэмрэ литературэмрэкIэ Улэпэ гурыт еджапIэм щырагъэджагъэх. Чы­лэм цIыф цIэрыIоу къыдэкIы­гъэхэр мы бзылъфыгъитIум ра­гъэджагъэх. Хьамырзэ Фатимэ тикъэралы­гъо икъэлэ шъхьаIэу Москва изы район ипочтовэ отделение иIэшъхьэтетэу илъэс 30-рэ Iоф ышIагъ. Битэ Любэрэ Лидэрэ, АфэшIэ­гъо Аминэт Адыгэ къэралыгъо университетым щырагъэджа­гъэх. Любэ профессор, Лидэ, Аминэт ыкIи ЦунтIыжъ Тэмарэ шIэныгъэхэмкIэ кандидатых. Абэсэ Мирэ Кощхьэблэ район администрацием, гъэсэ­ныгъэмкIэ иотдел иинспектор шъхьаIэу Iоф ышIагъ. Хьашхъуанэкъо Сарэ Адэмые еджапIэм щыригъэджагъэх. Iоф­шIэным къыдакIоу усэ тхыныр икIасэти, иамали къехьыти, усэ­хэр зыдэт тхылъи къыди­гъэкIыгъ. Непи иусэхэр «Адыгэ макъэм» къыщыхеутых. Къудаекъо Саидэ Адэмые гурыт еджапIэм ипэщагъ. ШIэныгъэшхо зиIэ пащэу ыкIи кIэлэегъаджэу хагъэунэфыкIыгъ. Ищытхъуи «Черкешенка» зыфи­Iорэ тхылъым къыдэхьагъ. Зэ­кIэми къалэжьыгъэу къэралыгъом тын лъапIэхэр къафигъэшъошагъ. Ялъфыгъэхэр зэрыгушхони, япхъорэлъф цIыкIухэм афаIотэн къэбар шIагъуи апы­лъэу зыгъэпсэфыгъо уахътэм къекIолIагъэх. ШIукIэ сыгу къэкIыжьых, да­хэкIэ ягугъу сэшIы, сарэгушхо. Сэри Фэдз гурыт еджапIэм ипащэ сыригуадзэу илъэсыбэрэ Iоф сшIагъэ. Сипшъэшъэгъухэм сафэлъаIо псауныгъэ пытэ яIэнэу, шIоу щы­Iэм щымыкIэхэу бэрэ псэунхэу. Мызэ (Щэлбай) Айщэт. Фэдз.