Сыд фэдэ лъэхъани IэпыIэгъу псынкIэм иIофшIэн мэхьэнэ ин иI. ГуIэрэ цIыфыр апэ зэуалIэрэр, къызаджэрэр ары.

Непэ Мыекъопэ къэлэ IэпыIэгъу псынкIэм Iоф зишIэрэр илъэси 100 мэхъу. Ащ ипэгъо­кIэу медицинэ IэпыIэгъу псын­кIэм и Адыгэ республикэ станцие ыкIи ошIэ-дэмышIэ тхьамыкIагъохэмкIэ медицинэ гупчэм яврач шъхьа­Iэу Сихъу Ахьмэд гущыIэгъу тыфэхъугъ.

2020-рэ илъэсым ижъоныгъо­кIэ мазэ къыщегъэжьагъэу мы IэнатIэм Iут. Пшызэ къэралыгъо медицинэ академиер 2008-рэ илъэсым къыухыгъ. Интернатурэм ыуж Адыгэкъалэ исымэ­джэщ травматологэу илъэситфырэ Iоф щишIагъ, нэужым Пэнэжьыкъуае икъоджэ вра­чыгъ, поликлиникэу дэтым ипэ­щагъ, 2018-рэ илъэсым къы­щыублагъэу 2020-м нэс Теуцожь районым иврач шъхьаIэу щытыгъ.

— ЦIыфхэм елбэтэу IэпыIэгъу псынкIэ ядгъэ­гъотыныр ары типшъэ­рылъ шъхьаIэр. Сымаджэр хьадэгъум къы­IэкIэтхыжьэу бэрэ къы­хэкIы. ТиIофшIэн адрэхэм атекIы, сыда пIомэ, апэрэ IэпыIэгъоу цIыфым ыгъотырэм бэ елъытыгъэр, ащкIэ тиIофышIэхэм пшъэ­дэкIыжь ин ахьы. IэпыIэгъу псынкIэм истанцие 1934-рэ илъэсыр ары къызызэIуахыгъа­гъэр. Ау 1922-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу Мые­къопэ поликлиникэм епхыгъэу Iоф ышIэ­щтыгъ, 1925-рэ илъэсым Мыекъопэ къэлэ сымэ­джэщым ратыжьы­гъагъ. Непэ къызнэсы­гъэми а уахътэм атырахыгъэ сурэтхэр хъарзынэщым къычIэнагъэх. Ку зэкIэтым исхэу IэпыIэгъу зищыкIагъэхэм адэжь кIощтыгъэх, сымэджэщым къащэщтыгъэх. ЯIофшIэн зэрэзэхащэщтыгъэр икъу фэдизэу къытIэ­кIэхьэжьынэу хъугъэп, оккупацием илъэхъан тхылъхэр зэкIэ фашистхэм агъэкIодыгъагъэх. IэпыIэгъу псынкIэм Iоф ышIэнэу зыригъэжьа­гъэр ары илъэси 100 хъу­рэр, ыпэкIэ къызэрэщысIуагъэу, ащ епхыгъэ къулыкъур нахь кIасэу агъэпсыгъагъ, — еIо тигущыIэгъу.

ЛIэшIэгъу псау хъугъэ IэпыIэгъу псынкIэр цIыфхэм зэрарагъэкIырэр. Илъэс зэкIэлъыкIо­хэм къулыкъум хэхъоныгъэхэр ышIыхэзэ ыпэкIэ лъэкIуатэ. Къэ­ралыгъо программэхэм яшIуагъэкIэ автомобильхэр кIэу къаратых, аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ оборудованиехэмкIэ зэтегъэпсыхьагъэх.

— Непэрэ мафэм Iэпы­Iэгъу псынкIэм иавтомобиль 49-мэ Iоф ашIэ, зыр коронавирус къызэузыхэрэм адэжь макIо. Ахэм япчъагъэ зэхап­шIэу нахь макIэ хъугъэми, мафэм зытIу къэ­сымаджэу къыхэкIы. Тиавтомобильхэр зэтегъэпсыхьагъэх, сыма­джэм медицинэ IэпыIэгъур псынкIэу рагъэгъотыным фэшI ищыкIэгъэ оборудованиемкIэ зэтегъэпсыхьагъэх, — еIо Сихъу Ахьмэд.

Медицинэ IэпыIэгъу псынкIэми Адыгэ республикэ станциер ары непэрэ мафэмкIэ IэпыIэгъу языгъэкIырэ медицинэ гупчэу республикэм итыр. Ащ къалэхэм ыкIи районхэм адэтхэр къырапхыжьыгъэх, 2019-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу катастрофэ­хэмкIэ медицинэ гупчэри къыхагъэхьажьыгъ. ЗыкI диспетчер къулыкъу яIэ хъугъэ. Ащ ишIуа­гъэкIэ сымаджэм IэпыIэгъу зыщыфэхъугъэхэ уахътэм гъунэ лъафы, цIыфыр сымэджэщым нахь псынкIэу нэбгъэсынымкIи амалышIоу щыт. Шапхъэхэм къызэрэдалъытэрэмкIэ, елбэт (экстреннэр) IэпыIэгъур такъикъ 20-м уахътэ зытебгъашIэ мыхъу­щтыр (неотложнэр) сыхьати 2-м къакIоцI анэсын фае. Зэфэхьысыжьэу ашIырэмкIэ, нахьыбэмкIэ ар гъэцэкIагъэ мэхъу. Пан­демием илъэхъан нахь къиныгъохэр щыIагъэх, сымаджэхэм япчъагъэ бэ зэрэхъурэм къы­хэкIэу автомобильхэр икъущтыгъэхэп, гужъуагъэу кIохэу хъугъэ. ДжырэкIэ яIофшIэн зыпкъ иуцожьыгъ, игъом, шапхъэхэм адиштэу нэсых.

Зэпахырэ узэу коронавирусым ебэныгъэным яIахьышIу халъхьагъ IэпыIэгъу псынкIэм Iутхэм. ЛIыхъужъныгъэ зэрахьэзэ, къэуцу ямыIэу, зы такъикъ лые амыгъэкIодэу Iоф ашIагъ. Зэпахырэ узым ущызыухъумэрэ щыгъынхэр ащыгъыхэу, респераторхэр аIулъхэу япшъэрылъхэр агъэцэкIагъ. Мэзэ пчъагъэрэ яунагъохэм арымыхьажьхэу, гъэпсэфыгъо ямыIэу, чъэхэзэ мафэ къэс Iоф ашIагъ. Япсауныгъэ, ящыIэныгъэ емыблэжьхэу цIыфхэм IэпыIэгъу афэхъугъэх.

Адыгэ республикэ станцием ыкIи медицинэ катастрофэхэмкIэ гупчэм яврач шъхьаIэ къызэриIуагъэмкIэ, врачхэм ыкIи фельдшерхэм япшъэрылъхэр дэгъоу агъэцакIэх. ЗиIофшIэн шIу зылъэгъоу, гукIэгъуныгъэ зыхэлъыр ары мыщ Iоф щызышIэн зылъэкIыщтыр. Къы­Iухьанэу къяолIэрэ пстэури аштэрэп, сыда пIомэ, агъэцэ­кIэрэ IофшIэныр къин ыкIи пшъэдэкIыжьышхо пылъ.

— Непэрэ мафэм гурыт медицинэ IофышIэу тищыкIагъэм ипроцент 70-р тиI, ау врачхэм лъэ­шэу тащэкIэ. ТиIэх чIыпIэхэр нэбгырэ зырыз нахь Iоф щызымышIэ­хэрэр. Ащ фэдэ псэупIэм опыт зимыIэ ныбжьыкIэр дгъэкIон тлъэкIыщтэп. Студентхэр къы­тэуалIэхэмэ, нахьыжъхэм ятэгъэгъусэх, ахэм щысэ атырахы. ТиIоф­шIэн къин, къыхэкIы ешъуагъэхэм, наркоманхэм, зиакъыл щыуагъэ­хэм адэжь тыкIоуи. Ау, ащ дакIоу, цIыфхэм тишIуагъэ зэрядгъэкIыщтым, япсауныгъэ къызэрэтыухъумэщтым сыдигъуи тыпылъ. Ары типшъэрылъ шъхьаIэри, — еIо Сихъу Ахьмэд.

Мы къулыкъум хэт пстэуми псауныгъэ пытэ яIэнэу, гъэхъа­гъэхэр ашIызэ ыпэкIэ лъыкIотэнхэу афэтэIо.

ДЕЛЭКЪО Анет.